W brzmieniu Ustawy o ochronie przyrody z 2004 roku:
"Park narodowy obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1000 ha, na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe. Park narodowy tworzy się w celu zachowania różnorodności biologicznej, zasobów, tworów i składników przyrody nieożywionej i walorów krajobrazowych, przywrócenia właściwego stanu zasobów i składników przyrody oraz odtworzenia zniekształconych siedlisk przyrodniczych, siedlisk roślin, siedlisk zwierząt lub siedlisk grzybów."
W Polsce istnieją 23 parki narodowe, obejmujące obszar 3 145 km2, co stanowi około 1% powierzchni kraju.
Rozważa się utworzenie dalszych parków narodowych, mogą to być: Powierzchnia parku narodowego podzielona jest na obszary różniące się zastosowanie odrębnych metod ochrony przyrody. Wyróżnia się obszar ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej. Na obszarach graniczących z parkiem wyznacza się otulinę parku narodowego. W otulinie może być utworzona strefa ochronna zwierząt łownych, nie podlegająca włączeniu do obwodów łowieckich. Teren parków narodowych udostępniony jest do zwiedzania, lecz ruch turystyczny może się tu odbywać wyłącznie w wyznaczonych obszarach, szlakach, drogach, ścieżkach.
Parki narodowe finansowane są z budżetu centralnego. Zarządzają nimi dyrektorzy, a organem doradczym jest Rada Parku. Do 1 maja 2004 r. parki były nadzorowane przez Krajowy Zarząd Parków Narodowych, obecnie jego obowiązki przejęło Ministerstwo Środowiska.
W polskich parkach narodowych prowadzone są liczne programy badawcze. Parki odgrywają istotną rolę w edukacji ekologicznej społeczeństwa. Na terenie parków narodowych możliwe jest zwiedzanie oraz turystyka i udostępniają one dobrze rozwiniętą infrastrukturę turystyczną. Wiele z nich posiada specjalnie przygotowane szlaki i centra dydaktyczne oraz muzea przyrodnicze.
Zestawienie tabelaryczne parków narodowych w Polsce.
L.p. Nazwa parku narodowego Rok utworzenia Powierzchnia
(km2)
Lokalizacja Uwagi
1. Babiogórski Park Narodowy 1954 33,92 Zawoja rezerwat biosfery UNESCO
2. Białowieski Park Narodowy 1947 105,02 Białowieża rezerwat biosfery UNESCO wpisany na listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości
3. Biebrzański Park Narodowy 1993 592,23 Osowiec
4. Bieszczadzki Park Narodowy 1973 292,02 Ustrzyki Górne rezerwat biosfery UNESCO
5. Park Narodowy Bory Tucholskie 1996 47,98 Charzykowy
6. Drawieński Park Narodowy 1990 113,42 Drawno
7. Gorczański Park Narodowy 1981 70,30 Poręba Wielka
8. Park Narodowy Gór Stołowych 1993 63,39 Kudowa Zdrój
9. Kampinoski Park Narodowy 1959 385,44 Izabelin rezerwat biosfery UNESCO
10. Karkonoski Park Narodowy 1959 55,76 Jelenia Góra rezerwat biosfery UNESCO
11. Magurski Park Narodowy 1995 194,39 Krempna
12. Narwiański Park Narodowy 1996 73,50 Kurowo
13. Ojcowski Park Narodowy 1956 21,46 Ojców
14. Pieniński Park Narodowy 1954 23,46 Krościenko
15. Poleski Park Narodowy 1990 97,62 Urszulin rezerwat biosfery UNESCO
16. Roztoczański Park Narodowy 1974 84,83 Zwierzyniec
17. Słowiński Park Narodowy 1967 186,18 Smołdzino rezerwat biosfery UNESCO
18. Świętokrzyski Park Narodowy 1950 76,26 Bodzentyn
19. Tatrzański Park Narodowy 1954 211,64 Zakopane rezerwat biosfery UNESCO
20. Park Narodowy Ujście Warty 2001 80,38 Chyrzno
21. Wielkopolski Park Narodowy 1957 75,84 Jeziory
22. Wigierski Park Narodowy 1989 150,86 Krzywe
23. Woliński Park Narodowy 1960 109,37 Międzyzdroje

Muzea w polskich parkach narodowych

  • Muzeum Przyrodniczo-Leśne Białowieskiego Parku Narodowego, Park Pałacowy, Białowieża
  • Ośrodek Edukacyjny Babiogórskiego Parku Narodowego, Zawoja
  • Muzeum Przyrodnicze Bieszczadzkiego Parku Narodowego, Ustrzyki Dolne
  • Muzeum Przyrodnicze Puszczy Kampinoskiej, Kampinos
  • Muzeum Przyrodnicze Karkonoskiego Parku Narodowego, Jelenia Góra
  • Ojcowski Park Narodowy, Muzeum im. prof. Władysława Szafera Ojców
  • Ośrodek Dydaktyczno-Muzealny Poleskiego Parku Narodowego, Załucze Stare
  • Ośrodek Edukacyjno-Muzealny Roztoczańskiego Parku Narodowego, Zwierzyniec
  • Muzeum Przyrodniczo-Leśne Słowińskiego Parku Narodowego, Smołdzino
  • Muzeum Przyrodniczo-Leśne Świętokrzyskiego Parku Narodowego, Święty Krzyż
  • Muzeum Przyrodnicze Tatrzańskiego Parku Narodowego, Zakopane
  • Muzum Przyrodnicze Wielkopolskiego Parku Narodowego, Puszczykowo
  • Muzeum Przyrodnicze Wolińskiego Parku Narodowego, Międzyzdroje
  • Stacja Terenowa Drawieńskiego Parku Narodowego "BOGDANKA", Drawno
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.