Niemcy (nazwa oficjalna Republika Federalna Niemiec, niem. Bundesrepublik Deutschland) to kraj leżący w środkowej Europie, będący członkiem Unii Europejskiej, Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8 oraz NATO. Do 1970 r. (do traktatu pomiędzy RFN a Polską) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna (NRF). Niemcy mają dostęp do morza Bałtyckiego, oraz do morza Północnego. Stolica to Berlin (dawniej Bonn).

Ludność

Liczba ludności: 82 398 300 (2003) - największa wśród państw UE
Struktura wiekowa (2000):
  • 0-14 lat: 16% (chłopcy 6 679 930; dziewczynki 6 333 110)
  • 15-64 lat: 68% (mężczyźni 28 638 814; kobiety 27 693 630)
  • powyżej 64 lat: 16% (mężczyźni 5 133 121; kobiety 8 318 803)
Grupy etniczne: Na północy, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn zamieszkuje mniejszość duńska, a w Saksonii i Brandenburgii - mniejszość Serbów Łużyckich.
Grupy religijne:
  • Kościół ewangelicko-unijny ok. 38%,
  • katolicy 34%,
  • muzułmanie 1,7%,
  • bezwyznaniowcy lub inne wyznania 26,3%

Geografia

Położone w środkowej Europie, na północy graniczą z Danią, na wschodzie z Polską, na południowym-wschodzie z Czechami, na południu z Austrią i Szwajcarią, a na zachodzie z Francją, Luksemburgiem, Belgią i Holandią.
Niemcy są położone pomiędzy Morzem Północnym i Morzem Bałtyckim na północy a Alpami na południu.

Ważniejsze miasta

Historia

843 - Podział państwa Franków, na wschód od Renu - wyodrębnione królestwo wschodniofrankijskie, określane później jako niemieckie.
962 - Otto I koronowany w Rzymie na cesarza rzymskiego.
1517 - wystąpienie Marcina Lutra zapoczątkowało reformację.
1525 - Bauernkrieg wojna chłopska, rozbicie Niemiec na część północną - protestancką, południową - katolicką.
1555 - w Augsburgu zawarto pokój religijny.
1618 - do 1648 wojna trzydziestoletnia, głównym polem walk były obszary niemieckie, gdzie liczba ludności uległa znacznemu zmniejszeniu.
1648 - pokój westfalski - Rzesza rozpadła się na około 300 księstw.
1701 - Fryderyk I Hohenzollern koronowany na króla Prus.
1772 do 1795 - Prusy wzięły udział w rozbiorach Polski.
1806 - wojny napoleońskie - koniec I Rzeszy, określanej jako Sacrum Imperium Romanum Germanicae Nationis albo das Heilige Römische Reich der Deutscher Nation czyli Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego.
1866 - wojna prusko-austriacka - wzmocnienie pozycji Prus.
18 stycznia 1871 w Wersalu po zwycięstwie nad Francją kanclerz Otto von Bismarck proklamował powstanie II Rzeszy.
11 listopada 1918 - kapitulacja Niemiec w I wojnie światowej, koniec II Rzeszy.
1919 - powstanie Republiki Weimarskiej.
30 stycznia 1933 - Adolf Hitler powołany na kanclerza, początek nazistowskiej Trzeciej Rzeszy
1 września 1939 - agresją na Polskę Niemcy wywołują II wojnę światową.
8 maja 1945 - kapitulacja Niemiec - koniec Trzeciej Rzeszy.
7 września 1949 powstanie Republiki Federalnej Niemiec na terenach amerykańskiej, brytyjskiej i francuskiej stref okupacyjnych Niemiec
7 października 1949 powstanie Niemieckiej Republiki Demokratycznej na terenie radzieckiej strefy okupacyjnej Niemiec
12 sierpnia 1961 rozpoczęcie budowy muru berlińskiego
9 listopada 1989 rozpoczęcie rozbiórki muru berlińskiego
3 października 1990 - połączenie Republiki Federalnej Niemiec z Niemiecką Republiką Demokratyczną (formalnie było to przyłączenie obszaru NRD jako nowych landów RFN oraz zjednoczenie Berlina) w wyniku czego powstały zjednoczone Niemcy.

