Ostrów Wielkopolski (do 1920 r. Ostrów, łac. Ostrovia, niem. Ostrowo, lit. Ostrova Velkopolska) – miasto powiatowe w województwie wielkopolskim. Leży w południowej części Wysoczyzny Kaliskiej (Koźmińskiej), na skraju Wału Trzebnickiego, nad lewym dopływem Prosny - Ołobokiem (Ołoboczką, Ostrowicą) oraz ciekiem Krępianką. W dokumentach pisanych pojawiał się od pocz. XV w. Nazwa to archaizm oznaczający wyspę, kępę wśród mokradeł. Pod względem liczby mieszkańców 55. miejsce w Polsce i 5. w województwie wielkopolskim (2004). Ośrodek rangi subregionalnej (Wielkopolska Południowa). Współtworzy, wraz z Kaliszem i zespołem Skalmierzyc, aglomerację kalisko-ostrowską.

Informacja Turystyczna

  • PTTK Ostrów - Śródmieście, ul. Starotargowa 5,
  • Towarzystwo Opieki nad Zabytkami w Ostrowie - Śródmieście, Rynek, Ratusz,
  • Muzeum Miasta Ostrowa - Śródmieście, Rynek, Ratusz,
  • Południowowielkopolska Grupa Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków - Os. Powstańców Wielkopolskich, ul. Wrocławska 60-A/7.

Historia

otrzymało prawa miejskie około roku 1404. Do początków XVIII w. nie rozwijało się (pożary, wojny, siła okolicznych ośrodków). W 1711 r. mieszczanie zrezygnowali z praw miejskich. Ostrów podniesiony został z upadku dzięki nowym właścicielom (Jan Jerzy Przebendowski, Bielińscy, Radziwiłłowie). Ponowna lokacja (połączona z wydaniem licznych przywilejów) nastąpiła w 1714 r. Opieka właścicieli, gospodarność włodarzy, działalność społeczna mieszkańców oraz korzystne, przygraniczne położenie przyczyniły się do szybkiego rozwoju miasta, przerwanego dopiero wybuchem II wojny światowej. Bardzo ważnym impulsem rozwojowym było także umiejscowienie w Ostrowie węzła kolejowego. Miasto było znaczącym ośrodkiem ruchu narodowego w okresie zaborów oraz podczas obu wojen światowych. Szczególnym epizodem w jego dziejach jest Republika Ostrowska – bezkrwawy przewrót w listopadzie 1918 r., w wyniku którego Polacy przejęli władzę w mieście.

Zabytki

Stary Ostrów jest objęty strefą ochrony konserwatorskiej - cenny zespół architektury z przełomu XIX i XX wieku. Ochronie podlega także układ urbanistyczny z Rynkiem, ulicami zatylnymi (d. ul. Żydowska, ob. tzw. Zielony Rynek, ulica Wiosny Ludów) i ich charakterystyczną zabudową (spichrze, tyły oficyn, zabudowania gospodarcze kamienic), oraz wąskimi przejściami przebijającymi szeregi domów, łączącymi ulice i place ("ścionki, bądź "sionki").
Architektura Ostrowa Wielkopolskiego - Zabytki

Architektura sakralna

Architektura Ostrowa Wielkopolskiego - Zabytki - Architektura sakralna

Cmentarze

Architektura Ostrowa Wielkopolskiego - Zabytki - Cmentarze
  • Stary Cmentarz,
  • Nowy Cmentarz na Wenecji,
  • Cmentarz ewangelicki na Krępie.

Budynki użyteczności publicznej

Architektura Ostrowa Wielkopolskiego - Zabytki - Budynki użyteczności publicznej

Koszary

Architektura Ostrowa Wielkopolskiego - Zabytki - Koszary

Zabudowa przemysłowa

Architektura Ostrowa Wielkopolskiego - Zabytki - Zabudowa przemysłowa

Domy

Architektura Ostrowa Wielkopolskiego - Zabytki - Domy

Architektura współczesna

  • Architektura Ostrowa Wielkopolskiego - Architektura współczesna

Zieleń miejska

z najbogatszych w zieleń miejską miast w Polsce (za przewodnikiem Pascala, 1999). Powierzchnia parków miejskich jest niewystarczająca, ale obfite nowe nasadzenia wzdłuż ulic całego miasta (także na terenie dzielnic peryferyjnych !) i na skwerach pozwalają nadrobić te braki. Uzupełnieniem są 3 większe obszary leśne.

