Ta strona dotyczy Nowej Fundlandii i Labradoru prowincji Kanady.
Informacji na temat prywatnej i królewskie kolonii Nowej Fundlandii oraz dominium Nowej Fundlandii znajdziesz w artykule Historia Nowej Fundlandii.

Nowa Fundlandia i Labrador
Newfoundland and Labrador
Terre-Neuve-et-Labrador
StolicaSaint John's
Powierzchnia

 - Całkowita
 - % wód śródlądowych


405 212 km²
7,7%
Ludność
 - Stan z roku 2001
 - gęstość zaludnienia


533 800
1,43/km²
Akces do Konfederacji
 - Rok
 - Jako

1949
dwunasta
Strefa czasowa UTC – 3,5
Informacja pocztowa
skrót pocztowy
pierwsza litera kodu pocztowego
 
NL
A
Kod telefoniczny 709
ISO 3166-2CA-NL
Reprezentacja
w parlamencie federalnym

 Przedstawicieli w Izbie Gmin
 Przedstawiciele w Senacie
 

7
6
PremierRoger Grimes
Gubernator PorucznikEdward Roberts
Oficjalne symbole prowincjonalne

Wiadomości ogólne

Nowa Fundlandia i Labradorprowincja Kanady. Prowincja zajmuje całą wyspę Nową Fundlandię i wschodnią część półwyspu Labrador oraz okoliczne mniejsze wyspy. Prowincja posiada lądową granicę z prowincją Quebec oraz morską z prowincjami Nowa Szkocja i Wyspa Księcia Edwarda. Od 1949 prowincja ograniczała się do wyspy Nowej Fundlandii. W 1964 prowincja zmieniła swą nazwę na obecną, choć oficjalnie obowiązywała ciągle Nowa Fundlandia. Oficjalna nazwa została zaakceptowana przez Rząd Federalny Kanady dopiero w 2001 po rozwiązaniu sporu terytorialnego pomiędzy prowincją, a Quebekiem. Największym miastem prowincji, a zarazem jej stolicą jest St. John's leżący na wyspie.
Prowincja jest najbardziej zaniedbaną częścią Kanady. Gospodarka prowincji głównie oparta na rybołówstwie od wielu lat przeżywa gospodarczy kryzys. Bezrobocie na wyspie osiąga 20%. Najwyższy jest też poziom opodatkowania. Prowincja uznawana jest za "chorego człowieka" Kanady. W oczach Kanadyjczyków Nowofundlandczycy, nazywani krótko Nufie, uznawani są za prowincjuszy i nieudaczników. W kraju krążą tysiące dowcipów na ich temat. Prowincja jest jedyną częścią Kanady, w której maleje liczba ludności, głównie ze względu na emigrację ludności do innych części Kanady.

Gubernator Porucznik

Gubernator Porucznik jest przedstawicielem głowy państwa, monarchy angielskiego, w prowincji. Choć gubernator mianowany jest przez monarchę, następuje to automatycznie po rekomendacji premiera prowincji. Funkcje gubernatora porucznika są czysto honorowe i ceremonialne, choć teoretycznie może on wpływać na kształt polityki lokalnej.

Zgromadzenie legislacyjne

Parlament Manitoby Legislative Assambly of New Fundland and Labrador składa się współcześnie w 57 deputowanych Members of Legislative Assambly w skrócie MLA. Wybierani są w 57 jednomandatowych okręgach wyborczych. Partia zdobywająca większość w parlamencie tworzy rząd prowincjonalny, a jej przewodniczący zostaje premierem prowincji. Druga co do liczebności partia w parlamencie otrzymuje status oficjalnej opozycji.
W obecnej 17 kadencji zgromadzenia legislacyjnego miejsca podzielone są następująco:
Konserwatywna Partia Nowej Fundlandii i Labradoru &ndash 34
Liberalna Partia Nowej Fundlandii i Labradoru &ndash 12
Nowa Demokratyczna Partia Kanady &ndash 2

