Malezja (Melaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 23 275 tys. (lipiec 2000), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców).

Warunki naturalne

Państwo obejmuje dwa terytoria oddzielone Morzem Południowochińskim, południową część Półwyspu Malajskiego oraz północną część wyspy Borneo. Ukształtowanie terenu jest podobne w obu częściach - nadmorskie równiny przechodzą w gęsto zalesione zbocza gór. Najwyższym szczytem Malezji jest Kinabalu, 4101 m n.p.m., położony na Borneo.
Malezja znajduje się w strefie klimatu równikowego. Nawiedzają ją południowo-zachodnie (od kwietnia do października) oraz intensywniejsze, północno-zachodnie monsuny (od października do lutego).

Podział administracyjny

Malezja podzielona jest na 13 stanów (negeri-negeri), w tym 9 sułtanatów, oraz trzy terytoria federalne (wilayah-wilayah persekutuan):
  • Malezja Zachodnia (Półwysep Malajski)
    • Johor ( 18 986 km²)
    • Kedah ( 9 426 km²)
    • Kelantan ( 14 943 km²)
    • Kuala Lumpur - terytorium federalne ( 243 km²)
    • Malakka ( 1 650 km²)
    • Negeri Sembilan ( 6 643 km²)
    • Pahang ( 35 965 km²)
    • Perak ( 21 005 km²)
    • Perlis ( 795 km²)
    • Pinang ( 1 031 km²)
    • Putrajaya - terytorium federalne
    • Selangor ( 7 956 km²)
    • Terengganu ( 12 955 km²)
  • Malezja Wschodnia
    • Labuan - terytorium federalne ( 91 km²)
    • Sabah ( 73 620 km²)
    • Sarawak ( 124 449 km²)
Dziewięć spośród stanów posiada tytularnych władców, sułtanów, zwanych też radżami (Yang di-Pertuan Besar), oraz własnych premierów (Chief Minister). Pozostałe 4 stany, Penang, Malakka, Sabah oraz Sarawak, będące niegdyś koloniami Korony brytyjskiej, mają tytularnych zarządców, gubernatorów (Yang di-Pertuan Negeri) oraz premierów (Chief Minister).
Putrajaya jest nową stolicą administracyjną rządu federalnego Malezji. Powstała by odciążyć przeludnione Kuala Lumpur. Gabinet premiera został przeniesiony do Putrajayi w 1999 roku, a cały proces przenosin zakończy się prawdopodobnie w 2005. Kuala Lumpur nadal pozostaje siedzibą parlamentu oraz komercyjną i finansową stolicą państwa. Inne większe miasta Malezji to George Town, Ipoh oraz Johor Bahru.

Ustrój polityczny

Malezja to federalna monarchia konstytucyjna. Głową państwa jest król, wybierany co 5 lat przez Zgromadzenie Władców (władcy i gubernatorzy stanów - sułtani). Władza ustawodawcza należy do 2-izbowego parlamentu ( Izba Posłów (180 przedstawicieli )o kadencji 5-letniej i Senat (69 przedstawicieli) o kadencji 6-letniej ). Władzę wykonawczą sprawuje rząd ,a premiera mianuje król. Stany Malezji mają autonomię wewnętrzną z własną konstytucją i organami władz, ale sprawy zagraniczne, obrona, finanse i oświata podporządkowane są rządowi centralnemu.
Malezja -

Kultura

Święta państwowe
Data Polska nazwa Oryginalna nazwa
1 stycznia Nowy Rok Hari Tahun Baru
styczeń/luty chiński Nowy Rok
marzec/kwiecień Hari Raya Puasa
1 maja Święto Pracy Hari Buruh
27 maja Dzień Vesak
5 czerwca urodziny Yang di-Pertuan Agong (króla)
lipiec/sierpień Hari Raya Haji
31 sierpnia Święto narodowe Hari Merdeka
październik/listopad Deepavali
17 grudnia urodziny Mahometa
25 grudnia Boże Narodzenie

Ochrona przyrody

Ochronę przyrody w Malezji rozpoczęto w latach 20. XX w. Jednym z pierwszych chronionych obszarów był rezerwat ptaków Bukit Fraser utworzony w 1922 r. Dzisiaj istnieje przeszło 50 rezerwatów i parków narodowych.
Parki narodowe Malezji :
  • Taman Negara
  • Endau-Rompin
  • Park Narodowy Gunung Mulu
  • Park Narodowy Kinabalu
  • Park Narodowy Niah
  • Park Narodowy Bako
  • Park Narodowy Kenong Rimba
  • Park Narodowy Crocker Range
  • Park Narodowy Gunung Mulu
  • Park Narodowy Similajau
  • Park Narodowy Kubah
  • Park Narodowy Lambir Hills
  • Park Narodowy Gunung Gading
  • Park Narodowy Batang Ai
  • Park Narodowy Tanjung Datu
  • Park Narodowy Loaguan Bunut
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.