Róża Luksemburg (pseudonimy Róża Kruszyńska, Maciej Rózga, Spartakus) (urodzona 5 marca 1871 w Zamościu - zmarła 15 stycznia 1919 w Berlinie) działaczka i ideolog polskiego i niemieckiego ruchu robotniczego.

Biografia

Z pochodzenia Żydówka, była najmłodszym z pięciorga dzieci kupca Eliasza i Line (z domu Loewenstein). W dzieciństwie na ponad rok przykuła ją do łóżka choroba biodra. Leczono ją nieprawidłowo i przez resztę życia Róża Luksemburg wyraźnie kulała.
W roku 1874 rodzina przeniosła się do Warszawy. Tam, jeszcze jako uczennica warszawskiego gimnazjum, Róża Luksemburg wstąpiła do kółek partii "Proletariat".
W roku 1887 wstąpiła do partii „Proletariat”. W roku 1889 wyjechała z Warszawy do Zurychu. W Szwajcarii studiowała filozofię, ekonomię i prawo, obroniła doktorat na temat rozwoju przemysłowego Polski i poznała emigrantów rosyjskich – Plechanowa, Kołłątaj, Pawła Akselroda oraz Leona Jogichesa, z którym pozostawała w bliższym związku przez 20 lat.
W roku 1893 wraz z Jogischesem założyła partię Socjaldemokracja Królestwa Polskiego (SDKP) przekształconą w 1900 w Socjaldemokrację Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL). Redagowała w Paryżu organ partyjny Sprawa Robotnicza.
Od roku 1898 przebywała w Niemczech, a chcąc uzyskać obywatelstwo niemieckie wyszła za mąż za niemieckiego anarchistę Gustawa Lubecka. Należała do przywódców Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD) i uczestniczyła w obradach II Międzynarodówki.
W roku 1904 spędziła trzy miesiące w więzieniu za obrazę cesarza Wilhelma II w publicznym przemówieniu.
W roku 1905 wróciła do Polski posługując się fałszywym paszportem, by pomóc w organizowaniu akcji skierowanych przeciwko rosyjskim okupantom. Aresztowana przez carską policję i więziona. Członkowie SPD przekupili rosyjskich urzędników i Róża Luksemburg wyszła na wolność za kaucją. W okresie 1905-06 uczestniczyła w rewolucji w Warszawie i Petersburgu.
Od roku 1907 prowadziła działalność w Niemczech, lansując koncepcję masowych strajków jako drogi dla rewolucji i obalenia kapitalizmu przemocą. „Strajk masowy, partia i związki zawodowe (wyd. pol. 1959). Pracowała w "Voerwarts" ("Naprzód"), organie prasowym SPD.
W roku 1912 wydała podręcznik ekonomii.
W roku 1914 opublikowała pracę „Akumulacja kapitału” (podtytuł „Przyczynek do ekonomicznego objaśnienia imperializmu”; wyd. pol. 1963).
W latach 1907-1914 uczyła w szkole partyjnej SPD. W sporze w łonie SDPRR (Socjaldemokratyczna Partia Robotników Rosji) poparła stronę mienszewików przeciwko bolszewikom Lenina.
W roku 1914 współtworzyła tajny Związek Spartakusa, który ujawnił się 1 maja 1916, po czym została aresztowana za działalność antypaństwową.
W październiku roku 1918 wyszła z więzienia. W roku 1918 była współzałożycielką Komunistycznej Partii Niemiec (KPD) przekształconej z Ligi Spartakusa.
15 stycznia 1919 roku wraz z Karolem Liebknechtem została aresztowana za udział w powstaniu robotniczym. Policja przekazała więźniów żołnierzom, którzy po przesłuchaniu, pobili, a potem rozstrzelali i wrzucili Różę Luksemburg do kanału. Mordercy postawieni później w stan oskarżenia nie zostali ukarani.

Poglądy

Róża Luksemburg była przedstawicielką lewego, rewolucyjnego skrzydła II Międzynarodówki, a zarazem ostrym krytykiem Lenina i partii bolszewickiej. Była gorącą obrończynią pluralizmu, wolności poglądów i prasy. Bolszewikom zarzucała brak poszanowania dla demokracji i elitarystyczną koncepcję roli partii w procesie rewolucyjnym. Z okresu rewolucji bolszewickiej pochodzi jej znany aforyzm: "Nie ma prawdziwego socjalizmu bez demokracji, tak jak nie ma prawdziwej demokracji bez socjalizmu".
Kwestionowała polskie dążenia niepodległościowe uzasadniając ich irracjonalność racjami ekonomicznymi. Razem z Julianem Marchlewskim walczyła z tzw. "socjalpatriotyzmem" PPS i uważała, że poszczególne części Polski stopniowo ulegają "ograniczonemu wcieleniu" do mocarstw zaborczych. Następuje zrastanie się z nimi gospodarczo, społecznie i politycznie. Uważała, że produkcja Królestwa Polskiego na rynek wschodni nieodwracalnie łączy je z Rosją.
Według Luksemburg powstanie styczniowe zostało wywołane przez szlachtę polską, aby utrzymać pańszczyznę i stłumić rozwój burżuazji. Burżuazja natomiast była przeciw powstaniom, zaś chłopi są oddani carowi, a proletariat ulega organicznemu wcieleniu do proletariatu państw zaborczych.

Linki zewnętrzne

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.