Noty biograficzne > Przywódcy świata > Prezydenci Stanów Zjednoczonych


Prezydentura amerykańska

Prezydent USA jest głową państwa, szefem władzy wykonawczej, naczelnym wodzem sił zbrojnych a także de facto przywódcą swojej partii. Konstytucja wyposażyła go w znaczne perogatywy, co dało mu dużą choć ograniczoną władzę.
Prezydent jest obierany na cztery lata, wybory odbywają się zawsze pierwszego listopada w roku parzystym, a nowy prezydent jest zaprzysiężany 20 stycznia następnego roku. Liczba kadencji jest konstytucyjnie ograniczona do dwóch, jednakże w wypadku, gdy ktoś pełni kadencję innej osoby przez okres dłuższy niż dwa lata, wtedy może być wybrany tylko jeden raz. Poprawkę regulującą ten problem wprowadzono w roku 1951, przedtem istniało niepisane prawo ograniczające liczbę kadencji do dwóch, zwyczaj ten złamał jedynie Franklin Delano Roosevelt który został obrany w roku 1940 na trzecią kadencję i w roku 1944 na czwartą. W przepadku śmierci, zrzeczenia się lub usunięcia z urzędu głowy dotychczasowej państwa, prezydentem zostaje wiceprezydent, który jest obierany wspólnie z prezydentem. Dotychczas w historii USA działo się tak dziewięc razy; po raz pierwszy w 1841 r. kiedy wiceprezydent John Tyler został prezydentem po śmierci Williama Henry'ego Harrisona a po raz ostatni w 1974 roku kiedy Gerald Ford wstąpił do Białego Domu po rezygnacji Richarda Nixona. Wiceprezydent "dokańcza" wtedy kadencję swego poprzednika.
Od samego początku istnienia USA istnieją dwie główne partie polityczne, które praktycznie zmonopolizowały władzę w tym kraju. Najstarszą z nich jest Partia Demokratyczna która istnieje od samego początku (wcześniej znana była jako partia Republikańska i Republikańsko-Demokratyczna), jej przeciwnikiem było początkowo stronnictwo Federalistów, potem Partia Whigów a obecnie powstała w latach 50-tych XIX wieku Partia Republikańska. Obecnie w Białym Domu zasiada republikanin George W. Bush, wybrany na drugą kadencję w wyborach 2 listopada 2004 roku.
Nigdy się jeszcze w historii USA nie zdarzyło aby wybory wygrał kandydat niezależny lub reprezentujący tzw. "trzecie partie". Jakkolwiek udawało im się niekiedy uzyskał poważne poparcie jak w roku 1912 kiedy kandydat Partii Postępowej i były prezydent Theodore Roosevelt zajął drugie miejsce przed oficjalnym kandydatem republikanów (w tych samych wyborach socjalista Eugene Victor Debs uzyskał około miliona głosów, w roku 1968 kiedy gubernator Alabamy George Wallace uzyskał około 10 milionów głosów i 46 w kolegium elektroskim, co umożliwiło wobec podziału w obozie demokratów zywcięstwo Nixonowi oraz w latach 1992 i 1996 kiedy kandydat Partii Reform Ross Perot uzyskał kolejno 19 milionów i siedem milionów głosów.

Sposób wyboru

Prezydent USA jest wybierany w wyborach pośrednich. W dniu wyborów wybiera sie elektorów zasiadających w składzie Kolegium Elektorów. To oni wybierają formalnie prezydenta w grudniu.
System ten (liczba miejsc w kolegium zależy od liczby mieszkańców danego stanu, kandydat który uzyskał choćby jeden głos przewagi w danym stanie uzyskuje cały pakiet jego głosów) ma swoje wady.
Po pierwsze: nikt nie może zmusić elektora aby głosował na kandydata, który go wyznaczył. Zdarzały się przypadki, kiedy ten głosował wbrew jego woli.
Po drugie: Zdarza się, że kandydat, który uzyskał mniejszość w głosowaniu powszechnym uzyskuje przewagę w kolegium elektorskim i - mimo braku mandatu wyborczego - zostaje prezydentem. Taka sytuacja miała miejsce w latach: 1825, 1876, 1888 i niedawno w 2000.
Mimo ewidentnych wad tego systemu, wszelkie próby jego reformy ustawicznie napotykają na silny sprzeciw kół konserwatywnych.

