Niedźwiedź jaskiniowy
Systematyka
Domena: eukarioty
Królestwo: zwierzęta
Typ: strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Szczep łożyskowce
Rząd: drapieżne
Rodzina: niedźwiedziowate
Gatunek: niedźwiedź jaskiniowy
Nazwa systematyczna
Ursus spelaeus

Niedźwiedź jaskiniowy (Ursus spelaeus) - gatunek niedźwiedzia, zamieszkującego Europę w okresie plejstocenu i wymarłego pod koniec ostatniej epoki lodowcowej, ok. 10 - 8 tys. lat p.n.e.
Zarówno polska nazwa niedźwiedź jaskiniowy, jak też łacińska Ursus selaeus wiąże się z faktem, iż szczątki tych zwierząt znajdowano głównie w jaskiniach. Dzięki temu uważa się, iż zwierzę to spędzało o wiele więcej czasu w jaskiniach, niż żyjący współcześnie niedźwiedź brunatny, który takie miejsca wykorzystuje wyłącznie dla snu zimowego. Kości niedźwiedzi jaskiniowych odnaleziono w wielu jaskiniach w całej Europie, np. w jaskini Dechenhöhle (Niemcy), Teufelshöhle (Niemcy), Drachenloch (Szwajcaria), zaś na terenie Polski np. w Jaskini Magurskiej w Tatrach, w wielu innych jaskiniach Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Karpat i Sudetów (m. in. w Jaskini Radochowskiej).
Niedźwiedzie jaskiniowe były o ok. 30% większe od niedźwiedzia brunatnego. Najbardziej zauważalną cechą różniącą obydwa gatunki, poza wielkością, jest odmienna budowa czaszki: niedźwiedzie jaskiniowe miały wysokie, stromo nachylone czoło, natomiast czoło niedźwiedzia brunatnego jest niskie i raczej płaskie.
Niedźwiedzie jaskiniowe były wszystkożerne, choć głównym składnikiem pożywienia były rośliny: żywiły się ziołmi, trawą, jagodami, ale także miodem i okazjonalnie małymi zwierzętami.
Niedźwiedzie jaskiniowe osiągały do 2 m długości, ok. 1,7 wysokości i do 900 kg wagi, samice były zwykle nieco mniejsze.
Jak się wydaje, w wymarciu niedźwiedzi jaskiniownych znaczącą rolę odegrała zmiana klimatu u schyłku zlodowacenia bałtyckiego (Würm), do którego niedźwiedzie jaskiniowe nie zdołały się przystosować. Do wyginięcia tych zwierząt przyczynili się w dużym stopniu także ludzie.
Niektórzy badacze uważają, iż niedźwiedzie jaskiniowe były w jakiś sposób czczone przez prehistorycznych Europejczyków, o czym świadczą liczne malowidła i rysunki naskalne przedstawiające te zwierzęta. Dowodzi tego także np. znalezisko w szwajcarskiej jaskini Drachenloch, gdzie natrafiono na niedźwiedzie czaszki zamknięte w kamiennym sarkofagu, nakrytym kamienną płytą, co by świadczyło o celowym pochówku zwierząt.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.