Podobnie jak w innych krajach z kręgu chrześcijaństwa, także w Polsce, jedną z najważniejszych dziedzin piśmiennictwa były polskie przekłady Biblii.
Pojawiły się one stosunkowo późno. Możemy wyróżnić przekłady Biblii pełne i częściowe. Wśród częściowych szczególną pozycję zajmują psałterze. Istnieje przekaz o psałterzu przetłumaczonym dla królowej Kingi z 2. połowy XIII wieku, jednak nie zachował się on do naszych czasów. Innym ważnym zabytkiem piśmiennictwa jest Psałterz królowej Jadwigi zwany też Psałterzem floriańskim (z przełomu XIV i XV wieku). Z tego samego okresu, a być może i źródła, pochodzi Psałterz puławski.
Całość tłumaczenia Starego Testamentu pojawiła się w kręgach dworskich i znana jest jako Biblia królowej Zofii, pochodzi ona z połowy XV wieku i bywa również nazywana "szaroszpatacką" od miasta na Węgrzech, gdzie została znaleziona.
Następne przekłady pojawiają się w okresie Reformacji. Są to kalwińska Biblia brzeska (zwana też "Radziwiłłowską") z 1563 roku, ariańska Biblia nieświeska 1570-1572 oraz luterańska Biblia gdańska (1632). Pierwsze tłumaczenie z kręgów katolickich to Biblia Leopolity zwana też Szarffenbergowską (1561).
Do niedawna w użyciu były najpopularniejsze przez wiele wieków katolicka Biblia ks. Wujka (1599) i protestancka "Biblia gdańska (1632). Chociaż od tego czasu powstawało wiele tłumaczeń, dopiero w drugiej połowie XX wieku, powstał przekład o dużym znaczeniu - Biblia Tysiąclecia. Tłumaczenie prowadzono pod kierunkiem benedyktynów z Tyńca; wydano je w roku 1965, od tego czasu miało cztery nowe redakcje.
W 1975 r. swoje tłumaczenie ukończyli polscy protestanci; to przygotowywane przez wiele lat dzieło zwane jest "Biblią Warszawską".
W tłumaczeniu Biblii swoich sił próbowali też literaci, m.in. Artur Sandauer (przekład Księgi Rodzaju), Czesław Miłosz (m.in. Psalmy, Pieśń nad pieśniami, Księga Hioba) oraz Roman Brandstaetter (m.in. Księga Joba, Psalmy).
Obecnie trwają prace nad pierwszym w języku polskim, ekumenicznym przekładem Pisma Świętego. Bierze w nich udział dwudziestu tłumaczy z siedmiu Kościołów, a konsultacje są prowadzone w sumie z jedenastoma Kościołami. W dniu 26 września 2001 r (po sześcioletniej pracy) odbyła się uroczysta prezentacja całego Nowego Testamentu i Księgi Psalmów. Na pierwszej stronie, pod wersetem z Ew. Jana 1,14 "A Słowo ciałem się stało i zamieszkało wśród nas", podpisy złożyli zwierzchnicy: Kościoła Rzymskokatolickiego, Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, Kościoła Ewangelicko-Reformowanego, Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego, Kościoła Polskokatolickiego, Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, Kościoła Chrześcijan Baptystów, Kościoła Zielonoświątkowego, Kościoła Zborów Chrystusowych i Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego.

Opisy niektórych przekładów

Uwaga: Tam, gdzie piszę, że tłumaczono z języków oryginalnych, oznacza to, że Ewangelia wg Mateusza tłumaczona była z greckiego. W istocie niektórzy uważają grecki tekst Ewangelii wg Mateusza za przekład lub parafrazę zaginionego tekstu napisanego po hebrajsku lub aramejsku, lecz nawet jeżeli to prawda, to tekst grecki jest przypuszczalnie najbliższy oryginałowi z tego, czym dysponowali tłumacze.
