Poznań
Poznań -
Poznań -
Herb Poznania (Flaga miasta)
Motto: brak
Województwo Wielkopolskie
Organ samorządowy Rada miasta Poznania
Prezydent miasta Ryszard Grobelny
Prawa miejskie 1253
Powierzchnia 261,3 km²
Długość
Szerokość
16°44'08 E - 17°04'28 E
52°17'34 N - 52°30'27 N
Wysokość n.p.m. 60 - 154 metrów
Populacja
 - miasto
 - gęstość

574 100 (53,4% - kobiety)
2197 osób/km²
Numer kierunkowy (+48) 61
Kod pocztowy 60-001 do 61-890
Domeny poznan.pl, poz.pl
Tablice rejestracyjne PO
Miasta partnerskie Jyväskylä, Assen, Brno, Charków, Hanower, Nablus, Pozuelo de Alarcon, Nottinghamshire, Rennes, Shenzhen, Toledo
Strona internetowa miasta

Poznań (łac. Posnania, niem. Posen, jidysz פּױזן Poyzn w szczególnych chwilach używana nazwa Stołeczne Miasto Poznań) to jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzeką Wartą; stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. Jest to piąte pod względem ludności miasto w Polsce

Opis miasta

Poznań to dynamiczny ośrodek gospodarczy, akademicki, naukowy i kulturalny. Dzięki znakomitym wynikom ekonomicznym, rozwijającej się gospodarce, i corocznym Międzynarodowym Targom Poznańskim miasto jest często nazywane gospodarczą stolicą Polski pod względem atrakcyjności inwestycyjnej nieznacznie tylko ustępując znacznie większej Warszawie. Poznań stanowi również duży ośrodek przemysłowy.
W Poznaniu działa dziewięć państwowych szkół wyższych i kilkanaście prywatnych, kształcących kilkadziesiąt tysięcy studentów. Kontynuują one tradycje takich placówek jak Akademia Lubrańskiego, Kolegium Jezuickiego czy Uniwersytetu Poznańskiego. W mieście działają też liczne placówki badawcze. Wszystko to stawia Poznań wśród czołowych polskich ośrodków akademickich.
Miasto nazywane jest również "muzyczną stolicą Polski" dzięki sławnym chórom chłopięcym i męskim, organizowanym co 5 lat konkursom skrzypcowym oraz lutniczym im. Henryka Wieniawskiego a także dzięki działalności orkiestry kameralnej pod dyrekcją Agnieszki Duczmal, opery i Polskiego Teatru Tańca.
Poznań stanowi ważny węzeł komunikacyjny, zarówno drogowy jak i kolejowy. Krzyżują się tu szlaki z Wrocławia, Zielonej Góry, Berlina, Szczecina i Gorzowa, Piły, Bydgoszczy, Warszawy oraz z Ostrowa, Łodzi i Katowic. Miasto posiada również międzynarodowy port lotniczy Ławica. W samym Poznaniu położono natomiast silny nacisk na rozwój komunikacji publicznej. Poznań to miasto na prawach powiatu. Podzielony jest na 5 dzielnic nie posiadających odrębności administracyjnej ale posiadających część instytucji gminnych (Stare Miasto, Nowe Miasto, Jeżyce, Grunwald, Wilda). Każda z dzielnic obejmuje kilkadziesiąt osiedli samorządowych, jednak nie pokrywają one terenu całego miasta a ich samorządy pełnia jedynie funkcję pomocniczą.
Miasto jest również silnie powiązane z otaczającymi je gminami tworzącymi aglomerację Poznańską. Obecnie zauważa się przenoszenie mieszkańców z samego Poznania do ościennych miejscowości. Poza silnymi więzami ekonomicznymi i komunikacyjnymi aglomerację wiąże w jeden organizm również wspólna infrastruktura np. wodociągi.

Historia


do napisania wersja skrócona

Gospodarka

Obok miasta przebiega autostrada A2, międzynarodowy szlak Berlin-Warszawa-Mińsk-Moskwa.

Przemysł

Rozwinięty przemysł elektromaszynowy(metalowy, maszynowy, środków transportu, elektroniczny i elektrotechniczny), spożywczy, chemiczny, odzieżowy. Drugi po Warszawie ośrodek bankowości i największy w kraju targów międzynarodowych.