Ustrój polityczny

Stolicą federalną jest Berlin, a rząd federalny Niemiec (Bundesregierung) ma swą siedzibę w Berlinie, jednak nadal również w Bonn. System polityczny Niemiec jest zorganizowany w oparciu o konstytucję (Verfassung), którą jest Ustawa Zasadnicza Niemiec (Grundgesetz) według zasady podziału władz (Gewaltenteilung).
Głową państwa jest prezydent federalny, wybierany przez Zgromadzenie Narodowe (połączone izby Bundestagu i Bundesratu) na pięcioletnią kadencję (możliwość jednokrotnego powtórzenia). Ma on czysto dekoratywne znaczenie - jest symbolem państwa, moderatorem. Nie ma prawa wetowania ustaw (może je jedynie odesłać do Trybunału). Posiada prawo mianowania ambasadorów i konsuli. Władzą ustawodawczą (die Legislative) jest Bundestag wraz z drugą izbą Radą Federalną Niemiec (Bundesrat). Bundestag wybierany jest co cztery lata w wyborach pięcioprzymiotnikowych: powszechnych, równych, bezpośrednich (jendostopniowych), systemie mieszanym (połowa mandatów obsadzana większościowo, połowa proporcjonalnie) i w głosowaniu tajnym (dodatkowo niemiecka konstytucja zna jeszcze jeden przymiotnik wyborczy: wolność wyborów - w polskiej poltologii zazwyczaj pomijany). Ustawowa liczba posłów liczy 598, ale wskutek skomplikowanego systemu wyborczego ta liczba może zwiększać się o tzw. mandaty nadwyżkowe. Tak jest w Bundestagu XV kadencji, który liczy 603 posłów. Posłowie grupują się we frakcjach, do tworzenia których potrzebne jest 5% ogólnej liczby posłów. Obecne frakcje to: W latach 1994-2002 obecna w parlamencie była również frakcja PDS.
Bundestag na wniosek prezydenta dokonuje wyboru kanclerza i rządu, kontroluje jego prace, zatwierdza umowy międzynarodowe, uchwala ustawy, wybiera (wraz z Bundesratem) prezydenta. Na czele izby niższej stoi przewodniczący Bundestagu (wraz ze swoimi zastępcami). Obecnie jest nim Wolfgang Thierse (SPD). Władzę wykonawczą (die Exekutive) stanowi rząd federalny z kanclerzem federalnym (Bundeskanzler) na czele. Pozycja kanclerza jest mocniejsza niż polskiego premiera. Ma on prawo bezpośrednio ingerować w prace swoich ministrów. Rząd odwołany być może jedynie w drodze konstruktywnego wotum nieufności (tak np. było w roku 1982). Parlament nie można odwoływać poszczególnych ministrów (zasada odpowiedzialności rządu en bloc).
Władzą sądowniczą (die Judikative, czyli Justiz) są sądy, najwyższymi instancjami są:
  • Federalny Trybunał Konstytucyjny (Bundesverfassungsgericht),
  • Federalny Sąd Administracyjny (Bundesverwaltungsgericht),
  • Trybunał Federalny (Sąd Najwyższy) Bundesgerichtshof.

