Promień Van der Waalsa to odległość najdalej od jądra atomów położonych elektronów do tychże jąder wolnych atomów, lub też najdalej położonych elektronów od geometrycznych środków całych cząsteczek.
Wyobrażając sobie atomy i cząsteczki jako kule, których powierzchnie tworzą najdalej położone od centrum elektrony, promienie Van der Waalsa są po prostu promieniami tych kul.
Jakkolwiek wyobrażanie sobie cząsteczek i atomów jako kulki jest z punktu widzenia mechaniki kwantowej cakłowicie błędne i naiwne, w wielu praktycznych zastosowaniach takie robocze wyobrażenie się sprawdza.
Np: w kryształach tworzonych przez dany rodzaj cząsteczek (o ile to nie są kryształy jonowe) odległości między poszczególnymi cząsteczkami tworzącymi daną sieć krystaliczną, ściśle odpowiadają znanym promieniom Van der Waalsa. Te same cząsteczki w fazie ciekłej również zajmują przestrzeń odpowiadającą tym promieniom. Wreszcie, w fazie gazowej, tzw. objętość wykluczona - czyli objętość zajmowana bezpośrednio przez cząsteczki tworzące ten gaz, odpowiada dość ściśle objętości kul o średnicach odpowiadających promieniom Van der Waalsa tych cząsteczek.
Promienie Van der Waalsa można także rozpatrywać jako graniczną odległość na jaką mogą się zbliżyć do siebie dwa atomy bez wzajemnego odpychania się lub tworzenia wiązań chemicznych.
Odmianą promieni Van der Waalsa są promienie jonowe, które w istocie są promieniami Van der Waalsa określonych jonów. Dla kationów czyli jonów o ładunku dodatnim promienie te są znacznie mniejsze od promieni atomów, zaś w przypadku anionów jest na odwrót.
Promienie Van der Waalsa dla atomów są o 25 do 50% większe od promieni walencyjnych tych samych atomów, co wynika z faktu, że w wiązaniach chemicznych chmury elektronowe obu tworzących je atomów częściowo się nakładają.
Porównanie promieni walencyjnych i Van der Waalsa dla kilku wybranych atomów (Å):
Atom     Promień walencyjny     Promień Van der Waalsa
N 0.7 1.5
P 1.1 1.9
S 1.04 1.85
I 1.33 2.15

Promienie Van der Waalsa stosunkowo prostych i zbliżonych do kształtu kuli cząsteczek można obliczać przez odpowiednie sumowanie promieni kowalencyjnych i Van der Waalsa tworzących je atomów. Np: cząsteczka metanu (CH4 składa się z centralnego atomu węgla, który posiada promień kowalencyjny 0.77 Å oraz czterech symetrycznie wokół niego rozmieszczonych atomów wodoru, które mają promień kowalencyjny 0.30 Å i Van der Waalsa 1.2 Å. Cała cząsteczka ma zatem promień Van der Waalsa równy 0.77+0.3 (długość wiązania C-H) + 1.2 = 2.37 Å - co dobrze odpowiada danym eksperymentalnym. W przypadku bardziej złożonych cząsteczek tego rodzaju obliczenia jednak zupełnie zawodzą.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.