Płazy
Płazy -

Systematyka
Domena: eukarioty
Królestwo: zwierzęta
Typ: strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada: płazy
Nazwa systematyczna
Amphibia
Płazy (Amphibia) to gromada kręgowców ziemnowodnych, czworonożnych (wyjątek: wtórnie beznogie płazy beznogie), o ciele okrytym cienką skórą bez łusek (wyjątek płazy beznogie). Wilgotna skóra umożliwia płazom wymianę gazową. Wszystkie płazy są zmiennocieplne. W skórze znajdują się liczne gruczoły śluzowe, czasem jadowe (np. parotydy u ropuchy), a także komórki pigmentowe. Najbardziej niebezpieczny jest jad niewielkich, barwnych drzewołazów z Ameryki Południowej. Płazy są drapieżne. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. Wielkość: od 9 mm do 1,6 m.

Systematyka

W gromadzie płazów wyróżnia sie następujące rzędy: Jeśli chodzi o podział na podgromady, to różni autorzy dokonują go odmiennie. Według bardziej popularnej klasyfikacji Romera (1966) współczesne płazy należą do podgromady Lissamphibia, a wśród kopalnych wyróznione są jeszcze Labyrinthodontia i Lepospondyli. W klasyfikacji Swintona (1973) natomiast wspólczesne płazy dzielą się na podgromady Lepospondyli (ogoniaste i beznogie) oraz Aspidospondyli. Według tej klasyfikacji wymarłe labiryntodonty stanowiły nadrząd należący do Aspidospondyli.

Opis szczegółowy grupy

Szkielet:
płaza składa się z czaszki, kręgosłupa i dwóch obręczy, barkowej i miednicowej, oraz kończyn zbudowanych w sposób typowy dla kręgowca, choć - w porównaniu z gadami lub ssakami - umieszczonych bardziej po bokach ciała. Kręgosłup płaza jest ruchomo połączony z czaszką, a także z obręczą miednicową. Pierwszy kręg nosi nazwę dźwigacza (atlas) i łączy się z czaszką, która ma dwa kostne wyrostki, tzw. kłykcie potyliczne, umożliwiające ruch głowy jedynie w płaszczyźnie pionowej. Liczba kręgów zmienna, jest cechą systematyczną.
Głowa:
zęby typu homodontycznego, ucho środkowe z 1 kosteczką (kolumienką); u płazów ogoniastych ucha środkowego brak.
Układ krwionośny:
U kijanek występuje serce typu rybiego (stożek tętniczy, jedna komora i jeden przedsionek) U form dorosłych serce dwuprzedsionkowe, z jedną komorą; u niektórych salamander brak przegrody między przedsionkami. Posiadają dwa obiegi krwi duży i mały. Krew ulega natlenowaniu w workowatych płucach oraz w większej mierze w skórze. Mieszaniu się krwi w sercu zapobiega gąbczasta struktura komory oraz obecność zastawki spiralnej w pniu tętniczym. Mimo to w sercu płazów dochodzi do częściowego mieszania się krwi natlenowanej i odtlenowanej. Erytrocyty okrągłe jądrzaste posiadające liczne organelle, jest ich przeciętnie ok. 400/ml3, obecność leukocytów i trombocytów.
Układ wydalniczy:
śródnercze
Rozród:
bruzdkowanie holoblastyczne lub meroblastyczne; czasem jakieś formy opieki nad potomstwem, zwłaszcza u płazów Anura. Larwy oddychają skrzelami. Skomplikowane przemiany w rozwoju larw Anura, czyli kijanek, inicjowane są przez tyroksynę. Kijanki są roślinożerne.
Biotop:
płazy to zwierzęta zależne od wody, występują w środowisku o dużej wilgotności. Nieliczne przystosowały się do środowiska pustynnego.
Status:
wiele gatunków zagrożonych wyginięciem.

Ewolucja

Do zmiany środowiska życia z wodnego na wodno-lądowe doszło pod koniec okresu dewońskiego, kiedy na ląd był już zamieszkany przez owady i pajęczaki. Jednym z pierwszych czworonogów była ichtiostega. Płazy jako grupa wyodrębniły się w dolnym karbonie. W triasie nastąpiła ich szybka ewolucja. Powstały wówczas olbrzymie formy (np. Mastodonsaurus). Współczesne płazy są zwierzętami o dużym stopniu specjalizacji i pod tym względem bardzo różnią się od swych przodków, jednakże wszystkie trzy rzędy charakteryzuje spore podobieństwo, co sugeruje, że mogą pochodzić od wspólnego przodka. Może to być jedna z trzech grup płazów kopalnych: Nectridea, mikrozaurów lub temnospondyli.

Gody i przeobrażenie polskich płazów

Kolorem zielonym oznaczono okres w którym dany gatunek zwykle składa skrzek (w przypadku Salamandry plamistej - rodzi larwy). Niebieskim okres w którym można spodziewać się przeobrażenia.
Płazy -
Dane na podstawie książki Leszka Bergera "Płazy i gady Polski - Klucz do oznaczania" - Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Poznań 2000 (ISBN 830113139X).

Ochrona

, ul. Sabinowska)
Ochrona płazów sprowadza się głównie do ochrony siedlisk, tj. stosunkowo płytkich zbiorników słodkowodnych i terenów w ich pobliżu. Wiąże się to z ochroną wody przed zanieczyszczeniami chemicznymi (zmniejszającymi stężenie tlenu) oraz tworzeniu w wodzie i jej okolicach dzikich wysypisk śmieci.
Płazom (szczególnie żabom, Rana spp.) należy umożliwić coroczne wędrówki. Nierzadko bywa tak, że ich trasy poprzecinane są drogami lub wałami, a także niezabezpieczonymi studzienkami, co stanowi jedną z głównych przyczyn zmniejszania się liczby tych zwierząt. W celu ich ratowania można stawiać znaki ostrzegawcze i taśmy zabezpieczające zwierzęcia przed wtargnięciem na drogę lub okresowa drogi te wyłączać z ruchu pojazdów (co w Polsce jest rzadkością).
Podobnie wypalanie traw jest corocznie przyczyną śmierci ogromnej ilości płazów.
Legislacja dotycząca bezpośredniej ochrony płazów sprowadza się właściwie tylko do objęcia ścisłą ochroną gatunkową wszystkich gatunków z tej gromady (Rozporządzenie Ministra Środowiska z 28 września 2004). Niemniej pozostałe ustawy i rozporządzenia dotyczące ochrony łąk i wód śródlądowych mają także ogromne znaczenia w tej kwestii.
Nieoceniona pozostaje edukacja młodzieży na temat potrzeby ochrony przedstawicieli tej gromady.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.