Powierzchnia właściwa to wielkość powierzchni zewętrznej substancji stałej przeliczona na (najczęściej) jednostkę masy tej substancji. Najczęściej wyrażana jest w m2/g. Jest to jedna z podstawowych miar właściwości adsorpcyjnych, szczególnie w odniesieniu do adsorbentów.
Ze względu na molekularną budowę materii oraz fraktalną naturę większości rzeczywistych ciał czy substancji stałych, nie jest to wielkość w pełni jednoznaczna - miara wielkości powierzchni zależy od sposobu jej pomiaru - najczęściej pomiaru polegającego na analizie izoterm adsorpcji. W przypadku rzeczywistych powierzchni ciał stałych i często skomplikowanej morfologii ich powierzchni (ściany krystaliczne, obszary amorficzne, krawędzie, pory: mikro-, mezo- i makropory, powierzchniowe grupy funkcyjne itp.), zasadniczą rolę będzie odgrywał wybór cząsteczki za pomocą której ten pomiar zostanie dokonany. Dla wybranej cząsteczki, która pełni rolę "kwantu powierzchni właściwej", kluczowym parametrem jest jej tzw. powierzchnia siadania.
Dostępna pomiarowi powierzchni będzie maleć wraz ze wzrostem rozmiaru poprzecznego cząsteczek (brak możliwości wejścia cząsteczek do zbyt małych porów - efekt sitowy) czy też niedopasowania rozmiaru większych cząsteczk do porów (w porze zmieściłoby się 1.5 cząsteczki, ale jest to niemożliwe ...). Większe cząsteczki również oznaczają pominięcie powierzchni płytkich ale niewielkich nierówności powierzchni. Część powierzchni może być w pomiarze pomijana, ze względu na praktyczny brak adsorpcji wynikający ze specyfiki oddziaływań powierzchnia-adsorbat, np. słaba adsorpcja związków polarnych na niepolarnych adsorbentach (i odwrotnie).
Najczęstszym sposobem pomiaru powierzchni jest - uznana za tzw. metodę standardową - analiza izoterm adsorpcji par azotu (pomiar w temperaturze 77-78K, powierzchnia siadania cząsteczki azotu σ = 0.162 nm2) za pomocą liniowej formy równania izotermy BET (tzw. metoda BET). Czasami, przy pewnych założeniach i głównie dla celów porównawczych w przemyśle, na podstawie adsorpcji dla jednej wartości ciśnienia (najczęściej p = 0.2ċps) stosuje się tzw. jednopunktową metodę BET. W niektórych przypadkach - np. dla adsorbentów mikroporowatych, których dane nie są liniowe we współrzędnych równania BET - stosuje się zamiast tego liniową formę izotermy Langmuira (tzw. metoda Langmuira).
Należy podkreślić, że opisane metody wyznaczania powierzchni są metodami o walorach głównie porównawczych i nie mają charakteru pomiaru bezwzględnego (zmierzona powierzchnia nie jest powierzchnią geometryczną a jest jedynie jej przybliżeniem). Do tej pory wyznaczanie powierzchni właściwej adsorbentów stanowi otwarty problem teorii i praktyki adsorpcji.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.