Płyn mózgowo-rdzeniowy - to przejrzysta, bezbarwna ciecz, która wypełnia przestrzeń podpajęczynówkową mózgu, komory mózgu oraz kanał rdzenia kręgowego. Płyn ten pełni funkcje amortyzacyjne chroniąc tkankę nerwową mózgu i rdzenia przed gwałtownymi zmianami pozycji i urazami. Uważa się, że ma on znaczenie odżywcze dla neuronów i komórek glejowych. Przepłukując ośrodkowy układ nerwowy usuwa toksyczne produkty przemiany materii. Ze względu na obecność w nim biologicznie czynnych substancji, przypuszcza się, że może on dla nich pełnić funkcję transportującą. Zawartość H+ i CO2 (pH) wpływa na perfuzję mózgową oraz wentylację.
Płyn mózgowo-rdzeniowy jest nieustannie wytwarzany w stałej objętości w ciągu doby poprzez sploty naczyniaste i wyściółkę układu komorowego mózgu. Podlega on dwukrotnej wymianie w ciągu 24 godzin.
Wymiana i krążenie płynu mózgowo-rdzeniowego jest następujące: Badania płynu są bardzo istotne w diagnozowaniu wielu chorób układu nerwowego: Wskazania do pobrania PMR:
  • podejrzenie neuroinfekcji
  • gorączka o nieznanej etiologii
  • dodatnie objawy oponowe
  • wodogłowie
  • leczenie lub monitorowanie leczenia przeciwnowotworowego
Płyn pobiera się zwykle poprzez nakłucie lędźwiowe, znacznie rzadziej podpotyliczne lub komorowe. Podczas pobierania mierzy się ciśnienie płynu, które wynosi 150-200 mm słupa wody w pozycji leżącej oraz bada się drożność kanału kręgowego.
Przeciwskazania do punkcji lędźwiowej:
  • małopłytkowość
  • zmiany rone na skórze w okolicy punkcyjnej
  • anomalie anatomiczne uniemożliwiające punkcję
  • nadciśnienie śródczaszkowe
Ocenia się przede wszystkim:
  • kolor
  • przejrzystość
  • ilość i rodzaj komórek (cytoza)
  • stężenie białka
  • glukozy
  • chlorków
  • przeprowadza się badania mikrobiologiczne

Normy

  • kolor, przejrzystość: bezbarwny, wodojasny
  • stężenie glukozy (dorośli): 50-80 mg%
  • stężenie białka (dorośli): 20-45 mg%
  • ilość komórek (dorośli): do 5 komórek
  • chlorki (dorośli): 120-130 mEq/l

Normy u dzieci i niemowląt

Wcześniaki:
  • kolor, przejrzystość: różowy, ksantochromiczny
  • stężenie glukozy (dorośli): 50-80 mg%
  • stężenie białka (dorośli): 20-130 mg%
  • ilość komórek (dorośli): do 50 komórek
  • chlorki (dorośli): 120-130 mEq/l
Noworodki urodzone o czasie:
  • kolor, przejrzystość: bezbarwny, ksantochromiczny
  • stężenie glukozy (dorośli): 50-80 mg%
  • stężenie białka (dorośli): 20-120 mg%
  • ilość komórek (dorośli): do 30-40 komórek
  • chlorki (dorośli): 120-130 mEq/l
Dzieci do 3 miesiąca:
  • kolor, przejrzystość: bezbarwny, wodojasny
  • stężenie glukozy (dorośli): 50-80 mg%
  • stężenie białka (dorośli): 15-45 mg%
  • ilość komórek (dorośli): do 8 komórek
  • chlorki (dorośli): 120-130 mEq/l
Dzieci powyżej 3 miesiąca:
  • kolor, przejrzystość: bezbarwny, wodojasny
  • stężenie glukozy (dorośli): 50-80 mg%
  • stężenie białka (dorośli): 20-45 mg%
  • ilość komórek (dorośli): do 5 komórek
  • chlorki (dorośli): 120-130 mEq/l
wskaźnik Linka i Tibllinga

Zmiany

W ropnym zapaleniu opon mózgowych o etiologii bakteryjnej:
  • kolor, przejrzystość: mętny, żółty
  • stężenie glukozy (dorośli): 0-10 mg%
  • stężenie białka (dorośli): >100 mg%
  • ilość komórek (dorośli): często >1000 komórek
  • chlorki (dorośli): 120-130 mEq/l
W wirusowym aseptycznym zapaleniu opon mózgowych:
  • kolor, przejrzystość: lekko mętny lub w normie
  • stężenie glukozy (dorośli): 10-40 mg%
  • stężenie białka (dorośli): do 150 mg%
  • ilość komórek (dorośli): do 100 komórek
  • chlorki (dorośli): 120-130 mEq/l
W wirusowym gruźliczym opon mózgowych:
  • kolor, przejrzystość: mętny, po odstawieniu wytrąca się pajęczynka
  • stężenie glukozy (dorośli): 5-10 mg%
  • stężenie białka (dorośli): około 100 mg%
  • ilość komórek (dorośli): zmienne komórek
  • chlorki (dorośli): <120 mEq/l
Zastoinowy płyn mózgowo rdzeniowy - zespół Froina:
  • kolor, przejrzystość: żółty
  • stężenie glukozy (dorośli): 20-40 mg%
  • stężenie białka (dorośli): wybitnie wysokie
  • ilość komórek (dorośli): norma
  • chlorki (dorośli): 120-130 mEq/l
W rozmazie płynu mózgowo-rdzeniowego - przewaga granulocytów przemawia za zapaleniem ropnym bakteryjnym, grzybiczym lub zapaleniu opon na tle infekcji wirusami ECHO, Coxsackie, adenowirusami lub w przebiegu świnki. Może być również wynikiem udaru słonecznego.
Przewaga limfocytów przemawia za zakażeniem wirusowym, neurologiczną postacią boreliozy, gruźlicą lub encefalopatią ołowiczą.
Najczęściej stosowane odczyny globulinowe, to: odczyn Pandy'ego oraz odczyn Nonne-Apelta.
Rozszczepienie białkowo-komórkowe, rozszczepienie komórkowo-białkowe, próba Queckenstedta
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.