sfotografowana przez sondę kosmiczną Galileo w czasie podróży do Jowisza

Planetoida (planeta + gr. eídos postać), asteroida (gr. asteroeidés – gwiaździsty), planetka (ang. minor planet) – ciało niebieskie o średnicy do 1000 km lub niewiele więcej, obiegające Słońce, zwłaszcza między orbitami Marsa i Jowisza (tzw. pas planetoid). Istnieją także planetoidy wewnątrz orbity Merkurego, poza orbitą Jowisza i tzw. transneptunowe (krążące za orbitą Neptuna). Wśród nich bodaj najważniejszą i najbardziej znaną jest Sedna. Można jednak powiedzieć, że najnowsze badania wskazują na to, iż asteroidy są wszędobylskie.

Powstanie planetoid

Według najbardziej prawdopodobnej hipotezy, planetoidy powstawały w początkowym okresie kształtowania się Układu Słonecznego. Tak jak i same planety utworzyły się one z obłoku gazu – pierwotniej mgławicy, w której tak samo narodziło się Słońce. Z gazu mgławicowego, który w gigantycznym dysku wirował wokół Słońca, zaczęły się zwolna tworzyć większe skupiska materii. Powstawały nieduże, bliższe Słońca planety (Merkury, Wenus, Ziemia) i Mars) oraz planety olbrzymy (Jowisz, Saturn, Uran i Neptun). Pomiędzy Marsem a Jowiszem mogłaby utworzyć się teoretycznie kolejna planeta, jednakże – jak dziś się uważa -silne oddziaływanie grawitacyjne Jowisza nie dopuściło do tego. W ten sposób powstawały mniejsze i mało masywne ciała, których było bardzo wiele. W związku z tym zderzały się one często i zmieniały swoje trajektorie. Stygnąc, zarówno planety wielkości Ziemi, jak i pierwotne planetoidy przybierały coraz bardziej skalistą postać, aż do obecnego wyglądu. Podobnie zapewne wyglądało powstawanie dalszych planetoid, które dziś krążą po orbitach poza Uranem, Neptunem oraz jeszcze dalej. Dlatego tak ważne jest poznanie fizyki tych ciał (podobnie jak i komet), gdyż w rozszyfrowaniu ich historii ukryte są tajniki powstania całego Systemu Słonecznego.

Orbity planetoid oraz ich występowanie

Planetoidy pasa głównego
Są to asteroidy, które obiegają Słońce najczęściej pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza po orbitach z niejednokrotnie sporym mimośrodem. W pasie tym występuje najwięcej znanych planetoid (ok. 90%).
Wulkanoidy
Planetoidy, które krążą wokół naszej Dziennej Gwiazdy po orbitach wewnątrz trajektorii Merkurego.
Planetoidy wewnątrz orbity Marsa
Asteroidy typu Amor – są to planetoidy, które zbliżają się ku orbicie Ziemi w swoim biegu wokół Słońca (np. Eros).
Asteroidy typu Apollo – te planetoidy przecinają nie tylko orbitę Ziemi, ale również Wenus. Nazwane od pierwszego ich odkrytego przedstawiciela Apollo.
Asteroidy typu Atena – planetoidy te poruszają się po trajektoriach wewnątrz orbity Ziemi (np. Atena od której wzięła nazwę cała ta grupa).
Planetoidy krążące po orbitach planet
Najczęściej planetoidy te poruszają się po orbitach Jowisza i Marsa w punktach Lagrange'a. Są zwane również Trojańczykami i Grekami.
Planetoidy pomiędzy Saturnem i Uranem (Centaury)
Do tej grupy należy np. Chiron.
Planetoidy transneptunowe (Pas Kuipera)
Ciała te krążą poza orbitą Neptuna. Zaliczają się do nich np. Varuna i Quaoar.
Ważniejsze planetoidy:
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.