Paryż (fr. Paris) - stolica i największa aglomeracja miejska Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju, a także Europy. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez miliony turystów.
W granicach administracyjnych Paryża zamieszkuje ponad 2 mln osób (wg spisu ludności z 1999 było to 2 147 857), ale w całym zespole miejskim już ponad 11 mln (w 1999 paryskie aire urbaine zamieszkiwało 11 174 743 osób). Stanowi tym samym największą aglomerację miejską Unii Europejskiej).
Paryż, który stanowi osobny departament o numerze 75, jest jednocześnie stolicą regionu administracyjnego Île-de-France. Oprócz departamentu paryskiego w jego skład wchodzą departamenty: Essonne (91), Hauts-de-Seine (92), Seine-Saint-Denis (93), Seine-et-Marne (77), Val-de-Marne (94), Val-d'Oise (95) oraz Yvelines (78).
Miasto ma układ koncentryczny z rozchodzącymi się gwiaździście bulwarami. Jego oś stanowi wcięta dolina Sekwany, która dzieli Paryż na dwie części: prawobrzeżną (północną) Rive Droite oraz lewobrzeżną (południową) Rive Gauche.

Historia

Historyczne jądro Paryża stanowi wyspa Île de la Cité na Sekwanie, na której położony jest m.in. Palais de Justice oraz katedra Notre-Dame de Paris. Jest ona połączona z mniejszą wyspą Île Saint-Louis, gdzie znaleźć można XVII i XVIII-wieczne kamienice.
Paryż był pierwotnie osadą celtycką, głównym ośrodkiem plemienia Paryzjów (łac. Parisii), którzy zasiedlili Île de la Cité w III wieku p.n.e. W 52 r. n.e. przybyli tu Rzymianie. Miasto znane jest wówczas pod nazwą Lutetia Parisiorum, gdzie Lutetia oznacza podmokłe miejsce. Niedługo później miasto zaczęło się rozwijać na lewym brzegu Sekwany (dzisiejsza Dzielnica Łacińska). Powoli coraz częściej używano jedynie nazwy Paris i tak zostało do dzisiaj. Przez cały okres starożytności Paryż był mało znaczącą osadą i pozostawał w cieniu takich miast jak Lyon czy Bordeaux. Rozwój miasta datuje się od XIII-XIV wieku z małej osady. W XIV wieku Paryż miał około 250 tys. mieszkańców, pod koniec XVIII wieku 0,5 mln, około roku 1835 1 mln, a w roku 1900 2,9 mln.
Rzymianie władali miastem aż do 508, kiedy to Chlodwig, król Franków, założyciel dynastii Merowingów uczynił go swoją stolicą. Najazdy wikingów w VIII wieku zmusiły mieszkańców do postawienia fortecy. Mimo to 28 marca 845 miasto zostało złupione przez wikingów. Słabość karolińskich królów Francji doprowadziła do wzrostu potęgi książąt Paryża. W 987 królem Francji obrany został Hugo Kapet.
W XI wieku miasto rozbudowuje się silnie na prawym brzegu. W XII i XIII wieku, a zwłaszcza za rządów Filipa II miasto przeżywa gwałtowny rozwój. Powstaje pierwsza forteca Luwru oraz ważniejsze paryskie kościoły, w tym katedra Notre Dame. Kilka szkół na lewym brzegu zostaje połączone - tak powstał znany paryski uniwersytet Sorbona. Miasto świetnie prosperuje jako ośrodek handlu oraz centrum naukowe, przerwane jedynie przez epidemię Czarnej Śmierci. Król Ludwik XIV przenosi rezydencję królewską z Paryża do pobliskiego Wersalu.
14 lipca 1789 wybuchła rewolucja francuska, którą zapoczątkowało zdobycie paryskiego więzienia Bastylii.
Pod koniec XIX wieku Paryż przeżywa okres rozkwitu zwany La Belle Époque. Wówczas to powstaje symbol miasta - wieża Eiffla.

