Ten artykuł dotyczy mózgu człowieka.

Mózg_człowieka -
Mózg_człowieka -

Mózg (łac. cerebrum, gr. encephalon), część systemu nerwowego leżąca w czaszce. U kręgowców mózg powstaje wskutek rozrostu górnej części rdzenia pacierzowego, rozwijającego się w zarodku z fałdu ektodermy, mającego kształt cewki. Cewka ta grubieje w swej górnej i przedniej części, wytwarzając pięć pęcherzyków mózgowych, które są zaczątkami:
  1. przodomózgowia
  2. międzymózgowia
  3. śródmózgowia
  4. tyłomózgowia
  5. rdzeniomózgowia.
Jamki tych pęcherzyków utrzymują się przez cały czas kształtowania się mózgu, tworząc w wykształconym już mózgu tzw. komory mózgowe, które wypełnione są surowiczym płynem (płyn mózgowo-rdzeniowy). Z bocznych pęcherzykowatych wypukleń mózgu pierwotnego wytwarzają się oczy; z przodu tworzy się płat węchowy. Im wyżej na filogenetycznej drabinie stoją kręgowce, tym znaczniejszy obserwujemy rozwój przodomózgowia, które w końcu tworzy właściwy mózg (cerebrum), składający się z dwóch półkul (prawej i lewej). U człowieka przykrywają one całą resztę mózgu.
Półkule te są pofałdowane, co znacznie zwiększa ich powierzchnię. Wyróżniamy na nich bruzdy (sulci, fissurae) i zakręty (gyri). Półkule mózgowe rozwijają się kosztem międzymózgowia i śródmózgowia. Z tyłomózgowia powstaje móżdżek {cerebellum), a rdzeniomózgowie zamienia się w rdzeń przedłużony. Masa mózgu ludzkiego wynosi u mężczyzny około 1,4 kg, u kobiety l,3 kg. Obydwie półkule rozdzielone są głęboką bruzdą podłużną, a tylko w dolnej części złączone są wielkim spoidłem mózgowym (corpus callosum), z śródmózgowiem natomiast łączą się za pomocą szypułek mózgowych (pedunculi cerebri). Głęboka bruzdą, zwana bruzdą Sylwiusza (fossa Sylvii), przecina pod spodem półkule mózgowe, tak że dzieli każdą półkulę (od spodu) na 3 płaty:
  1. czołowy
  2. ciemieniowy
  3. skroniowy
Płat ciemieniowy przechodzi bez ostrej granicy w płat potyliczny. Wąska jama obecna w półkulach mózgowych podzielona jest przez ścianę podłużną na dwie równe części — w ten sposób powstają komory boczne mózgu (ventriculi cereibri). Tylna część tej ściany tzw. sklepienie mózgu (fornis) wychodzi z ciał sutkowych (corpora mammillaria), znajdujących się u podstawy mózgu. Komory boczne i komora trzecia (w międzymózgowiu) komunikują się ze sobą przez ciasny otwór Monroe'go (foramen Monroi). Przedłużenia bocznych komór noszą nazwę rogów Ammona (cornu ammonis). Półkule mózgowe zbudowane są z substancji szarej, o miąszości około 5 mm, zwanej korą mózgową, obfitującej w komórki zwojowe, i z białej substancji rdzennej złożonej z włókien nerwowych. Dno komory trzeciej mieszczącej się w międzymózgowiu przedłuża się ku dołowi w tzw. lejek (infundibulum), na którym położona jest przysadka mózgowa (hypophysis cerebri, glandula pituitaria), gruczoł wydzielania wewnętrznego. Z miedzymózgowia wychodzi również, jednak ku górze, szyszynka (corpus pineale).
Mózg jest bardzo wrażliwym narządem, dlatego też jest bardzo dobrze chroniony. Otaczają go 3 opony. Każda z nich jest inna i każda ma inne zadania. Pierwsza, najbliżej mózgu, to silnie unaczyniona opona miękka(naczyniówka), której zadaniem jest odżywianie mózgu. Drugą jest pajęczynówka, w której znajduje się płyn mózgowo-rdzeniowy, wyrównujący ciśnienie w czaszce jak i amortyzujący wstrząsy. Ostatnią, trzecią oponą jest opona twarda, która jest zarazem okostną czaszki.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.