Nelson Aldrich Rockefeller (ur. 8 lipca 1908 - zm. 26 stycznia 1979) - amerykański polityk, działacz Partii Republikańskiej, wieloletni gubernator stanu Nowy Jork oraz 41. wiceprezydent USA.

Pochodzenie

Rocky - bo tak był zdrobniale nazywany całe życie - przyszedł na świat w miejscowości Ban Harbor w stanie Maine. Jego dziadkiem był John D. Rockefeller, założyciel koncernu naftowego Standard Oil i w owym czasie jeden z najbogatszych ludzi świata. Już samo to wskazywało najdobitniej, że Rocky nie wychował się w domu zwykłych zjadaczy chleba. Istotnie, przez całe życie był bardzo bogatym człowiekiem, co przydawało mu się w późniejszej karierze politycznej.

Tradycje polityczne

Dziadek Nelsona po kądzieli - Nelson W. Aldrich - był wpływowym senatorem ze stanu Rhode Island. Jego młodszy brat - Winthrop Rockefeller - pełnił w latach 1967-1971 pełnił funkcję pierwszego republikańskiego gubernatora Arkansas od czasów wojny secesyjnej. Natomiast jego bratanek - Jay Rockefeller - był gubernatorem a obecnie senatorem ze stanu Wirginia Zachodnia.

Początki kariery politycznej

Podczas II wojny światowej Nelson został zastępcą sekretarza Stanu odpowiedzialnym za sprawy Ameryki Łacińskiej.
Po zakończeniu wojny został przewodniczącym działającej przy administracji prezydenta Harry'ego Trumana komisji International Development Advisory Board.
Po wyborze generała Eisenhowera na prezydenta, Rockefeller został jego doradcą do spraw organizacji struktur rządowych. A następnie podsekretarzem departamentu zdrowia i edukacji.

Gubernator stanu Nowy Jork

Pod względem politycznym stan Nowy Jork jest zdominowany przez liberałów, co w nomenklaturze amerykańskiej oznacza osoby o poglądach na lewo od centrum. Liberałowie plasują się na przeciwnej stronie spektrum względem konserwatystów. W XX wieku i obecnie wyrazicielem tendencji liberalnych była Partia Demokratyczna w przeciwieństie do konserwatywnych republikanów. Z tego też względu demokraci dominują w tym stanie.
Rockefeller był republikaninem. Ale liberalnym republikaninem (w ogóle lewe skrzydło tej partii było nazywane "Republikanami Rockefellera" w odróżnieniu od "Republikanów Goldwatera. Dzięki temu Rockeleffer pokonał w wyborach 1958 roku urzędującego demokratycznego gubernatora, a w przeszłości członka rządu i "latającego" ambasadora prezydenta Roosevelta - W. Averell Harrimana. Rockefeller funkcję gubernatora sprawował w latach 1959-1973.
Jako gubernator odnosił pewne sukcesy, między innymi w zwalczaniu narkomamii. Za jego kadencji wykonano też ostatni wyrok i zniesiono karę śmierci w Nowym Jorku.
W roku 1973 ustąpił z urzędu, aby stanąć na czele National Commission on Critical Choices for America.

Wybory 1960

Po raz pierwszy Rockefeller - będący już politykiem popularnym w całym kraju - starał się o nominację swej partii w wyborczym roku 1960. Nominację uzyskał jednak wówczas bez większego trudu wiceprezydent (i późniejszy prezydent) Richard Nixon.

Wybory 1964

Rockefeller ponownie ubiegał się o prezydencką nominację w roku 1964. Nixon - po porażce w wyobrach prezydenckich i późniejszych gubernatorskich w Kalifornii - nie kandydował w tym roku. Głownym rywalem Rockefellera był zatem ultrakonserwatywny senator Barry Goldwater z Arizony. Goldwater pokonał gubernatora Nowego Jorku w prawyborach. W listopadzie przegrał jednak z urzędującym prezydentem Lyndonem Johnsonem, który uzyskał wtedy największą przewagę głosów powszechnych w historii USA (61% w stosunku do 38).

Wybory 1968

W szranki o uzyskanie nominacji prezydenckiej w 1968 roku stanęli gubenatorzy Rockefeller, Ronald Reagan (Kalifornia) i George Roomney (Michigan) oraz były wiceprezydent Nixon. Rockefeller atakował Nixona i głosił, że republikanie mianując go swoim kandydatem sami skazują siebie na porażkę. Nixon wygrał jednak prawybory po czym pokonał w listopadowych wyborach urzędującego wiceprezydenta Huberta Humphreya.

Wiceprezydent USA

Rockefeller mógł zostać wiceprezydentem już w roku 1973, kiedy ustąpił zajmujący ten urzęd Spiro T. Agnew. Prezydent Nixon rozważał wtedy cztery kandydatury na powstały wakat: Rocfellera, Reagana i byłego gubernatora Teksasu Johna Connally'ego orz przywódcę republikańskiej mniejszości w Izbie Reprezentantów Geralda Forda. Ostatecznie wiceprezydentem mianowano tego ostatniego.
Prezydent Ford, który objął ten urząd po ustąpieniu Nixona, skorzystał z 25. poprawki do konstytucji i mianował Rockefellera wiceprezydentem USA. Zajmował on ten urząd od 19 grudnia 1974 do 20 stycznia 1977 roku. A więc ponad dwa lata.
Jako wiceprezydent Rockefeller przewodniczył kilku komisjom, między innymi tej badającej nielegalne operacje CIA. Zajmując ten urząd głosił również pogląd, że Stany Zjednoczone mogą dojść do pełnej samowystarczalności energetycznej i popierał udzielenie pomocy finansowej bankrutującemu miastu Nowy Jork.
Rockefeller był wymieniany - obok Forda - jako potencjalny kandydat w wyborach prezydenckich 1976.
Jednakże konserwatywne skrzydło, dominujące w stronnictwie republikanów, odnosiło się do jego osoby z nieufnością, jako że był przywódcą liberalnego skrzydła. W końcu odmówiono mu poparcia w kwestii uzyskania nominacji wiceprezydenckiej, co zmusilo go do rezygnacji z dalszej kariery politycznej, którą ostatecznie zakończył odchodząc z urzędu 20 stycznia 1977 roku.

Śmierć

26 stycznia 1979 roku Rockefeller uprawiał seks z kochanką Megan Marshak w swoim apartamencie. W czasie odbywania stosunku dostał ataku serca. Pani Marshak wezwała policję. Ocenia się, że gdyby wezwała najpierw pogotowie, Rockefeller miałby szanse przeżycia.

Kolekcjoner sztuki

Rockefeller był też kolekcjonorem sztuki. W swej rezydencji Kykuit zgromadził duże zbiory sztuki nowoczesnej, których kolekcjonowanie zapoczątkowała jego matka.

Książki

Rockefeller jest autorem książek "The Future of Federalism" (1968), "Unity, Freedom and Peace" (1968) i "Our Environment Can Be Saved" (1970).
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.