Założenia parkowe

D. Park X-lecia PRL. Założony podczas II wojny światowej. Część wyrośniętych drzew sadzona była za pomocą dźwigów. Amfiteatr, staw, drzewa pomnikowe. D. Stadtpark, Richthofenpark. Już na pocz. XIX wieku mowa o drzewach i krzewach ogrodowych w miejscu obecnego parku. Część zachodnia d. Promenady. Ścieżka rowerowa. D. Sellnowpark, Richthofenpark. Powstały około połowy XIX wieku. Początkowo wschodnia część tzw. Promenady, z nieistniejącym już stawkiem i położoną na nim wyspą Helgoland. Zabytkowy postument dr Huberta Beckhausa. Ścieżka rowerowa.
  • Park 3 Maja (os. Powstańców Wielkopolskich).
D. Park 1 Maja, powstały na przełomie XIX i XX wieku, największy w mieście, wiele drzew pomnikowych. Spośród parków ostrowskich posiada najwyższą wartość zabytkową, ale wymaga rewaloryzacji. Pochodzi z końca XIX wieku. Staw z fontanną, zabytkowa, neogotycka wieża ciśnień z pocz. XX wieku. D. Resselplatz. Pochodzi z przełomu XIX i XX wieku. Dawniej ze stawem, ob. fontanna. Pomnikowa lipa Moltkego (Tilia moltkei).
  • Park Północny (Wenecja).
  • Ogród Bracki (Wenecja).
Powstały w I poł. XX wieku. Zrewaloryzowany dzięki Bractwu Kurkowemu. Miejsce martyrologii, muszla koncertowa, strzelnica,
  • Park 600-lecia Ostrowa, planowany na os. Jana Pawła II,
  • Park Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka.

Dziecińce

Lasy

Ochrona przyrody

Na terenie miasta znajduje się 12 pomników przyrody. Inne formy ochrony przyrody w Ostrowie, ale także w jego najbliższej okolicy to:

Muzea

  • Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego (), wystawy stałe i czasowe, zbiory głównie historyczne, bogaty zbiór starych pocztówek związanych z miastem i regionem (W. Banach Ostrów Wielkopolski w dawnej pocztówce, Powiat ostrowski w dawnej pocztówce), cykliczne, goszczące największe sławy polskiego, ale także międzynarodowego jazzu, koncerty "Jazz w Muzeum" i "Muzeum Jazz Festiwal", coroczne Międzynarodowe Biennale Małej Formy Graficznej i Ex-librisu (bogate zbiory), od 2005 roku oddział w Starej Przepompowni (w trakcie organizacji),
  • Muzeum Anestezjologii i Intensywnej Terapii, trzecie na świecie po Liverpool i Bonn, zbiory tematyczne (współpraca z Akademiami Medycznymi z całej Polski), wszystkie prace doktorskie i habilitacyjne poznańskiej Akademii Medycznej,
  • Muzeum Pszczelarstwa im. Marty i Edwarda Pawlaków,
  • Muzeum i Pracownia Konserwatorska Diecezji Kaliskiej w dawnym konwikcie arcybiskupim.

Kultura

Ostrów jest ważnym ośrodkiem kulturalnym, nie tylko w skali Południowej Wielkopolski.

