Punkt typograficzny
W czasach tradycyjnego zecerstwa obowiązywały na świecie dwa systemy drukarskich miar typograficznych. W USA i Wielkiej Brytanii był to system Pica, a na pozostałej części Europy (w tym w Polsce) system Didota. Obecnie standardem są komputerowe miary - miary postscriptowe stosowane jednakowo na całym świecie. Wywodzą się one z systemu Pica, przy czym wielkości zaokrąglono do ułamków cala. Na szczęście we wszystkich trzech systemach jednostka o nazwie punkt typograficzny posiada podobny rozmiar w milimetrach, a dzisiejsze czasy to już wyłącznie dominacja miar postscriptowych.
Trzy systemy oznaczania wielkości punktu typograficznego:
System Didota:
1 punkt typograficzny = 0,3759 mm
System Pica:
1 punkt typograficzny (zwany także punktem amerykańskim) = 1/12 pica = 0,3514 mm
1 pica (wym. "pajka") = 4,2169 mm
PostScript:
1 punkt typograficzny postscriptowy (cyfrowy) = 1/72 cala = 0,3528 mm
1 pica = 1/6 cala = 4.2333 mm
Uwaga: w programach do składu tekstu 1p oznacza 1 pica, a 1pt oznacza 1 punkt!
Wielokrotności jednego punktu typograficznego mają swoje nazwy zwyczajowe, które były obowiązujące w epoce ręcznego składu, a więc jeszcze na początku lat 90. XX w. Dziś nadal część redaktorów technicznych (a także plastyków) starszego pokolenia, używa tych nazw, co może prowadzić do nieporozumień ze współpracującymi z nimi operatorami programów komputerowych. Nazwy te są, a raczej można już powiedzieć - były używane nie tylko w stosunku do wysokości liter, ale także wszelkich innych wymiarów na rozrysowanych kolumnach.
Tradycyjne nazwy wielkości typograficznych (nie tylko stopni pisma):


Nazwy te mają bardzo mocne osadzenie w praktyce. W tradycyjnej drukarni drukarz miał do dyspozycji czcionki tylko w tych wielkościach (no, powiedzmy, że od nonparela w górę), oraz czcionki wielkości 60 i 72 pt, które nie posiadają jednak swoich popularnych nazw własnych. Wszystkie inne rozmiary, czyli rozmiary pośrednie zdarzały się niezmiernie rzadko. Tak więc widać, że wraz z pojawieniem się DTP nastąpił poważny wzrost możliwości kompozycyjnych, ponieważ fonty, w odróżnieniu od czcionek umożliwiają stosowanie dowolnych wielkości. Co prawda w programach biurowych możemy mieć ograniczenie np. tylko do regulowania wielkości skokowo o pół punktu, ale już w profesjonalnych programach do składu możliwości te są praktycznie nieograniczone.
Wszystkie powyższe nazwy były powszechnie stosowane do nazywania wielkości czcionek, oraz do wymiarowania justunku drobnego. Justunek drobny to niewielkie wymiary i odległości, np. między znakami, wierszami, etc.. Do określania innych, większych wymiarów, jak np. rozmiar całej kolumny, czy szerokość wiersza stosowano głównie cycero i kwadraty, traktując je jak jednostki, a podając nawet w wartościach ułamkowych, ale już np. przy precyzyjnym określaniu tabel znów wracano do wszystkich nazw. Ponadto stosowano mieszane określenia podając jednocześnie nazwy zwyczajowe i punkty. W drukarni (a dokładniej w zecerni) justunkiem były oczywiście odpowiedniej wielkości sztabki metalowe wstawiane pomiędzy czcionki i obok nich. Był to tzw. materiał zecerski ślepy, czyli niedrukowalny. Justunek wypełniał wszystkie puste miejsca.
Przykład kilku sposobów tradycyjnego podawania tego samego wymiaru:

3 kwadraty, 2 cycera i 6 punktów
3 kwadraty, 2 i pół cycera
3 i pół kwadrata, i 6 punktów
14 i pół cycera

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.