Po dane historyczne na temat składu Zgromadzenie Legislacyjnego

Rząd

  • Ministry of Education – ministerstwo edukacji
  • Ministry of Environment – ministerstwo ochrony środowiska
  • Ministry of Executive Council – rada ministerialna
  • Ministry of Finance – ministerstwo finansów
  • Ministry of Fisheries and Aquaculture – ministerstwo rybołówstwa i rolnictwa
  • Ministry of Forest Resources and Agrifoods – ministerstwo leśnictwa i gospodarki żywnościowej
  • Ministry of Government Services and Lands – ministerstwo usług wewnątrz rządowych nieruchomości rządowych
  • Ministry of Health and Community Services – ministerstwo zdrowia i opieki socjalnej
  • Ministry of Human Resources and Employment – ministerstwo pracy
  • Ministry of Industry, Trade and Rural Development – ministerstwo przemysłu, handlu i rozwoju terenów północnych
  • Ministry of Justice – ministerstwo sprawiedliwości
  • Ministry of Labrador and Aboriginal Affairs – ministerstwo do spraw Indian i Labradoru
  • Ministry of Mines and Energy – ministerstwo górnictwa i energetyki
  • Ministry of Municipal and Provincial Affairs – ministerstwo spraw wewnętrznych i samorządowych
  • Ministry of Tourism, Culture and Recreation – ministerstwo turystyki, kultury i rekreacji
  • Ministry of Works, Services and Transportation – ministerstwo robót publicznych i transportu
  • Ministry of Youth Services and Post-Secondary Education – ministerstwo szkolnictwa wyższego

Premier

Premier Nowej Fundlandii i Labradoru jest szefem rządu prowincjonalnego w tej prowincji. Posiada on bardzo szerokie uprawnienia, pozwalające prowadzić skuteczne rządy, jeśli tylko ma zapewnione poparcie w parlamencie. Premierem zostaje lider partii zdobywającej większość w parlamencie. Jeśli z jakiś powodów, w czasie trwania sesji parlamentu przewodniczący rządzącej partii zostaje zmieniony, następuje automatyczna zmiana na stanowisku premiera prowincji.

Podział terytorialny

Lista jednostek samorządowych Nowej Fundlandii i Labradoru

Historia

Nowa Fundlandia zamieszkała była przez niewielką grupę Indian Beothuk. Kontakty Europejczyków z tym rejonem datują się od X wieku. Pierwsi na Nowej Fundlandii wylądowali Wikingowie. W już w XIII wieku jej wybrzeży ryby poławiali baskijscy rybacy. Za nowożytnego odkrywcę rejony uważa się Johna Cabota. Wyspa prze kilka stuleci stała się tymczasową bazą dla brytyjskich kompanii rybackich. Mimo oficjalnego zakazu i licznych prób wykorzenienia, rozpoczęło się także nielegalne osadnictwo. Poziom tego zjawiska, zmusił rząd brytyjski do oficjalnego uznania kolonii w 1811, a następnie w roku 1855 nadania jej statusu Dominium. Wobec kryzysowej sytuacji w finansach publicznych, w roku 1934 Dominium ogłosiło upadłość, przechodząc pod brytyjski zarząd komisaryczny. W 1949 w wyniku referendum dołącza jako dwunasta prowincja do Konfederacji Kanady.
Artykuł główny Historia Nowej Fundlandii.

Geografia

Ukształtowanie powierzchni

Wyspa Nowa Fundlandia, posiada wysokie, klifowe wybrzeża wzdłuż średnio bogato rozwiniętej linii brzegowej. Większość wyspy tworzy nizina. Jedynymi wzniesieniami jest pasmo górskie Long Range Mountain rozciągające się wzdłuż zachodnich wybrzeży wyspy. Najwyższym jego szczytem jest Gros Morne wznoszący się na 806 m n.p.m.
Prowincja zajmuje wschodnią część półwyspu Labrador, obejmując część centralnego masywu i pasma górskiego z najwyższym szczytem Góra Caubvick wznoszącym się na wysokość 1652 m n.p.m.