Poza tym sformułowanie „języki oryginalne” nie wyklucza uwzględniania wczesnych tłumaczeń na inne języki (np. wiele tłumaczeń z języków oryginalnych przy tłumaczeniu Genesis 4,8 dodaje na podstawie Septuaginty, wczesnego tłumaczenia na grecki, słowa: „Wyjdźmy na pole”, zakładając, że w czasach powstawania Septuaginty słowa te znajdowały się w tekście hebrajskim, a później zaginęły np. wskutek błędów kopistów).
Nowy Testament w przekładzie księdza Eugeniusza Dąbrowskiego
Krótka charakterystyka: tłumaczenie katolickie, wydane po II wojnie światowej, wielokrotnie wznawiane.
Tłumaczono z: najpierw ukazało się tłumaczenie z Wulgaty (zatem z drugiej ręki), później tłumaczenie z greki.
Język: Nawiązujący do dawnego języka biblijnego, konsultowany z językoznawcami (wersja tłumaczona z Wulgaty konsultowana była z prof. Witoldem Doroszewskim, zaś tłumaczenie z języka greckiego konsultowane z prof. Marią Kossowską z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego).
Tłumaczenie obejmuje: tylko księgi Nowego Testamentu.
Biblia Tysiąclecia
Krótka charakterystyka: tłumaczenie katolickie, pierwsze polskie tłumaczenie zrywające z tradycyjnym językiem biblijnym
Język: teoretycznie współczesny polski literacki, w praktyce różne księgi tłumaczone były różnym stylem, do tego styl był poprawiany w późniejszych wydaniach.
Data wydania: Pierwsze wydanie w 1965 r.
Tłumaczono z: podobnież z języków oryginalnych, jednak ks. Eugeniusz Dąbrowski w swoim tekście krytycznym poświęconym Biblii Tysiąclecia pisze o olbrzymim wpływie francuskiej Biblii Jerozolimskiej na polski tekst Biblii Tysiąclecia.
Tłumaczenie obejmuje: pełny kanon katolicki. Link * Biblia Tysiąclecia z Lektorem i pierwsze w Polsce "Forum Pisma Świętego"
Biblia Warszawska
Krótka charakterystyka: tłumaczenie protestanckie współczesne
Język: wykorzystujący tradycyjny język biblijny, wywodzący się z katolickiej Biblii Wujka (czytanej przecież dawniej także przez protestantów) i protestanckiej Biblii gdańskiej. Stąd m.in. „zakon” (jako prawo), „upamiętanie”, ale i wiele pięknych zdań, będących zapewne wynikiem wielu starań o piękno i siłę wyrazu tekstu.
Data wydania: „Cztery ewangelie” wydane w 1964. r. Całość wydana w 1975 r.
Tłumaczono z: języków oryginalnych.
Tłumaczenie obejmuje: tylko kanon protestancki, choć ukazywały się też wydania z dodatkami wtórnokanonicznymi w przekładzie z Biblii Tysiąclecia.
Biblia Poznańska:
Krótka charakterystyka: tłumaczenie katolickie na język współczesny, o wiele wyżej cenione od tzw. Biblii Tysiąclecia.
Tłumaczono z: języków oryginalnych
Język: współczesny, miejscami literacki.
Tłumaczenie obejmuje: pełny kanon katolicki.
Biblia Warszawsko-Praska:
Krótka charakterystyka: tłumaczenie na język współczesny wykonane przez ks. bp. Kazimierza Romaniuka. Tłumaczenie to zajęło autorowi 35 lat. Jest to pierwszy od czasu przekładu ks. Wujka przekład na polski wykonany w całości przez jedną osobę. Przekład oficjalnie dostępny elektronicznie ze stron Archidiecezji Warszawskiej.
Tłumaczono z: języków oryginalnych
Język: współczesny
Tłumaczenie obejmuje: pełny kanon katolicki.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.