Pięciolinia - podstawowy element systemu liniowego dla zapisu dźwięków we współczesnej notacji muzycznej. Składa się z szeregu pięciu poziomych, równoległych linii oraz pól pomiędzy tymi liniami.
Pięciolinia umożliwia wygodne, całkowicie graficzne przedstawianie wysokości dźwięków (zarówno pojedynczo, jak i w akordach), zamiast podawania ich oznaczeń literowych. Wysokość dźwięku określa się poprzez postawienie nuty na odpowiedniej linii lub polu. Odległość pomiędzy linią i najbliższym jej polem odpowiada jednemu stopniowi w szeregu diatonicznym. Dźwięki w skali chromatycznej, czyli podwyższone lub obniżone, osiąga się poprzez dostawienie do nuty dodatkowego znaku chromatycznego. W razie konieczności dopisuje się do pięciolinii kolejne linie - linie dodane, lecz tylko w obrębie pojedynczego dźwięku. W ten sposób dodanie np. trzech linii pozwala na zapisanie w sumie dwóch oktaw.
Linie pięciolinii numeruje się od dołu ku górze, od pierwszej do piątej. Górne linie dodane numeruje się od pierwszej linii dodanej wzwyż, a linie dodane dolne tak samo, ale w dół. O nutach zaś mówi się, że stoją na linii, nad linią lub pod linią.
Sama pięciolinia umożliwia jedynie relatywne różnicowanie pomiędzy sobą dźwięków. O przypisaniu konkretnych wysokości dźwięków do odpowiadających im linii lub pól decyduje dopiero umiejscowienie odpowiedniego klucza i na odpowiedniej wysokości na pięciolinii, a umieszcza się go na początku pięciolinii z lewej strony.
Na pięciolinii, nad nią i pod nią umieszcza się również wszystkie pozostałe elementy notacji muzycznej, a kolejność ich służy do zapisywania ciągu melodii.
Jedna pięciolinia służy zazwyczaj jednemu głosowi (głosowi instrumentu lub grupy identycznie grających instrumentów, głosowi człowieka lub głosowi chóru). W bardziej skomplikowanych przypadkach stosuje się systemy wielu pięciolinii ułożonych równolegle jedna pod drugą, które graficznie łączy się klamrą o nazwie akolada. Np. dla fortepianu są to dwie pięciolinie, z których każda reprezentuje jedną rękę, a dla organów trzy (dwie ręce oraz noga). W ten sam sposób, używając wielu pięciolinii, zapisuje się utwory orkiestrowe.
Z pięciolinii korzysta się również przy zapisie dźwięków o nieokreślonej wysokości, np. w perkusji. Wtedy położenie nut na odpowiedniej wysokości na pięciolinii odpowiadać może poszczególnym elementom zestawu perkusyjnego.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.