Potrzeba psychiczna, motyw to stan osoby doznającej poczucie niespełnienia (napięcie motywacyjne), czyli frustrację potrzeb, działający jako czynnik motywujący, to znaczy skłaniający jednostkę do aktywności, które mogą tę potrzebę zaspokoić. Z potrzebami wiąże się pozytywna lub negatywna charakterystyka afektywna.
Pojęcie potrzeba jest wyrażeniem mylnie używanym zamiennie z pojęciami popęd, instynkt.

Hierarchia potrzeb Maslowa

Potrzeba -
  • Potrzeby fizjologiczne
    • potrzeba jedzenia,
    • potrzeba odpoczynku,
    • potrzeba przyjemnych doznań zmysłowych,
    • potrzeby seksualne
  • Potrzeby bezpieczeństwa wyrażają się unikaniem, tego, co może przynieść śmierć lub cierpienie;
    • potrzeba zależności,
    • potrzeba opieki i oparcia,
    • potrzeba braku lęku,
    • potrzeba ładu,
    • potrzeba religijna
    • potrzeby seksualne
  • Potrzeby przynależności i miłości (akceptacji, afirmacji); ich zaspokojenie rzutuje na sposób widzenia świata, występują w dążeniach przezwyciężenia osamotnienia, alienacji,
    • potrzeba religijna
    • potrzeby seksualne
  • Potrzeby szacunku i uznania
    • potrzeba potęgi,
    • potrzeba wyczynu,
    • potrzeba wolności,
    • potrzeba respektu i uznania innych,
    • potrzeba dobrego statusu społecznego,
    • potrzeba sławy,
    • potrzeba dominacji,
    • potrzeba religijna
    • potrzeby seksualne
  • Potrzeby samorealizacji dążenie do rozwoju możliwości
    • potrzeba religijna
    • potrzeby seksualne
Maslow wyróżnia także potrzeby: poznawczą i estetyczną.

Koncepcja potrzeb Murraya

Murray określa potrzebę jako działającą w mózgu siłę fizykochemiczną, która organizuje percepcję, i określone grupy reakcji autonomicznych, słownych i motorycznych, wyobrażeniowych w celu zmiany sytuacji napięcia.

Cechy potrzeb

Potrzeba to:
  • specyficzna tendencja aktywności jednostki
  • typowy zespół reakcji motorycznych, werbalnych, autonomicznych i wyobrażeniowych
  • specyficzny kierunek uwagi i zainteresowań
  • specyficzne emocje
  • specyficzne reakcje

Typy potrzeb

Murray wyróżnił 27 potrzeb psychicznych:
  • potrzebę bezpieczeństwa jako tendencję do unikania psychicznego urazu
    • ze strony innych
    • we własnych oczach
  • potrzebę poniżania się
  • potrzebę wyczynu
  • potrzebę stowarzyszenia się, afiliacji
  • potrzebę agresywności
  • potrzebę autonomii
  • potrzebę kompensacji
  • potrzebę uległości
  • potrzebę usprawiedliwiania się
  • potrzebę dominowania
  • potrzebę uzewnętrzniania swojej osobowości i ekshibicjonizmu
  • potrzebę żywienia i opiekowania się
  • potrzebę porządku
  • potrzebę zabawy
  • potrzebę odrzucania i izolacji
  • potrzebę przyjemnych doznań zmysłowych
  • potrzebę seksualną
  • potrzebę doznawania opieki i oparcia
  • potrzebę rozumienia
  • potrzebę nabywania
  • potrzebę poznawczą
  • potrzebę tworzenia
  • potrzebę informowania innych
  • potrzebę doznawania aprobaty i uznania ze strony innych
  • potrzebę zatrzymywania
Strukturę potrzeb wg tego podzialu bada TAT, projekcyjny Test Apercepcji Tematycznej Murray'a.

Struktura potrzeb ujęciu Obuchowskiego

Obuchowski określa potrzebę jako właściwość polegająca na tym, że bez określonego przedmiotu nie można normalnie funkcjonować.
  • potrzeby samozachowania
  • potrzeby fizjologiczne
  • potrzeby orientacyjne:
    • potrzeba poznawcza
    • potrzeba kontaktu emocjonalnego
    • potrzeba sensu życia
  • potrzeby rozmnażania
  • potrzeby seksualne

na podstawie: Siek S., (1986), Struktura osobowości, Warszawa, wyd. Akademia Teologii Katolickiej


Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.