Przymus adwokacki - obowiązek zastąpienia strony przez fachowego pełnomocnika przy dokonywaniu określonej czynności procesowej albo w określonej fazie postępowania. Oznacza pozbawienie strony zdolności postulacyjnej.
Przymus adwokacki funkcjonuje w różnym zakresie w różnych systemach prawnych. Zapewnia (przynajmniej teoretycznie) większy profesjonalizm w zachowaniu strony w procesie, jednak jego drugą stroną jest utrudnienie stronie dostępu do sądu. Ustanowienie pełnomocnika jest bowiem kosztowne.
W polskim wymiarze sprawiedliwości przymus adwokacki występuje jako przymus adwokacko-radcowski i jest przewidziany - ogólnie rzecz biorąc - przy wnoszeniu nadzwyczajnych środków zaskarżenia do instancji kasacyjnej (przede wszystkim do Sądu Najwyższego).
W postępowaniu cywilnym przymus adwokacko-radcowski rozciąga się na całe postępowanie przed Sądem Najwyższym oraz na czynności procesowe związane z postępowaniem przed tym Sądem, podejmowane przed sądem niższej instancji. Oznacza to, że adwokat lub radca prawny musi sporządzić skargę kasacyjną, wnieść ją do sądu i reprezentować stronę w postępowaniu kasacyjnym. Dotyczy to odpowiednio także postępowania wszczętego na skutek zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji rozpoznawanego przez Sąd Najwyższy oraz rozpoznawanej przez ten Sąd skargi o wznowienie postępowania (art. 87[1] § 1 Kodeksu postępowania cywilnego).
W postępowaniu karnym przymus adwokacko-radcowski występuje w dwóch przypadkach:
  1. przy składaniu kasacji oraz zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji (art. 526 § 2 i art. 530 § 3 Kodeksu postępowania karnego,
  2. przy składaniu apelacji od wyroku sądu okręgowego (art. 446 § 1 tego Kodeksu).
Przymus adwokacko-radcowski jest tu jednak ograniczony tylko do tego, że kasacja, zażalenie lub apelacja winny zostać sporządzone i podpisane przez adwokata lub radcę prawnego, o ile pochodzą od strony innej, niż prokurator.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym przymus adwokacko-radcowski występuje w trzech przypadkach:
  1. przy wnoszeniu skargi kasacyjnej od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 175 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi),
  2. przy wnoszeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej (art. 194 § 4 tego Prawa),
  3. przy wnoszeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi o wznowienie postępowania (art. 276 tego Prawa).
Przymus adwokacko-radcowski polega na tym, że skarga powinna zostać sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego (w sprawach podatkowych także przez doradcę podatkowego, w sprawach z zakresu własności przemysłowej - przez rzecznika patentowego).
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.