Najważniejsze imprezy cykliczne

  • Międzynarodowe Biennale Małej Formy Graficznej i Ex-librisu (Muzeum Miasta) od 1985,
  • Jazz w Muzeum oraz
  • Muzeum Jazz Festiwal (Muzeum Miasta) od 1995,
  • Międzynarodowy Festiwal "Chopin w Barwach Jesieni" (Kino Komeda, pałac książąt Radziwiłłów w Antoninie) od 1982,
  • Ogólnopolski Festiwal Teatrów Niezależnych (Stara Synagoga, Centrum Ostrów),
  • Salon Plastyki Egeria (Galeria Sztuki Współczesnej) od 1990,
  • Ogólnopolskie Biennale Fotografii w Technikach Specjalnych Remis (Galeria Sztuki Współczesnej) od 1977,
  • Wszystko Jest Poezją (Centrum Ostrów),
  • Spotkania Muzyki Dawnej Chanterelle Festiwal (konkatedra, Kino Komeda, pałac w Gołuchowie) od 1993,
  • Jacy Jesteśmy (Galeria Sztuki Współczesnej), wystawa ostrowskiego środowiska plastycznego, od 2001,
  • Reggae na Piaskach (Park Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka),
  • Wszyscy Śpiewamy na Rockowo (Centrum Ostrów),
  • Festiwal Filmów na Slajdach (Stara Synagoga) w Ostrowie od 2005.

Kina, teatry, galerie

  • Kino Komeda - Centrum Kultury Komeda (),
  • Centrum Ostrów () (amatorska scena dramatyczna, scena impresaryjna i kinowa, scena klubowa, Kawiarnia Literacka, Galeria Na Dole, Biblioteka im. Rowińskiego ),
  • Pracownia Teatralna MDK,
  • Scena impresaryjna Starej Synagogi (Ogólnopolski Festiwal Teatrów Niezależnych),
  • Powiatowa Galeria Sztuki - Galeria Sztuki Współczesnej (),
  • Galeria Na Pięterku,
  • Galeria Na Piętrze,
  • Galeria Sztuki Użytecznej,
  • Miejsca pełniące funkcje galerii, wystawiające także prace młodych ostrowskich artystów:
    • Sala operacyjna Banku WBK,
    • Bank Ochrony Środowiska,
    • Ratusz:
      • Muzeum Miasta,
      • Restauracja Ratuszowa,
    • "Galeria u Rzeźnika".
Kina, teatry w przeszłości
  • Kino Słońce,
  • Kino Roma,
  • Teatr Miejski,
  • sala teatralna Domu Katolickiego,
  • Teatr Lalek "Rusałka" 1953-81,
  • Teatr Ludowy 1945-49,
  • Zespół Teatralny ODK 1970-75,
  • Amatorska Grupa Teatralna "Szarańcza" 1983-88,
  • stała scena Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu.

Gospodarka

Znaczący ośrodek przemysłu przetwórczego, głównie elektromaszynowego, spożywczego, materiałów budowlanych, z rozwiniętym sektorem usług. Okolice miasta są jednym z głównym obszarów wydobycia gazu ziemnego w Polsce. Działają tu także liczne organizacje wspierające przedsiębiorczość.
  • gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego
  • gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego - Banki
  • gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego - Przemysł przetwórczy
  • gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego - Przemysł wydobywczy
  • gospodarka Ostrowa Wielkopolskiego - Organizacje wspierające przedsiębiorczość
Współtworzy wraz z sąsiednimi ośrodkami okręg przemysłowy.

Transport

Znaczący węzeł drogowy i kolejowy.
  • transport drogowy w Ostrowie Wielkopolskim
  • transport kolejowy w Ostrowie Wielkopolskim
  • transport lotniczy w Ostrowie Wielkopolskim
  • komunikacja miejska w Ostrowie Wielkopolskim
W mieście krzyżują się drogi krajowe oraz wojewódzkie dopuszczone do ruchu ciężkiego: W mieście funkcjonuje autobusowa komunikacja miejska obsługująca także połączenia z innymi miejscowościami regionu.
Linie kolejowe łączą Ostrów z wieloma miastami (połączenia bezpośrednie): Ostrów i Warszawę (do niedawna Ostrów z Poznaniem) łączy pociąg noszący nazwę Ostrowianin.
Na pograniczu dzielnic Wenecja i Piaski-Szczygliczka, w okresie letnim, funkcjonuje kolej wąskotorowa.
Ponadto, w miejscowości Michałków położonej ok. 5 km na północ od miasta znajduje się lotnisko sportowo-rekreacyjne Aeroklubu Ostrowskiego.

Szpitale

  • ZZOZ - Szpital Miejski im. Tytusa Chałubińskiego (Wenecja),
  • ZOZ - Specjalistyczny Oddział Przewlekle Chorych (os. Powstańców Wielkopolskich),
  • SZOZ - Kolejowy Szpital Dziecięcy (os. Powstańców Wielkopolskich).

