Mitochondrium (w liczbie mnogiej Mitochondria) - organellum komórki eukariotycznej pochodzenia endosymbiotycznego, w którym zachodzą procesy będące głównym źródłem energii (w postaci ATP) dla komórki, w szczególności proces fosforylacji oksydacyjnej.
Mitochondria posiadają własne geny oraz rybosomy, kodujące jednak nieznaczną część ich białek, u ssaków szacowaną na 5%, u wielu "prymitywnych" eukariotów jednak znacznie większą.
Przeciętna komórka eukariotyczna zawiera kilkadziesiąt do kilkaset tysięcy mitochondriów. Przyrost ich ilości jest możliwy dzięki zdolności tego organellum do podziału, przebiegającego podobnie jak podział wolno żyjących bakterii.
Budowa mitochondrium to dwie błony białkowo-lipidowe, zewnętrzna i wewnętrzna. Błona wewnętrza tworzy "grzebienie" mitochondrialne, na których zaczepione są enzymy łańcucha oddechowego (układ cytochromów, koenzymów i na jego końcu syntaza ATP). Wewnętrzna błona mitochondrialna jest nieprzepuszczalna, transport przez nią zachodzi na zasadzie czułenek (np. karnitynowe dla kwasów tłuszczowych), co umożliwia wytworzenie gradientu protonowego niezbędnego do działania łańcucha oddechowego. Wnętrze wypełnione jest matriks mitochondrialną- macierz mitochondrialna jest to pewien rodzaj żelu - wodnego roztworu białek i metabolitów zużywanych na potrzeby mitochondrium. Białkami wewnętrznymi mitochondrium sa wszystkie enzymy beta oksydacji kwasów tłuszczowych, cyklu Crebsa, syntezy steroidów itp.
U ssaków mitochondria płodu pochodzą wyłącznie z komórki jajowej (plemnik tworząc przedjądrze męskie pozostawia wszystkie swoje organella poza komórką jajową), u wielu innych organizmów (np. owady) jednak plemnik wnika do komórki jajowej razem z własnymi mitochondriami. Z tego powodu geny mitochondrialne były porównywane celem ustalenia wieku i pochodzenia przodka wszystkich ludzi, nazwanego przez prasę Ewą mitochondrialną. Wyniki wskazują na ok. 200 tysięcy lat i Afrykę, jednak opierają się na niestosowanych dotychczas szerzej algorytmach komputerowych oraz modelach matematycznych. Przede wszystkim fakt największej zmienności może wynikać równie dobrze z tego, że większość populacji ludzkiej zamieszkiwała Afrykę (z przyczyn odpowiedniejszego klimatu), jak i z tego, że przodek wszystkich ludzi rzeczywiście ją zamieszkiwał. Data jest również kwestionowana, przede wszystkim ze względu na przyjęcie w obliczeniach nieudowodnionego założenia, że mutacje badanych genów mitochondrialnych nie wpływają na przeżycie oraz niepewne ustalenie tempa mutacji. Krytycy tych wyników podkreślają, że istnieje wiele znanych chorób spowodowanych mutacjami genów mitochondrialnych, oraz że jeśli znacząca część mutacji była niekorzystna, wyliczony wiek będzie znacznie niższy od rzeczywistego.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.