Pomorze (pomorski: Pòmòrze, kaszubski: Pòmòrskô, łac. Pomerania lub Pomorania, niem./szw. Pommern i Pommerellen, hol./duń. Pommeren) - kraina geograficzno-historyczna w północnej Polsce i północno-wschodnich Niemczech, obejmująca ziemie leżące na południowych wybrzeżach Morza Bałtyckiego, po obu stronach Odry między Wisłą na wschodzie i rzeką Reknicą na zachodzie.

Podział

Obecnie ziemie pomorskie znajdują się w obrębie następujących jednostek administracyjnych: Ze względu na historię, kulturę i geografię fizyczną Pomorze dzieli się na:

Historia

W średniowieczu zamieszkiwane przez słowiańskie plemiona: Pomorzan w części przedodrzańskiej oraz Połabian (Ranów, Wieletów, Obodrzyców i innych) w części zaodrzańskiej. Główne ośrodki znajdowały się w (licząc od wschodu) Gdańsku, Kołobrzegu, Wolinie (potem Szczecinie), Arkonie.
Ziemie między ujściami Wisły i Odry podbite zostały przez władców polskich, jednak przy każdym osłabieniu władzy centralnej górę brały tendencje separatystyczne. Pierwszy swoją władzę nad całym Pomorzem między Wisłą a Odrą rozciągnął najprawdopodobniej Mieszko I. Ponownego podboju dokonywać musieli Kazimierz Odnowiciel oraz Bolesław Krzywousty. W wyniku naporu Sasów do XIII wieku całe Pomorze zaodrzańskie znalazło się w granicach Cesarstwa.
W czasie rozbicia dzielnicowego Pomorze przedodrzańskie praktycznie odpadło od Korony pod rządami rodu Gryfitów. Księstwa Gryfitów choć sięgnęły po część ziem zaodrzańskich, same podatne były na rozbicie i w 1181 roku popadły w silną zależność lenną od Cesarstwa. Bliższe związki z Krakowem wykazywało Pomorze Gdańskie, które po rządach lokalnej dynastii wróciło pod władzę Łokietka, aby niemal natychmiast w 1308 roku zostać zagarnięte przez Krzyżaków (rzeź Gdańska).
Pod koniec swego życia nieudaną próbę ponownego związania Pomorza Zachodniego z Koroną podjął Kazimierz Wielki, pragnąc uczynić swym dziedzicem wnuka, Kaźka, księcia słupskiego. Po drugim pokoju toruńskim w 1466 roku Pomorze Gdańskie wróciło pod władzę króla Polski.
W 1637 wymarła dynastia Gryfitów. W 1648 w wyniku pokoju westfalskiego zachodnia część księstwa pomorskiego z Rugią i ujściem Odry przypadła Szwecji a wschodnia elektoratowi Brandenburgii. Posiadłości szwedzkie z czasem coraz bardziej przechodziły na rzecz przeradzającej się w Prusy Brandenburgii. W 1720 roku Szczecin przeszedł pod władanie Prus, stając się stolicą prowincji Pommern. W 1772, w efekcie I rozbioru Rzplitej, w granicach Prus znalazło się polskie dotąd Pomorze Gdańskie (z wyjątkiem Gdańska). Prusy objęły wreszcie całe Pomorze w wyniku kongresu wiedeńskiego w 1815 przejmując ostatni jego skrawek od Szwecji (Wołogoszcz, Gryfię, Strzałów i Rugię).
Po reformie administracyjnej z 1818 roku Pomorze dzieliło się na dwie prowincje: Pommern (polskie Pomorze Zachodnie) i Westpreussen (Pomorze Gdańskie lub Prusy Zachodnie). W skład Pommern wchodziły rejencje: szczecińska, stralsundzka i koszalińska. Prusy Zachodnie dzieliły się z kolei na rejencje gdańską i kwidzyńską.
Po I wojnie światowej odrodzona Polska otrzymała okrojone Pomorze Gdańskie, które wkrótce stało się jednym z pretekstów hitlerowskiego ataku na Rzplitą. Po II wojnie światowej w wyniku decyzji Wielkiej Trójki Polska otrzymała całe Pomorze między Wisłą a Odrą. W granicach NRD, a potem zjednoczonych Niemiec pozostało tzw. Pomorze przednie, (niem. Vorpommern), które wraz z Meklemburgią stanowi osobny land związkowy.

Główne miasta

(od wschodu na zachód)
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.