Położenie geograficzne

  • Rozciągłość w kilometrach:
    • największa (NW - SE) - 26 km
    • najmniejsza (NE - SE) - 10,6 km

Rzeźba terenu i stosunki hydrograficzne

Miasto leży w makroregionie Pojezierza Wielkopolskiego. Najstarsza część miast znajduje się na dnie zorientowanego wzdłuż osi północ-południe przełomu doliny Warty. Dolina ma szerokość w tym miejscu od 1,5km do 4km. Od wschodu zamyka ją Wysoczyzna Gnieźnieńska, a od zachodu Wysoczyzna Poznańska. Obie wznoszą się do wysokości 80 m n.p.m. Dolina na terenie miasta przecina pagórki wału moreny czołowej stadiału poznańskiego. W dolinie wyróżnia się siedem teras:
  • terasa I - (terasa zalewowa) wysokość ok. 53m n.p.m. (wys. względna do 3m nad średnim poziomem rzeki). Zajmuje dno doliny o szerokości 800 m, znajduje się zarówno na prawym jak i na lewym brzegu. Jej dno stanowią piaski, żwiry i inne osady rzeczne. Obecnie znacznie podwyższona przez nasypy budowane od średniowiecza. Leży na niej Ostrów Tumski z Zagórzem oraz Śródka na prawym brzegu i Chwaliszewo, Grobla i Piaski na lewym.
  • terasa II - wysokość 55-57m n.p.m. (wys. względna od 3m do 7m nad średnim poziomem rzeki). Zachowana w niewielkim fragmencie, na południe od doliny Bogdanki. Na leżącej na lewym brzegu Przemysł I lokował miasto w 1253.
  • terasa III - wys. względna 8m do 9m nad średnim poziomem rzeki. Występuje fragmentarycznie na prawym brzegu Warty, na północ od doliny Głównej.
  • terasa IV - wysokość 62,5 - 66,5m n.p.m. (średnio 10m do 14m nad średnim poziomem rzeki), jej dno stanowią gliny zwałowe. Powstały na niej Rataje i Komandoria
  • terasa V - wysokość względem średniego poziomu rzeki 15m do 16m. Występuje bardzo sporadycznie, w północnej części doliny.
  • terasa VI - wysokość ok. 70m n.p.m. (wys. względna 17m do 20m nad średnim poziomem rzeki), zachowana w niewielkim fragmencie na prawym brzegu między doliną Cybiny a Starołęką.
  • terasa VII - wysokość 71-73m n.p.m. (wys. względna 19m do 20m nad średnim poziomem rzeki), szerokość 1km - 2km, zaś spadek 5‰ na brzegu prawym i 7‰ na lewym. Od niższych poziomów oddzielał ją niegdyś ostry próg, lecz podczas prac ziemnych prowadzonych podczas rozbudowy miasta został on silnie złagodzony, jej dno stanowi glina zwałowa. W śródmieściu obejmuje obszar między placem Wolności a Dworcem Głównym PKP. Na niej leżą dzielnice: Wilda, Starołęka, Naramowice i część Śródmieścia.
Na terenie miasta zaznaczają się również głębokie doliny dopływów Warty. Ogółem przez Poznań przepływa około 100 cieków wodnych o łącznej długości około 200 km z czego 15 km przypada na Wartę. Wszystkie są pozaklasowe


