Oko - narząd receptorowy przetwarzający energię świetlną w impulsy nerwowe, które następnie przekazywane są do mózgu i odbierane przez zwierzę jako obrazy.
Najprostsze oczy składają się z kilku zaledwie komórek światłoczułych. Owadzie oczy składają się z oczek prostych (omatidiów) zgrupowanych w oczy złożone. Każde oko proste zawiera soczewkę, komórki siatkówkowe oraz komórki pigmentu. Najbardziej rozwinięte ewolucyjnie oczy posiadają kręgowce. Główną częścią narządu wzroku kręgowców jest gałka oczna osadzona w zagłębieniu czaszki zwanym oczodołem.

Błona włóknista oka (tunica fibrosa bulbi)

Ponadto w rogówce można wyróżnić rąbek rogówki (imbus corneae)
  • twardówka (sclera)
    • istota właściwa twardówki (subtantia propria sclerae)
    • blaszka brunatna twardówki (lamina fusca sclerae)
    • blaszka nadtwardówkowa (lamina episcleralis)
Ponadto w twardówce można wyróżnić następujące struktury: kanał twardówki (lamina sclerae), blaszka sitowa twardówki (lamina cribosa sclerae), zatoka żylna twardówki (kanał Shlemma) (venosus sclerae)

Błona naczyniowa oka (tunica vasculosa bulbi)

  • naczyniówka (choroidea)
    • blaszka nadnaczyniówkowa (lamina suprachoroidea)
    • blaszka naczyniowa (lamina vasculosa)
    • blaszka naczyń włosowatych (lamina choroidocapillaris)
    • blaszka podstawna (lamina basalis)
  • ciałko rzęskowe (corpus ciliare)
    • blaszka nadnaczyniówkowa (lamina suprachoroidea)
    • mięsień rzęskowy (musculus cilliaris)
      • włókna południkowe (fibrae meridionales) = mięsień Brückego
      • włókna okrężne (fibrae circulares) = mięsień Müllera
    • warstwa naczyniowa (stratum vasculosum) z wyrostkami rzęskowymi (processus ciliares)
    • blaszka podstawna (lamina basalis)
  • tęczówka (iris) ze znajdującyym się w niej otworem - źrenicą (pupilla)
    • blaszka brzeżna przednia tęczówki (lamina marginalis anterior iridis)
    • zrąb tęczówki (stroma iridis)
    • mięsień zwieracz tęczówki (musculus sphincter pupillae)
    • mięsień rozwieracz tęczówki (musculus dilator pupillae)

Błona wewnętrzna gałki ocznej (tunica interna bulbi) = siatkówka (retina)

  • część wzrokowa siatkówki (pars optica retinae)
  • część ślepa siatkówki (pars ceca retinae)
    • część rzęskowa siatkówki (pars ciliaris retinae)
    • część tęczówkowa siatkówki (pars iridica retinae)
Na podstawie badań mikroskopowych wyróżniono dziesięć warstw w budowie siatkówki:
  • część barwnikowa siatkówki (pars pigmenti retinae)
  • warsta światłoczuła (stratum photosensorium)
    • czopki (coni)
    • pręciki (bacili)
  • warstwa graniczna zewnętrzna (stratum limitans externum)
  • warstwa jądrzasta zewnętrzna (stratum nucleare externum)
  • warstwa splotowata zewnętrzna (stratum plexiforme externum)
  • warstwa jądrzasta wewnętrzna (stratum nucleare internum)
  • warstwa splotowata wewnętrzna (stratum plexiforme internum)
  • warstwa zwojowa (nerwu wzrokowego) (striatum ganglionale (nervi optici))
  • warstwa włókien nerwowych (striatum neurofibrarum)
  • warstwa graniczna wewnętrzna (stratum limitans internum)
Poza tym niektóre miejsca na siatkówce mają również swoje nazwy:
  • rąbek zębaty (ora serrata)
  • plamka żółta (macula lutea) ze znajdującym się w jej centrum dołkiem środkowym (foeva centralis)
  • plamka ślepa (macula ceca) = plamka Mariotte'a

Zawartość gałki ocznej

  • soczewka (lens)
    • kora soczewki syn. torebka soczewki (cortex lentis syn. capsula lentis)
    • jądro soczewki (nucleus lentis)
  • obwódka rzęskowa syn. więzadło rzęskowe, w. Zina (zonula ciliaris) syn. ligamentum ciliare, lig. Zini)
  • ciało szkliste (corpus vitreum)
Między tymi elementami a elementami gałki ocznej znajdują się komory oka:
  • komora przednia gałki ocznej (camera anterior bulbi)
  • komora tylna gałki ocznej (camera posterior bulbi)
obie komory wypełnia ciecz wodnista (humor aquosus)

tętnicze

do napisania

żylne

do napisania

naczynia chłonne

do napisania m

Unerwienie gałki ocznej

do napisania

Narządy dodatkowe oka

  • powieki (palpebrae)
  • spojówka (tunica conjuctiva)
  • narząd łzowy (apparatus lacrimalis)
    • gruczoł łzowy (glandula lacrimalis)
    • kanaliki łzowe (canaliculi lacrimalis)
    • woreczek łzowy (saccus lacrimalis)
    • przewód nosowo-łzowy (ductus nacolacrimalis)

Mięśnie gałki ocznej

4 mięśnie proste: górny, dolny, wewnętrzny i zewnętrzny, których tylne przyczepy znajdują się daleko za gałką oczną w szczycie oczodołu w tzw. pierścieniu ścięgnistym. Natomiast przednie przyczepy są przymocowane do gałki ocznej w odległości przeciętnie 7 mm od rąbka, w położeniu zgodnym z ustawieniem wskazówki zegara kolejno na godzinie 12, 3, 6, 9. 2 mięśnie skośne: Przebieg mięśni skośnych jest odmienny i bardziej złożony. I tak mięsień skośny górny, przebiegający przez tzw. bloczek kieruje gałkę oczną ku dołowi, odwodzi ją (na zewnątrz) i skręca do wewnątrz (ku nosowi). Mięsień skośny dolny obraca gałkę ku górze, na zewnątrz, a skręca ku skroni.

Działanie oka

adaptacja - akomodacja - konwergencja - odruch rogówkowy - odruch źreniczny - pole widzenia - potencjał czynnościowy - pseudomrugnięcie - ruchy prowadzące - widzenie fotopowe (dzienne) - widzenie mezopowe (zmierzchowe) - widzenie skotopowe (nocne)

Wady wzroku

achromatopsja - astygmatyzm/niezborność rogówkowa - daltonizm - hyperopia/nadwzroczność - kurza ślepota - mroczki - myopia/krótkowzroczność - oczopląs - presbyopia/starczowzroczność - zez

Choroby oczu

jaskra - owrzodzenie rogówki - retinopatia - skrzydlik - światłowstręt - tłuszczyk - wytrzeszcz - zaćma - zapalenie spojówki - zapalenie woreczka łzowego - zwyrodnienie spojówki

Inne

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.