Rozwój demograficzny

Zespół miejski Paryża
Uwaga: zasięg obszaru metropolitalnego Paryża, wyznaczany przez francuski urząd statystyczny INSEE, zmienia się z roku na rok; dane historyczne są szacunkowe i oparte są na podstawie danych z różnych źródeł
rok liczba mieszkańców komentarz
59 p.n.e. 25,000
150 n.e. 80,000 najwięcej w okresie Cesarstwa rzymskiego
510 30,000 straty po najazdach w III i IV w.
1000 20,000 najniższy stan po najazdach Wikingów
1200 110,000 rozwój w późnym Średniowieczu
1328 250,000 rozkwit w XIII i XIV w., złoty wiek za króla Ludwika
1500 200,000 straty po epidemii dżumy i wojnie stuletniej
1550 275,000 rozwój w okresie Renesansu
1594 210,000 straty po wojnach religijnych i domowych
1634 420,000 bardzo szybki rozwój za Henryka IV
1700 515,000
1750 565,000
1789 630,000 szczyt rozwoju w XVIII w.
1801 548,000 straty w czasie rewolucji francuskiej
1835 1,000,000
1860 2,000,000 najszybszy w historii rozwój za cesarza Napoleona III i Haussmanna
1885 3,000,000
1905 4,000,000
1911 4,500,000
1921 4,850,000 stagnacja na skutek strat po I wojnie światowej
1931 5,600,000
1936 6,000,000
1946 5,850,000 straty po II wojnie światowej
1950 6,460,000
1960 7,600,000
1970 8,750,000 koniec powojennego boomu urodzeń, koniec dodatniego salda migracji
1982 9,500,000 saldo migracyjne ujemne, wzrost ludności trochę wolniejszy
1990 10,291,851
1999 11,174,743

Ludność Paryża w latach 1801-1999
rok liczba mieszkańców
1801 547,800
1831 714,000
1851 1,053,000
1881 2,240,000
1901 2,661,000
1926 2,871,000
1936 2,829,746
1946 2,725,374
1954 2,850,189
1962 2,753,014
1968 2,590,771
1975 2,317,227
1982 2,188,918
1990 2,152,423
1999 2,125,246

Atrakcje turystyczne Paryża

W Paryżu znajduje się wiele zabytków z różnych epok, dzieł sztuki, budowli architektonicznych, muzeów, uczelni oraz instytucji o znaczeniu międzynarodowym. Paryż to również światowe centrum mody.

Zabytkowe budowle

Muzea:

  • Luwr (Le Musée du Louvre) - jedno z największych muzeów sztuki na świecie, w jej zbiorach znajduje się m.in. Mona Lisa oraz Wenus z Milo
  • Musee d'Orsay - muzeum sztuki w budynku dawnego dworca kolejowego, zbiory malarstwa impresjonistycznego,
  • Centre Georges Pompidou- muzeum sztuki współczesnej oraz centrum kultury, znany ze względu na swoją ciekawą architekturę z rurami na zewnątrz budynku,
  • muzeum Auguste'a Rodina - kolekcja rzeźb tego znanego francuskiego rzeźbiarza,
  • Muzeum Montparnasse - zbiory komuny artystycznej ze wzgórza Montparnasse,
  • Musée Cluny - muzeum sztuki średniowiecznej.

Znane ulice i dzielnice

Cmentarze

Parki

  • Lasek Buloński (Bois de Boulogne)
  • Vincennes (Jardin de Vincennes)
  • Ogród Luksemburski (Jardin du Luxembourg)

Inne

  • Disneyland pod Paryżem
  • Park Asterixa pod Paryżem

Edukacja

Paryskie uczelnie to :
  • Uniwerystet Sorbona założony w roku 1150
  • College de France
  • Uniwersytet Denisa Diderot
  • Instytut Nauk Politycznych
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.