Na lewym brzegu biegną one wzdłuż osi NW-SE i są to, idąc od południa: Wirynka, Strumień Junikowski (8,4 km w mieście), Bogdanka (9 km w mieście, jest to największy lewobrzeżny dopływ na terenie Poznania, w jej przedłużeniu znajduje się rynnowe jezioro Kierskie, a w samej dolinie zaporowe jezioro Rusałka) i Różany Potok. Na stokach doliny Bogdanki rozlokowały się dzielnice Sołacz i leżące poniżej Jeżyce, samo zaś dno doliny zajmują parki im. Adama Wodziczki, Sołacki i kompleks leśny Woli.
Na brzegu prawym przebieg dolin wytycza oś NE-SW, są one stosunkowo szerokie i silnie zabagnione lub zajęte przez jeziora (np. Cybina przepływa przez jez. Swarzędzkie) lecz w pobliżu ujścia silnie się zwężają i pogłębiają (Cybina wrzyna się w IV terasę na 12m, a spadek wynosi do 10‰. Dopływami (od południa) są: Kopel, Cybina (9 km w mieście, największa z nich, w jej dolnym odcinku powstało zaporowe jezioro Maltańskie powyżej którego dolinę zajmuje klin zieleni o charakterze parkowym i leśnym obejmujący między innymi Nowe ZOO), Główna (6 km w mieście), Głuszynka (7 km w mieście) oraz Struga Koźlanka.
Liczne dopływy i podział głównego nurtu Warty na wiele odnóg (do dziś zachowały się dwie obejmujące wyspę Ostrów Tumski, lecz kiedyś takie dzielnice jak: Piaski, Czartoria, Chwaliszewo czy Rybaki stanowiły osobne wyspy. Te zmiany zachodziły zarówno ze względu na naturalne procesy meandrowania rzeki, ale również, a nawet przede wszystkim wskutek prowadzonych prac hydrologicznych) tworzyły izolowane fragmenty wyższych teras tworząc tzw. "góry". Do dziś zachowała się góra Przemysła i wzgórze św. Wojciecha, a zniwelowano Muszą Górę (teren obecnego pl. Wolności) i górę św. Marcina (pozostałością po niej jest silne opadanie ulicy św. Marcin na wschód za kościołem i dużo słabsze na Zachód.
Położenie Poznania miało swoje uzasadnienie w powyższych warunkach geograficznych, doliny Bogdanki oraz Cybiny i Głównej stanowiły najdogodniejszą drogę ze wschodu na zachód pozwalając łagodnie zejść na dno Warty, która w tym miejscu dzieląc się na wiele odnóg tworzyła bród. Wraz z rozwojem miasta niwelowano różnice wysokości względnych zasypując obniżenia terenu materiałem z wzniesień. Silnie zmieniono również sieć hydrograficzną miasta. Nie tylko zredukowano liczbę odnóg Warty, ale również zasypywano małe cieki, a niektóre jak dolny bieg Bogdanki, Sengankę czy Wierzbak wprowadzono do miejskiej kanalizacji. Mimo to dna dolin tych dopływów nadal stanowią tak ważne kliny zieleni.
W Poznaniu znajduje się również niemal 200 zbiorników wodnych o zróżnicowanej wielkości (około 50 większych). Wśród nich jedynie Jezioro Maltańskie ma II klasę czystości wód.
Na lewym brzegu Warty: W dolinie Bogdanki znajdują się dwa największe zbiorniki naturalne: W tej samej dolinie znajdują się również zbiorniki sztuczne: W dolinie Strumienia Junikowskiego znajduje się 15 glinianek z których największe są:
  • Staw Rozlany - 11,7 ha
  • Staw Baczkowski - 10,3 ha
  • Staw Świerczewo - 6,7 ha
W północnej części lewobrzeżnego Poznania znajduje się naturalne Jezioro Umultowskie - 3 ha Na prawym brzegu Warty:
W dolinie Cybiny:
  • Jezioro Maltańskie - 67,5 ha - największy sztuczny zbiornik Poznania
  • Staw Kajka - 4,3 ha
  • stawy retencyjne na Cybinie
Wody podziemne:
Na terenie Poznania znajdują się bogate zasoby wód podziemnych w warstwach trzecio- i czwartorzędowych oraz termalnych wód artezyjskich o temperaturze 45°C - 51°C znajdujące się na głębokościach 1100 - 1300m oraz termalnych wód bogatych w substancje mineralne o temperaturze 150°C na głębokości 4000 m.
Bardzo ciekawą strukturą w granicach miasta są położone na lewym brzegu Warty, na Morasku, kratery będące pozostałością po uderzeniu Meteorytu Moraskiego. Pierwszą bryłę znaleziono 12 listopada 1914. Miała ona długość 45 cm i wagę 77,5 kg. Obecnie szacuje się, że uderzenie maiło miejsce w IV tysiącleciu p.n.e. a żelazny bolid, zanim rozpadł się podczas lotu przez atmosferę miał masę około 80 ton. Do dziś widoczne jest siedem kraterów, z czego sześć jest zalanych wodą. Znajdują się one w utworzonym 24 maja 1976 rezerwacie "Meteoryt Morasko" obejmującym 55 ha. Rezerwat utworzono w celu ochrony kraterów oraz fragmentu lasu grądowego z rzadkimi gatunkami roślin i zwierząt. Na terenie rezerwatu znajduje się również najwyższe wzniesienie miasta - Góra Moraska (154 m n.p.m.)
Ogólnie ponad 58% miasta znajduje się na wysoczyźnie (powyżej 80 m n.p.m.), dalsze 35% na wyższych terasach doliny Warty oraz w rynnach glacjalnych, a niecałe 7% na terasach zalewowych Warty (najniższy punkt - 60 m n.p.m.)

