Pogórze Kaczawskie (niem. Bober-Katzbach-Vorgebirge, niem. Kačavské podhůří, 332.27) – wg podziału fizycznogeograficznego Jerzego Kondrackiegomezoregion wchodzący w skład Pogórza Zachodniosudeckiego. Obejmuje północną część Pogórza. Wg podziału W. Walczaka jest to fragment Sudetów Zachodnich wysunięty najdalej na północ. Od północnego wschodu uskok brzeżny sudecki oddziela je od Niziny Śląsko-Łużyckiej. Od południowego wschodu graniczy z Pogórzem Wałbrzyskim, od południa z Górami Kaczawskimi, a od zachodu z Pogórzem Izerskim

Podział geograficzny

Wyróżnia się tu następujące mikroregiony:
  • Dolina Bobru
  • Pogórze Bolesławieckie
  • Rów Zbylutowski
  • Wzniesienia Płakowickie
  • Kotlina Proboszczowska
  • Wysoczyzna Ostrzycka
  • Dział Jastrzębnicki
  • Rów Świerzawski
  • Pogórze Złotoryjskie
Niektórzy wyróżniają jeszcze:
  • Rów Wlenia
  • Pogórze Wojcieszowskie.

Budowa geologiczna

Pogórze Kaczawskie leży w obrębie dwóch jednostek geologicznych: metamorfiku kaczawskiego w części północno-wschodniej oraz niecki północnosudeckiej w części południowej. Część północna zbudowana jest ze skał metamorficznych: zieleńców, łupków zieleńcowych, fyllitów, łupków serycytowych, łupków kwarcowych, porfiroidów powstałych w dolnym paleozoiku – od kambru po dolny karbon. W części południowej – niecka północnosudecka tworzy nieckowate zagłębienie między starszymi fragmentami skorupy ziemskiej, wypełnione skałami osadowymi: piaskowcami, mułowcami, zlepieńcami, wapieniami, marglami, gipsami i anhydrytami którym towarzyszą skały wulkaniczne: porfiry, melafiry i ich tufy. W kilku miejscach starsze skały przebite są przez trzeciorzędowe bazalty. Starsze podłoże przykryte jest częściowo przez osady plejstoceńskiegliny i piaski oraz lessy, a także holoceńskie piaski, żwiry i mady rzeczne.

Rzeźba terenu

Dolina Kaczawy dzieli Pogórze Kaczawskie na dwie części – zachodnią i wschodnią.
W części zachodniej, tworzącej płaskowyż z pojedynczymi wzniesieniami, możemy wyróżnić Dolinę Bobru, Pogórze Bolesławieckie, Rów Zbylutowski, Wzniesienia Płakowickie, Kotlinę Proboszczowską, Wysoczyznę Ostrzycką, Dział Jastrzębnicki i Rów Świerzawski. Całość tworzy pofałdowaną wysoczynę, pociętą dolinami rzek i potoków ze sterczącymi wzniesieniami zbudowanymi z trzeciorzędowych bazaltów. W tej części znajduje się najwyższy szczyt Pogórza – Ostrzyca (501 m n.p.m.).
Część wschodnią tworzy Pogórze Złotoryjskie, zwane też Chełmami. Jest to najbardziej górzysta partia Pogórza. Od północnego wschodu opada ono stromą krawędzią uskoku brzeżnego sudeckiego ku Nizinie Śląskiej. Krawędź jest pocięta głębokimi, przełomowymi dolinami potoków. Najwyższe wzniesienia Chełmów również zbudowane są z trzeciorzędowych bazaltów.

Wody

Głównymi rzekami odwadniającymi Pogórze Kaczawskie są: od zachodu Bóbr, w części centralnej Kaczawa ze Skorą, a na wschodzie Nysa Szalona.

Miejscowości

Najważniejszymi miejscowościami Pogórza są: Złotoryja, Lwówek Śląski, Wleń i Świerzawa.
Inne miejscowości: Bełczyna, Biegoszów, Bielanka, Bożejowice, Bystrzyca, Chmielno, Czaple, Dobków, Dworek, Gaszów, Gorzanowice, Gozdno, Grobla, Grodziec, Iwiny, Jakuszowa, Jaroszowice, Jastrowiec, Jastrzębnik, Jerzmanice-Zdrój, Jurków, Kłaczyna, Kłonice, Kondratów, Kraszowice, Kruszyn, Kwietniki, Leszczyna, Lipa, Lubiechowa, Lubków, Łaziska, Muchów, Myślibórz, Myślinów, Nowa Wieś, Nowa Wieś Grodziska, Nowy Kościół, Pielgrzymka, Płakowice, Pogwizdów, Pomocne, Proboszczów, Prusice, Przeździedza, Raciborowice Dolne, Raciborowice Górne, Radomiłowice, Rakowice, Rokitnica, Rząśnik, Rzeszówek, Sędzimirów, Sędziszowa, Skała, Skorzynice, Sobota, Sokola, Sokołowiec, Stanisławów, Stara Kraśnica, Suszki, Świny, Tomaszów Bolesławiecki, Twardocice, Uniejowice, Ustronie, Warta Bolesławiecka, Wartowice, Wilków, Włodzice Wielkie, Wojcieszyn, Wolbromek, Zagrodno, Zbylutów, Żeliszów, Żerkowice.
Tuż za jego granicami znajdują się: Bolesławiec, Jawor i Bolków.

Bibliografia

  1. Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 7 Pogórze Kaczawskie, red. Marek Staffa, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ISBN 83-85773-49-9
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.