Dyscypliny, kluby, osiągnięcia

Ligi amatorskie

  • Ostrowska Liga Koszykówki - dwie ligi, dotychczas odbyło się 15 edycji, cieszy się dużą popularnością jako jedyna w południowej i wschodniej Wielkopolsce - grają zespoły także z Kalisza, Konina, Krotoszyna, Pleszewa.
  • Halowa Liga Piłki Nożnej - dwie ligi, działa od 1992 roku, głównie zespoły z powiatu ostrowskiego.

Obiekty sportowe

Hale widowiskowo-sportowe
  • SSA Ostrów - KS Stal (Krępa),
Kręgielnie
  • Atomic (Krępa),
  • Gimnazjum im. Powstańców Wielkopolskich (Parcele Zacharzewskie),
Korty tenisowe
  • korty tenisowe MOSiR "Olimpijska" (os. Jana Pawła II),
  • 4 szkolne lub klubowe korty tenisowe,
Lotniska sportowe
Ośrodki jazdy konnej
  • Borowianka (Wenecja), kryta ujeżdżalnia,
  • Ostrowski Klub Jeździecki (Wtórek), hipoterapia,
Pływalnie
  • 2 pływalnie kryte,
  • 2 pływalnie odkryte,
  • kąpielisko miejskie z plażą (Piaski-Szczygliczka),
Pola paintballowe
  • pole paintballowe (Karski),
Squash
  • Atomic (Krępa),
Stadiony
  • Miejski z torem żużlowym (os. Powstańców Wielkopolskich),
  • KS Ostrovia (Nowe Parcele),
  • SSA Ostrów - KS Stal (Krępa),
Strzelnice
  • Strzelnica Kurkowego Bractwa Strzeleckiego (Wenecja - Ogród Bracki),
  • Strzelnica (Krępa - Las Bagatela),

Ośrodki wypoczynkowe

  • Ośrodek Wypoczynkowy - Park Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka,
  • Ośrodek Wypoczynkowy - Delphi AS Poland - Wysocko Wielkie,

Kempingi

  • Ulica Plażowa - PKiW Piaski-Szczygliczka.

Baza hotelowa

  • Hotel Komeda (Śródmieście),
  • Hotel Villa Royal (Śródmieście),
  • Hotel Polonia (Śródmieście),
  • Hotel Omega (Śródmieście),
  • Hotel Malwa (Parcele Zacharzewskie),
  • Hotel Granada (os. Powstańców Wielkopolskich),
  • Hotel sportowy Stal (Krępa),
  • Hotel pracowniczy DASP (Śródmieście),
  • Motel Borowianka (Wenecja),
  • Sezonowe schronisko młodzieżowe - ZSO (Śródmieście),
  • 2 ośrodki wypoczynkowe (patrz wyzej - Ośrodki wypoczynkowe),
  • Kemping (patrz wyżej - Kempingi).

Edukacja

Ośrodek szkolnictwa średniego i wyższego dla powiatu ostrowskiego i Południowej Wielkopolski.

Szkoły wyższe

Ośrodek zawodowego szkolnictwa wyższego dla regionu: 1 wydział zamiejscowy i 5 filii uczelni wyższych (nauki techniczne, społeczne, ekonomiczne, nauki o zdrowiu, wychowanie fizyczne). Ponadto prowadzone są zabiegi w celu utworzenia w Ostrowie Medycznej Wyższej Szkoły Zawodowej.

Szkoły średnie

Ośrodek edukacji średniej i zawodowej dla powiatu ostrowskiego i Południowej Wielkopolski - 8 szkół (lub zespołów szkół) ogólnokształcących oraz 7 zespołów szkół technicznych i zawodowych. Do najważniejszych i najwyżej notowanych należą:

Inne jednostki

  • Instytut polsko-kanadyjski.