Klimat

Największy wpływ na klimat panujący w Poznaniu wywierają masy powietrza polarno-morskiego znad Atlantyku. Znacznie słabiej zaznacza się wpływy mas powietrza polarno-kontynentalnego i zwrotnikowego.
  • temperatura:
    • średnia roczna: 8,1°C
    • najcieplejszy miesiąc - czerwiec - średnia 17,3°C
    • najzimniejszy miesiąc - grudzień - średnia -0,2°C
  • wiatry: przewaga wiatrów zachodnich o prędkościach pomiędzy 2 a 10 m/s
  • opady:
    • średnia roczna suma opadów - 666 mm
    • najwyższe - lipiec - 75 mm
    • najniższe - luty - 30 mm
  • nasłonecznienie:
    • średnia ilość godzin słonecznych - 1515 h/rok
    • średnie zachmurzenie - 64%
    • najbardziej pogodne miesiące - sierpień i wrzesień
    • najbardziej pochmurne miesiące - listopad i grudzień

Użytkowanie gruntów

  • Tereny zabudowane zajmują 106,69 km2 co stanowi 41% powierzchni miasta.
  • Tereny zielone zajmują 72 km2 co stanowi 27% powierzchni miasta. Z tej liczby 52% to lasy. Formują one cztery, wspomniane już wyżej, kliny zieleni: golęciński (w dolinie Bogdanki), cybiński (w dolinie Cybiny), naramowicki (w północnej części lewobrzeżnego Poznania, w dolinie Warty i Różanego Potoku) oraz dębiński (w południowej części miasta, na lewym brzegu Warty). W obrębie miasta znajdują się dwa rezerwaty oraz 20 obszarów przyrodniczo-cennych.
  • Grunty wykorzystywane rolniczo zajmują 57,6 km2 co stanowi 21,6% powierzchni miasta. Są to grunty o IV - VI klasie.

Ludność

Dane historyczne w artykule Ludność Poznania
Według spisu z maja 2002 Poznań na 578 900 mieszkańców (piąte miejsce w kraju) z czego 309 000 stanowią kobiety (54%) w związku z czym na 100 mężczyzn przypada 114 kobiet. Poznaniacy stanowią 17,3% mieszkańców województwa wielkopolskiego i 1,5% mieszkańców Polski.
Aglomeracja poznańska zajmuje centralny obszar województwa wielkopolskiego. Obszar aglomeracji wynosi 3.917 km (13,1% powierzchni województwa wielkopolskiego) w układzie dwóch pierścieni gmin otaczających miasto centralne - łącznie 28 gmin. Zamieszkuje tu prawie 1.1 mln osób, którzy stanowią 30% ludności województwa. Liczne badania, koncepcje i rankingi dotyczące procesów rozwoju polskich aglomeracji wskazują 2-3 pozycję aglomeracji poznańskiej w kraju.

