Ni - Cu - Zn
 
Cu
Ag  
 
 
Miedź -

Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.*Miedź, Cu, 29
Własności metalicznemetal przejściowy
Grupa, okres, blok11 , 4, d
Gęstość, twardość8920 kg/m3, 3,0
Kolorczerwonawy
Własności atomowe
Masa atomowa63,546 u
Promień atomowy (obl.)135 (145) pm
Promień kowalencyjny138 pm
Promień van der Waalsa140 pm
Konfiguracja elektronowahref="Argon.html" title="Argon" >Ar3d104s1
e- na poziom energetyczny2, 8, 18, 1
Stopień utlenienia1, 2, 3, 4
Własności kwasowe tlenkówśrednio zasadowe
Struktura krystalicznaregularna ściennie
centrowana
Własności fizyczne
Stan skupieniastały
Temperatura topnienia1357,6 K
(1084,4 °C)
Temperatura wrzenia2840 K
(2567 °C)
Objętość molowa7,11×10-3 m3/mol
Ciepło parowania300,3 kJ/mol
Ciepło topnienia13,05 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej0,0505 Pa (1358 K)
Prędkość dźwięku3570 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Elektroujemność1,90 (Pauling)
1,75 (Allred)
Ciepło właściwe380 J/
Przewodność właściwa59,6×106 S/m
Przewodność cieplna401 W/
I Potencjał jonizacyjny745,5 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny1957,9 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny3555 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny5536 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotopwyst.o.p.rs.r.e.r. MeVp.r.
63Cu 69,17% stabilny izotop z 34 neutronami
64Cu {syn.} 12,7 godz w.e. 1,675 64Ni
β- 0,579 64Zn
65Cu 30,83% stabilny izotop z 36 neutronami
67Cu {syn.} 61,9 godz β- 0,58 67Zn
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów:
l.a.=liczba atomowa
wyst.=występowanie w przyrodzie,
o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,
s.r.=sposób rozpadu,
e.r.=energia rozpadu,
p.r.=produkt rozpadu,
w.e.=wychwyt elektronu

Chemia > Pierwiastek chemiczny > H - He - Li - Be - B - C - N - O - F - Ne - Na - Mg - Al - Si - P - S - Cl - Ar - K - Ca - Sc - Ti - V - Cr - Mn - Fe - Co - Ni - Cu - Zn - Ga - Ge - As - Se - Br - Kr - Rb - Sr - Y - Zr - Nb - Mo - Tc - Ru - Rh - Pd - Ag - Cd - In - Sn - Sb - Te - I - Xe - Cs - Ba - La - Ce - Pr - Nd - Pm - Sm - Eu - Gd - Tb - Dy - Ho - Er - Tm - Yb - Lu - Hf - Ta - W - Re - Os - Ir - Pt - Au - Hg - Tl - Pb - Bi - Po - At - Rn - Fr - Ra - Ac - Th - Pa - U - Np - Pu - Am - Cm - Bk - Cf - Es - Fm - Md - No - Lr - Rf - Db - Sg - Bh - Hs - Mt - Ds - Rg - Uub - Uut - Uuq - Uup - Uuh - Uus - Uuo


Miedź (Cu, łac. cuprum) - pierwiastek chemiczny, metal z XI grupy pobocznej. Posiada 18 izotopów z przedziału mas 58-73. Trwałe są tylko dwa: 63 i 65.
Znana jest od starożytności, od kiedy to była podstawowym składnikiem brązów.

Występowanie

Występuje w skorupie ziemskiej w ilościach 55 ppm w postaci minerałów: chalkopirytu, chalkozynu, malachitu i innych.
Z punktu widzenia żywienia, najwięcej miedzi znajduje się w nieprzetworzonych produktach spożywczych. Szczególnie dużo jest jej w owocach morza (ostrygi, homary), ale można ją znaleźć również w chlebie gruboziarnistym, warzywach strączkowych, gotowanych podrobach i kiwi.

Właściwości

Czysta miedź metaliczna jest różowo-brązowym, miękkim metalem o bardzo dobrym przewodnictwie cieplnym i elektrycznym.
Nie ulega na powietrzu korozji, ale reaguje z zawartym w powietrzu dwutlenkiem węgla pokrywając się charakterystyczną zieloną patyną. Gdy w powietrzu zawarte jest dużo dwutlenku siarki zamiast zielonej patyny obserwuje się czarny nalot siarczku miedzi.

Związki

Siarczan miedzi CuSO4 ma własności odkażające, a bezwodny ma silne własności higroskopijne i jest stosowany do suszenia rozpuszczalników. Kompleksy miedzi są trwałe, jednak dość łatwo jest zmieniać stopień utlenienia miedzi w takich kompleksach i dlatego są one często stosowane jak katalizatory reakcji redoks. Roztwory wodne soli miedzi(I) są intensywnie zielone, a roztwory soli miedzi(II) intensywnie niebieskie, co wykorzystuje się w miareczkowaniu kolorymetrycznym układów redoks.
Miedź z cyną, cynkiem, molibdenem i innymi metalami przejściowymi tworzy cały zestaw stopów zwanych ogólnie brązami. Najbardziej znane z nich to: udający złoto tombak i posiadający bardzo dobre własności mechaniczne oraz znaczną odporność na korozję mosiądz. sandra

Zastosowanie

Jest ona masowo wykorzystywana do produkcji przewodów elektrycznych i ogólnie w elektronice. Ze względu na duże zapotrzebowanie i stosunkowo małe zasoby neutralne miedź stanowi materiał strategiczny. Miedź jest dodawana do wielu stopów, zarówno do stali jaki i do stopów aluminium. Miedź jest też dodawana do srebra i złota poprawiając znacznie ich własności mechaniczne.

Znaczenie biologiczne

Miedź jest mikroelementem występującym w centrach reaktywności wielu enzymów. Potrzebna jest do tworzenia się krwinek czerwonych, wchodzi w skład hemocyjaniny, wpływa pozytywnie na błonę otaczającą komórki nerwowe, bierze udział w przesyłaniu impulsów nerwowych. Wchodzi w skład enzymu o działaniu przeciwutleniającym, zwanego dysmutazą podtlenkową, chroniącego błony komórkowe przed wolnymi rodnikami. Ponadto bierze udział w tworzeniu tkanki łącznej i sytnezie prostaglandyn, związków zwanych hormonami miejscowymi, wpływających między innymi na czynność serca i ciśnienie tętnicze krwi.
Jej minimalne dzienne spożycie wynosi 0,5 ppm. Genetycznie uwarunkowany defekt metabolizmu miedzi prowadzi do wystąpienia schorzenia nazywanego chorobą Wilsona (zwyrodnienie wątrobowo-soczewkowe).
Niedobór miedzi może stać się przyczyną niedokrwistości, ponieważ zbyt mała ilość tego pierwiastka powoduje gorsze wchłanianie żelaza i zmniejszenie liczby czerwonych krwinek. Ponadto przypuszcza się, że powoduje uszkodzenie serca i tętnic, zaburzenia pracy systemu nerwowego (np. mrowienia, brak koncentracji). Niewystraczająca ilość miedzi obniża również ilość białych krwinek, a zatem zmniejsza odporność organizmu.

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.