Telewizja

  • Ostrowska Telewizja Kablowa ProArt,
  • przedstawicielstwa telewizji z redakcjami w innych miastach (TVP - oddział Poznań),

Radio

Prasa

  • Gazeta Ostrowska,
  • Kurier Ostrowski,
  • Nasz Kurier,
  • Panorama Ostrowska,
  • Fakty Ostrowskie,
  • Na Ostrowskim Szlaku (turystyczno-krajoznawcze),
  • periodyki oraz wydawnictwa stowarzyszeń, organizacji społecznych i parafii,
  • przedstawicielstwa redakcji prasowych z innych miast (Ziemia Kaliska, Głos Wielkopolski, Gazeta Poznańska, Gazeta Wyborcza, czasopisma religijne, Gazeta Samochodowa i in.).

Znane osoby blisko związane z Ostrowem

Z Ostrowem związanych jest wiele znanych i zasłużonych osób. Są to między innymi:
Ostrów_Wielkopolski -

Dzielnice i osiedla

Do początku lat 90. obowiązywał podział na 7 dzielnic (Stare Miasto, Wenecja, Krępa, Pruślin, Stare Kamienice, Zębców, Zacharzew) pokrywających się z dzielnicami zwyczajowymi i katastralnymi. Obecnie miasto jest podzielone administracyjnie na 11 osiedli: Cechą charakterystyczną Ostrowa jest znaczna przewaga pogrupowanej w wielkie kompleksy zabudowy jednorodzinnej (Zacharzew, Krępa). Intensywnie rozwijają się nowe osiedla z taką zabudową (Zębców, Pruślin oraz podmiejskie). Zabudowa wielorodzinna obecna jest w postaci niewielkich zespołów bloków na obrzeżach centrum (Śródmieście, os. Powstańców Wielkopolskich, os. Grunwaldzkie, os. Dembińskiego, os. Szamarzewskiego) oraz w większych zespołach na os. Jana Pawła II.

Osiedla podmiejskie

Ostrów jest otoczony wieńcem zurbanizowanych wsi o funkcjach prawie wyłącznie mieszkaniowych i usługowych. Istnieje intensywny odpływ ludności z centrum na teren podmiejskich osiedli. Znaczna część z nich przekroczyła już 1000 mieszkańców lub nabrała charakteru małego miasta (Przygodzice, Gorzyce Wielkie). Są to między innymi:
Ostrów_Wielkopolski -
  • Czekanów,
  • Franklinów,
  • Gorzyce Wielkie (wniosek o przyłączenie do miasta w 1974, zrealizowany częściowo w 1979),
  • Janków Przygodzki,
  • Karski (w 1979 przyłączono do Ostrowa Las Piaski),
  • Kołłątajew,
  • Kwiatków,
  • Lamki (wniosek o przyłączenie do miasta w 1974, w 1979 włączono tylko część terenów niezabudowanych),
  • Lewkowiec,
  • Lewków,
  • Michałków,
  • Nowe Kamienice,
  • Przygodzice,
  • Radłów,
  • Świeligów,
  • Topola Mała (wniosek o przyłączenie do miasta w 1974), Wielka oraz Topola-Osiedle,
  • Wtórek (wniosek o przyłączenie do miasta w 1974, przyłączono tylko część Lasu Bagatela),
  • Wysocko Wielkie i Małe,
  • Zacharzew (wniosek o przyłączenie do miasta w 1974, zrealizowany częściowo w 1979).

Bibliografia

  • Wojciech Suszycki, opracowanie Ostrów Wielkopolski, Warszawa 1980.
  • Praca zbiorowa, Ostrów Wielkopolski - dzieje miasta i regionu, Poznań 1990.
  • Praca zbiorowa pod. red. Jarosława Biernaczyka, Krystiana Niełacnego, Edwarda Szperzyńskiego, Księga Pamięci Alma Mater Ostroviensis, Ostrów Wielkopolski 2003.
  • Witold Banach, Ostrów Wielkopolski "w pigułce", Ostrów Wielkopolski 2003.
  • Bożena i Paweł Szymczakowie, opracowanie Ostrów Wielkopolski, Łódź 2004.
  • Marek Olejniczak, Bedeker Ostrowski, Ostrów Wielkopolski 2004.
  • Witold Banach, Historia Ostrowa na każdy dzień, Ostrów Wielkopolski 2005.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.