Partie polityczne

System partyjny Niemiec porównawszy chociażby z krajami Europy Zachodniej jest wyjątkowo stabilny i uporządkowany. Wykrystalizowaniu uległ po II wojnie światowej. Partią o najstarszej tradycji jest SPD - istnieje od końca XIX wieku, uczestniczyła w rządach Republiki Weimarskiej, aż do 1933 roku była najsilniejszą partią niemiecką. Obok SPD do tzw. Volksparteien (partii ogólnonarodowych) należy również chadecja (CDU i CSU). Wykształciła się ona po II wojnie światowej ze środowisk dawnej katolickiej partii "Centrum", poszerzonej o środowiska ewangelickie (CDU jest partią ponadkonfesyjną). Na wzmocnienie jej roli wpłynął długi okres rządów (1949-1969) oraz charyzmatyczni liderzy: Konrad Adenauer, Ludwig Erhard i Jakob Kaiser. W latach 1982-1998 CDU/CSU była znów u władzy stanowiąc główną siłę rządu Helmuta Kohla.
Tradycyjnie rolę języczka u wagi pełnią liberałowie z FDP (rządzili prawie nieprzerwanie aż do 1998 roku, raz z CDU, raz z SPD - stąd też często nazywani są partią "obrotową". FDP wykształciła się po 1948 roku ze środowisk związanych z przedwojennymi partiami DDP i DVP. Były w niej obecne zarówno elementy wolnomyślicielskie, antyklerykalne jak i nacjonalistyczne (przez pewien czas po wojnie sytuowano FDP "na prawo" od CDU). Z partią związane były takie nazwiska jak pierwszy prezydent RFN Theodor Heuss, jej powojenny lider Erich Mende, przedstawiciele lewego skrzydła Wolfgang Mischnick czy Gunter Verheugen. Członkami FDP byli też wieloletni minister spraw zagranicznych RFN Hans Dietrich Genscher (1974-1992), Walter Scheel (1969-74 szef MSZ, prezydent RFN 1974-79) czy Klaus Kinkel (minister sprawiedliwości i spraw zagranicznych w rządzie Helmuta Kohla). FDP miała swój udział w odważnej polityce wschodniej rządu Willego Brandta i Helmuta Schmidta. W 1982 na skutek różnic w pomysłach na politykę gospodarczą i społeczną FDP zrezygnowała z udziału w rządach lewicy i związała się z chadecją. Małżeństwo z CDU, choć niewolne od kłótni i nieporozumień, przetrwało 16 lat.
Partią izolowaną na szczeblu ogólnokrajowym jest PDS - następczyni honeckerowskiej SED. W latach 1990-2002 reprezentowana była w Bundestagu, głównie przez posłów z byłego NRD, w zachodniej części Niemiec nie udało jej się do dzisiaj zapuścić korzeni. PDS krytykuje z pozycji lewicowych rząd Schrödera, zarzuca mu odejście od lewicowych ideałów, które jakoby zawsze bliskie były PDS. Partia Lothara Bisky'ego współrządzi w dwóch niemieckich landach - Berlinie i Meklemburgii/Pomorzu Przednim (wraz z SPD).

Podział administracyjny


Republika Federalna Niemiec składa się z następujących krajów związkowych: Trzy z wyżej wymienionych krajów związkowych w nazwie urzędowej mają określenie Freistaat ("republika"), co ma podkreślać ich demokratyczny ustrój. Jednak wobec innych krajów związkowych nie występują żadne przywileje ani osobliwości prawne.

Gospodarka

Najpotężniejszy gospodarczo kraj Europy i zarazem trzecia potęga na świecie. PKB wyniósł w 2001 roku 2148 mld euro (na 1 mieszkańca 26 035 euro). Najgęstsza sieć autostrad w Europie (ponad 11,3 tys. km). Po Włoszech drugi najbardziej zmotoryzowany kraj kontynentu (43,6 mln samochodów osobowych, czyli 52,8 pojazdów na 100 mieszkańca).

Przemysł

Przemysł niemiecki w strukturze PKB stanowi 31%. Jest on nowoczesny, niegdyś oparty na lokalnych surowcach mineralnych, lecz od wielu lat korzysta z zagranicznych źródeł. W ostatnim czasie (2004) obserwujemy znaczny rozwój i ewolucję struktury niemieckiego rynku energii elektrycznej. Starają się od 1 kwietnia 2002 roku zredukować poziom i produkcję dwutlenku węgla do atmosfery. Przemysł meblarski to około 1470 zakładów dających pracę 160000 osobom.

Literatura

Malarstwo

Teatr

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.