Chronologiczna lista prezydentów USA

  1. George Washington (1789-1797), formalnie bezpartyjny, ale sympatyzował z federalistami
  2. John Adams (1797-1801), Federalista
  3. Thomas Jefferson (1801-1809), Demokratyczny Republikanin
  4. James Madison (1809-1817), Demokratyczny Republikanin
  5. James Monroe (1817-1825), Demokratyczny Republikanin
  6. John Quincy Adams (1825-1829, W chwili wyboru członek stronnictwa Demokratyczno-Republikańskiego, potem Narodowy Republikanin
  7. Andrew Jackson (1829-1837), Demokrata
  8. Martin Van Buren (1837-1841), Demokrata
  9. William Henry Harrison1) (1841), Whig
  10. John Tyler2) (1841-1845), Demokrata kandydujący z ramienia Whigów
  11. James Knox Polk (1845-1849), Demokrata
    David Rice Atchison (4 marca 1849, tymczasowo, jako prezydent pro tempore Senatu USA), Demokrata
  12. Zachary Taylor1) (1849-1850), Whig
  13. Millard Fillmore2) (1850-1853), Whig
  14. Franklin Pierce (1853-1857), Demokrata
  15. James Buchanan (1857-1861, Demokrata
  16. Abraham Lincoln1) (1861-1865), Republikanin
  17. Andrew Johnson2) (1865-1869), Demokrata lojalny wobec Unii
  18. Ulysses Simpson Grant (1869-1877), Republikanin
  19. Rutherford Birchard Hayes (1877-1881), Republikanin
  20. James Abram Garfield1) (1881), Republikanin
  21. Chaster Alan Arthur2) (1881-1885), Republikanin
  22. Grover Cleveland (1885-1889), Demokrata
  23. Benjamin Harrison (1889-1893), Republikanin
  24. Grover Cleveland (1893-1897), Demokrata
  25. William McKinley1) (1897-1901), Republikanin
  26. Theodore Roosevelt2) (1901-1909), Republikanin
  27. William Howard Taft (1909-1913), Republikanin
  28. Woodrow Wilson (1913-1921), Demokrata
  29. Warren Gamaliel Harding1) (1921-1923) Republikanin
  30. Calvin Coolidge2) (1923-1929), Republikanin
  31. Herbert Clark Hoover (1929-1933), Republikanin
  32. Franklin Delano Roosevelt1) (1933-1945), Demokrata
  33. Harry S. Truman2) (1945-1953), Demokrata
  34. Dwight David Eisenhower (1953-1961), Republikanin
  35. John Fitzgerald Kennedy1) (1961-1963), Demokrata
  36. Lyndon Baines Johnson2) (1963-1969), Demokrata
  37. Richard Milhous Nixon3) (1969-1974), Republikanin
  38. Gerald Rudolph Ford4) (1974-1977), Republikanin
  39. James Earl Carter (1977-1981), Demokrata
  40. Ronald Reagan (1981-1989), Republikanin
  41. George H. W. Bush senior (1989-1993), Republikanin
  42. William Jefferson Clinton (1993-2001), Demokrata
  43. George W. Bush (od 2001), Republikanin
Przypisy
1 Zmarł w trakcie pełnienia urzędu.
2 Jako urzędujący wiceprezydent objął urząd po zmarłym prezydencie.
3 Ustąpił ze stanowiska.
4 Jako urzędujący wiceprezydent objął urząd po prezydencie, który ustąpił z urzędu.

Fakty o prezydentach USA

  • Jeden Prezydent ustąpił ze stanowiska:
  • Dwóch prezydentów zostało poddanych procedurze usunięcia z urzędu, ale zostali uniewinnieni przez Senat USA:
  • Jeden z prezydentów był jedynym w historii wiceprezydentem i prezydentem nie z wyboru, a z nominacji (w wyniku zastosowania 25. Poprawki do konstytucji:
  • Czterech wiceprezydentów którzy objęli rządy w wyniku sukcesji zostało potem wybranych na własne kadencję:
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.