Kotlina Żytawska lub Obniżenie Żytawsko-Zgorzeleckie (332.25) - obniżenie tektoniczne położone pomiędzy Górami Izerskimi na wschodzie, Górami Łużyckimi na południowym-zachodzie a Pogórzem Izerskim na północy. Obniżenie Żytawsko – Zgorzeleckie rozciąga się wzdłuż Nysy Łużyckiej między Pogórzem Wschodniołużyckim w Niemczech a Pogórzem Izerskim na Dolnym Śląsku w Polsce. Składa się z Kotliny Turoszowskiej, zapadliska tektonicznego wypełnionego trzeciorzędowymi osadami jeziornymi z grubymi pokładami węgla brunatnego, przełomowej doliny Nysy, Obniżenia Zawidowskiego i Równiny Zgorzeleckiej. Między Obniżeniem Zawidowskim, odwadnianym przez dopływ Nysy Łużyckiej Witkę, z niedużym zbiornikiem zaporowym (5 mln m3) w Niedowie (Jezioro Niedowskie), a Równiną Zgorzelecką występują pagóry bazaltowe. Równina Zgorzelecka przedstawia lekko falisty teren rolniczy z niewielkimi płatami leśnymi, a Zgorzelec (ok. 37 tys. mieszkańców) jest właściwie przedmieściem dużego niemieckiego miasta Gorlitz (Zhorjelec po serbołużycku), od którego jest oddzielone Nysą Łużycką, stanowiąc ważne przejście graniczne na szlakach kolejowym i drogowym. Wielkim przekształceniom antropogenicznych uległa Kotlina Turoszowska, przecięta granicami Niemiec i Czech.
Eksploatacja węgla brunatnego w kopalniach odkrywkowych Turów I i Turów II spowodowała powstanie głębokich, nawet do 300 metrów, wyrobisk oraz wysokich hałd płonego urobku. Turoszowskie złoże węgla brunatnego zalega na obszarze 32 km2, przy czym główna część znajduje się w Polsce – około 1150 mln ton, pozostała na terenie Niemiec w rejonie miasta Żytawy (Zittau) – około 400 mln ton i Czech – koło Radka. Na węglu tym pracuje w Polsce wielka elektrownia Turoszów o mocy 2000 MW i mniejsza Hirschfelde w Niemczech (na samej granicy). Elektrownie te są jednym z groźniejszych źródeł zanieczyszczania atmosfery, powodującym zniszczenie lasów w Górach Izerskich i Karkonoszach. Uciążliwość zwałowisk usiłuje się zmniejszyć przez ich zalesienie. Powierzchnię całego mezoregionu oceniono na 240 km2. Po polskiej stronie status miasta ma Bogatynia (około 20 tys. mieszkańców).
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.