Wody śródlądowe

Wyspa jest bogata w wody śródlądowe. Przepływają przez nią dwie rzeki, znajduje się kilka mniejszych jezior. Niektóre obszary wyspy są bagniste.
Półwysep Labrador przecinany jest przez wiele wartkich rzek, na których budowane są zapory i elektrownie wodne. Większość z nich znajduje się w Quebecu. Największymi rzekami są: Mała Mecatina, Churchil i Kanairiktok

Klimat

Nowa Fundlandia leży w strefie klimatu atlantyckiego. Brak jednak naturalnej osłony z północy czyni ją otwartą na wpływy arktyczne. W związku z takim położeniem klimat jest szczególnie kapryśny i ekstremalny. Np. St. John's, stolica Nowej Fundlandii, bije wszelkie rekordy meteorologiczne spośród wszystkich znaczących miast Kanady. Charakterystyczne dla wyspy są wietrzne i chłodne zimy i wiosny, oraz łagodne, lecz nie upalne, za to deszczowe lata. Oto niektóre statystyki meteorologiczne (w odniesieniu rocznym), w których miasto to zajmuje pierwsze miejsce pośród stolic prowincji Kanady:
  • 124 dni mglistych (następny Halifax, Nowa Szkocja – 122)
  • 359 cm śniegu (następny Quebec City – 343)
  • 1514 mm opadów deszczu (następny Halifax 1491)
  • 24,3 km/h średnia roczna prędkość wiatru (następna Regina, Saskatchewan 20,7)
oraz ostatnie:
  • 1497 godzin słonecznych (następne Charlottetown, Wyspa Księcia Edwarda – 1497)

Zasoby naturalne

Największe znaczenie mają pokłady ropy naftowej na szelfie kontynentalnym. Do innych należą złoża rudy żelaza, oraz pewne ilości srebra i złota.

Gospodarka

Ostatnie lata XX wieku i pierwsze XXI wieku wskazały pozytywne trendy w gospodarce prowincji. Związane jest to z odkryciem ropy naftowej na szelfie kontynentalnym. Wydobycie tego surowca rozpoczęło się w 1997, w 2003 osiągnęło ponad 120 baryłek rocznie. Dochody z wydobycia ropy wpłynęły na gwałtowny wzrost dochodu narodowego prowincji (w latach 1995-2002 osiągnął ponad 70%). Ten wzrost będący bardzo pozytywnym trendem w gospodarce prowincji, nie przekładał się na aż tak wielki wzrost zatrudnienia. Bezrobocie ciągle utrzymuje się na wysokim poziomie prawie 17%. Nowe programy aktywizacji zawodowej mogą jednak przynieść poprawę w tym względzie.
Innym ważnymi dziedzinami gospodarki Nowej Fundlandii są (dane z 2002):
  • przemysł wytwórczy – głównie związany z przetwórstwem rybnym, metalurgią i papiernictwem, przyniósł w 2,24 miliardów dolarów.
  • Górnictwo – głównie minerale – rudy żelaza, oraz w mniejszych ilościach, srebra, złota i surowców do produkcji materiałów budowlanych. Dochód w tej dziedzinie osiągnął 724 milionów dolarów.
  • Rybołówstwo – tradycyjny przemysł wyspiarski, po załamaniu początków lat dziewięćdziesiątych osiągnęło poziom dochodów ok. 0,5 miliarda dolarów.
  • Przemysł leśny i rolnictwo – wobec zwiększającej się konkurencji zachodnich i północnych terenów Kanady, jest jedyną gałęzią gospodarki zmniejszającą swój dochód w ostatnich latach. Sumaryczny dochód leśnictwa i rolnictwa wyniósł 640 milionów dolarów.
  • Ważnym sektorem gospodarki prowincji jest turystyka. Naturalne piękno wyspy i przyjazny charakter jej mieszkańców przyciąga coraz większe rzesze zwolenników aktywnego odpoczynku. Dochód z turystyki wyniósł ponad 300 milionów dolarów.
  • Usługi wewnętrzne – wobec generalnej poprawy perspektyw gospodarczych odnotowuje się aktywizacje rynku wewnętrznego. Szczególnie jest to widoczne na rynku budowlanym i sprzedaży dóbr konsumpcyjnych.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.