Mokosz, Makosz - bogini panteonu słowiańskiego, hipostaza Matki Ziemi (po rosyjsku określana jako mat' syraja zemlja - Matka Wilgotna Ziemia); opiekująca się ziemią, wodą, deszczem, kobietami, płodnością, seksualnością, tkactwem, przędzeniem i owcami. Z racji opiekowania się kobietami i swobodną seksualnością została zdemonizowana przez kościół chrześcijański do postaci złośliwego potwora lub choroby. Być może matka lub partnerka Gromowładcy (Perun).
Pojawia się jako duch domowy w postaci kobiety z dużą głową, przędąca nocą wełnę i strzygąca owce. Zanim się pojawi, słychać warczenie kołowrotka. Zostawiano jej przy nożycach małą ofiarę z kłębka wełny, a przy świętach składano ofiary z żywności.
Dzień tygodnia poświęcony Mokoszy to piątek.
Wierzono, ze deszcz był mlekiem Mokoszy.
Przysięgano na Matkę-Ziemię, tak samo jak na niebo i słońce (Swaróg). W tym celu połykano grudkę ziemi albo kładziono ją sobie na ciemieniu. Podobnie odmierzano też grunty - obchodząc ich granice z grudką ziemi na głowie. Chroniono wioski przed epidemiami i zarazą bydła oborywając granice, aby uwolnić dobroczynną siłę Matki-Ziemi.
Ziemia jako matka była obłożona najwyższą świętością. Nie wolno było pluć do wody ani na ziemię, bo to ją obrażało. Śmiałek taki musiał potem przepraszać ją i ubłagiwać, aby nie zostać ukaranym. Nie wolno było też wbijać noży w ziemię.
Kult bogini został później zastąpiony kultem maryjnym, co tłumaczy popularność i centralność Marii-matki w słowiańskim chrześcijaństwie (Bogurodzica na sztandarach i w pieśni lub "matkowanie" Polsce na przykład).
Do dziś zachowały się tradycyjne ręczniki słowianskie, na których wyobrażano haftem abstrakcyjną postać Mokoszy.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.