Prawa człowieka

Są to prawa oraz wolności , które przysługują każdemu człowiekowi (bez względu na rasę, kolor skóry, wyznanie, poglądy, płeć, język, narodowość, pochodzenie społeczne etc.). Prawa te wynikają z godności człowieka i są niezbywalne (nawet dobrowolnie), istnieją niezależnie od władzy - są nienaruszalne, czyli nie mogą być przez nią regulowane. Państwu przypisuje się rolę instytucji, której zadaniem jest ochrona owych praw. Poszanowanie praw człowieka i godności ludzkiej jest uznawane za podstawę sprawiedliwości i pokoju na świecie.
Prawa te nazywane są także "absolutną koncepcją praw człowieka", istnieje też druga koncepcja mówiąca, że prawa człowieka są relatywne, jest ona nazywana także prawami obywatela.
Prawa człowieka
(w oparciu o Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka z 1966 roku oraz Powszechną Deklarację Praw Człowieka)

a) prawa osobiste:

(
prawo do:
  • życia
  • rzetelnego sądu (patrz "gwarancje formalne" poniżej)
  • decydowania o swoim życiu
  • swobodnego poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania
  • nieujawniania swojego światopoglądu i wyznania
  • gwarancji autonomii rodziny
  • wychowania dzieci zgodnie ze swoimi poglądami ( uwzględniając prawa dziecka)
  • prywatności

b) prawa i wolności polityczne:

1. tzw. prawa negatywne - prawa służące ochronie wolności jednostki przed ingerencją ze strony państwa (
  • prawo do obywatelstwa
  • możliwość uczestniczenia w życiu publicznym
  • czynne prawo wyborcze – możliwość uczestnictwa w wyborach
  • bierne prawo wyborcze – możliwość kandydowania w wyborach
  • wolność zrzeszania się
  • prawo do uczestniczenia i organizowania pokojowych manifestacji
  • prawo do składania wniosków, petycji, skarg
  • dostęp do informacji o działaniach władz i osób publicznych
  • równy dostęp do służby publicznej

c) wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne

1. tzw. prawa pozytywne – uprawnienia jednostki do świadczeń na jej rzecz - prawa socjalne
prawo do: (
  • ochrony zdrowia
  • nauki
  • pracy
  • odpowiedniego i zadowalającego wynagrodzenia, zapewniającego jednostce i jej rodzinie egzystencję odpowiadającą godności ludzkiej
  • pomocy socjalnej (ogólnie)
2. prawa ekonomiczne: (
  • prawo do własności
  • prawo dziedziczenia
3. prawo solidarnościowe (w większości nie posiadają sformalizowanego chrakteru prawnego) - wszystkie prawa przysługujące grupą społecznym np. prawo narodów do samostanowienia
4. prawa kulturalne: (
  • wolność twórczości artystycznej
  • badań naukowych oraz ogłaszania ich wyników
  • wolność korzystania z dóbr kultury i ich wytwarzania
Gwarancje:
  1. materialne (dotyczą głównie praw socjalnych, ekonomicznych i kulturowych)
  2. formalne (prawo do ochrony prawnej jednostki)
  3. prawo każdego człowieka do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd
  4. prawo do fachowej obrony w postępowaniu przed organami aparatu państwowego
  5. prawo do skargi konstytucyjnej

Historia praw człowieka

  • 1215 Magna Charta Libertatum – Wielka Karta Swobód wydana przez króla Anglii – "żaden wolny człowiek nie ma być pojmany ani uwięziony albo wyrzucony z posiadłości, albo proskrybowanym, ani wygnany lub innym sposobem pognębiony; i ani sami na niego nie wyruszymy, ani nikogo innego przeciw niemu nie wyślemy, jak tylko na podstawie legalnego wyroku równych jemu albo na podstawie prawa ziemskiego (...)"
  • teoria praw naturalnych jednostki John'a Locka
  • rozwinięcie idei praw człowieka :
  • 1628 Petition of Rights
  • 1679 Habeas Corpus Act
  • 1776 Bill of Rights w stanie Wirginia
  • 1789 Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela
  • 10 grudnia 1948 przyjęcie przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka
  • 1966 Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka
  • do 1989 powstało około 60 szczegółowych konwencji (m.in. o prawach dziecka)
  • 1990 Dokument Kopenhaski – proklamuje demokrację parlamentarną (czyli ustrój najbardziej sprzyjający przestrzeganiu praw człowieka) jako jedyny dopuszczalny w Europie, był dziełem KBWE
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.