Współczynnik dzietności wynosi 1,1 (dla zastępowalności pokoleń powinien wynosić 2,1)
Strutura wiekowa:
  • wiek przedprodukcyjny (do 17 roku życia) - 103,4 tys. (17,9%) osób
  • wiek produkcyjny (17 - 59 kobiety, 64 mężczyźni) - 381,6 tys. (65,9%) osób
  • wiek poprodukcyjny (60/65 lat i więcej) - 93,8 tys. (16,2%) osób
W swojej historii Poznań przeżywał wzloty i upadki. W związku z tym wahaniom ulegała również liczba jego mieszkańców. Pierwszy szczyt rozwoju urbanistycznego miasta przypadł na okres tuż przed potopem szwedzkim, gdy poznańską konurbację zamieszkiwało około 20 000 osób. Następnie kolejne wojny i epidemie zredukowały tą liczbę do około 4000. Miasto po raz kolejny zaczęło się podnosić za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego. Kolejnym momentem ograniczającym rozwój miasta było uczynienie z niego twierdzy. Zamknięty w fortyfikacjach Poznań miał niewielkie możliwości rozwoju. Zmianę tej sytuacji przyniósł dopiero początek XX wieku, gdy rozpoczęto likwidację starych umocnień zastępując je nowocześniejszym pierścieniem fortów. Przyrost liczby ludności został po raz kolejny ograniczony podczas II wojny światowej. Najwyższa jak dotąd liczba ludzi mieszkała w Poznaniu w początku lat 90, od tego momentu liczba ta stopniowo maleje. Ma to związek z przenoszeniem się mieszkańców do podpoznańskich gmin, które pozostają poza granicami miasta. Obecnie najlepszym wskaźnikiem ciągłego rozwoju jest stały przyrost liczby ludności zamieszkującej aglomerację poznańską.

Sławni ludzie

Lista osób związanych z Poznaniem
Z Poznaniem związanych było i jest wiele osób mających olbrzymie znaczenie w życiu politycznym, kulturalnym i naukowym nie tylko Polski, ale także Europy i świata.

Wyższe uczelnie

lista poznańskich wyższych uczelni
Uczelnie państwowe:

Kultura

do napisania

Atrakcje turystyczne

Lista atrakcji turystycznych Poznania
Poznań pełen jest ciekawych miejsc. Na Starym Rynku można znaleźć perłę renesanowej architektury, zabytek klasy zerowej, ratusz. Drugim zabytkiem tej samej klasy jest poznańska fara. Innym ważnym miejscem jest Ostrów Tumski będący najstarszą częścią miasta - kolebką polskiej państwowości na którym znajduje się najstarsza w kraju katedra.
Atrakcji dopełniają liczne kościoły, pałace i zamki a także monumentalne budowle "dzielnicy cesarskiej". Dla osób spragnionych obcowania z przyrodą swoje podwoje otwierają dwa ogrody zoologiczne, ogród botaniczny, palmiarnia oraz zabytkowe parki.
Na listę ciekawych obiektów należy również wpisać zabytki architektury przemysłowej, obiekty sportowe oraz stanowiące centrum wystawiennicze naszego kraju Międzynarodowe Targi Poznańskie.
Przez Poznań przebiegają dwie trasy turystyczne: Szlak Piastowski oraz Trasa Kórnicka.

Bibliografia

  • praca zbiorowa, Poznań. Dzieje, ludzie kultura, Poznań 1953
  • K. Malinowski (red.), Dziesięć wieków Poznania, t.1, Dzieje społeczno-gospodarcze, Poznań 1956
  • praca zbiorowa, Poznań, Poznań 1958
  • praca zbiorowa, Poznań. Zarys historii, Poznań 1963
  • Cz. Łuczak, Życie społeczno-gospodarcze w Poznaniu 1815-1918, Poznań 1965
  • J. Topolski (red.), Poznań. Zarys dziejów, Poznań 1973
  • Zygmunt Boras, Książęta Piastowscy Wielkopolski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1983
  • Jerzy Topolskiego (red.), Dzieje Poznania, Wydawnictwo PWN, Warszawa - Poznań 1988
  • Alfred Kaniecki, Dzieje miasta wodą pisane, Wydawnictwo Aquarius, Poznań 1993
  • Witold Maisel (red.), Przywileje miasta Poznania XIII-XVIII wieku. Privilegia civitatis Posnaniensis saeculorum XIII-XVIII. Władze Miasta Poznania, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Wydawnictwa Źródłowe Komisji Historycznej, Tom XXIV, Wydawnictwo PTPN, Poznań 1994
  • Wojciech Stankowski, Wielkopolska, Wydawnictwo WSiP, Warszawa 1999
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.