Lustracja - procedura przeglądu i weryfikacji przeprowadzana najczęściej w urzędach, stowarzyszeniach, partiach politycznych czy u prywatnych przedsiębiorców. Najczęściej jest formą kontroli przez organ nadzorujący.
Podstawą lustracji może być decyzja upoważnionego organu danej instytucji, decyzja organu nadrzędnego, jak też ustawa lub inny przepis prawny (rozporządzenie czy zarządzenie).
Lustracja może być przeprowadzana w oparciu o rozmaite kryteria:
  • kwalifikacje zdrowotne, moralne, zawodowe do wykonywania określonej pracy,
  • zgodność podejmowanych decyzji z obowiązującym prawem (kryterium legalności),
  • dotyczasowa kariera polityczna, głoszone poglądy, stopień zaangażowania itp.
  • podejrzenia o korupcję i inne sposoby nadużywania władzy,
  • tajne i jawne uczestnictwo w instytucjach, które prowadziły działalność uznawaną obecnie za szkodliwą (np: fakt pozostawania tajnym współpracownikiem służb specjalnych PRL)
  • gospodarowania budżetem w sposób racjonalny (kryterium gospodarności)
Lustracja kojarzy się obecnie najczęściej z lustracją osób pełniących funkcje publiczne, które w poprzednim ustroju (PRL) były pracownikami lub współpracownikami organów bezpieczeństwa. Zgodnie z ustawą z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944 - 1990 osób pełniących funkcje publiczne:
  • istnieje obowiązek lustracji osób zajmujących najwyższe funkcje państwowe, lub kandydujące do tych funkcji, zanim te osoby obejmą te stanowiska - lustracji tej dokonuje Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego w oparciu o dokumenty własne oraz zgromadzone w Instytucie Pamięci Narodowej,
  • posłowie, członkowie rządu, wojewodowie, członkowie kancelarii Prezydenta RP, sam prezydent RP oraz szefowie kilku urzędów centralnych (m.in. NIK, GUS, ZUS) są obowiązani przed objęciem urzędu złożyć deklarację lustracyjną oraz deklarację o swoim stanie majątkowym. Deklaracje te są jawne,
  • Rzecznik Interesu Publicznego ma prawo wszcząć dochodzenie lustracyjne w przypadku podejrzenia, że podawane w deklaracji dane są nieprawdziwe. Dochodzenie to może (choć nie musi) skończyć się sprawą przed Sądem Lustracyjnym. W przypadku udwodnienia przestępstwa podania nieprawdy w deklaracji, osoba której to udowodniono musi natychmiast zwolnić zajmowany urząd, przez 10 lat nie może pełnić funkcji publicznych oraz wytacza się jej zwykły proces karny o podanie nieprawdy w dokumencie urzędowym.
  • Każdy obywatel RP ma prawo złożyć do IPN podanie o uznanie go za osobę pokrzywdzoną przed dawny aparat władzy PRL. IPN po zaakceptowaniu podania, ma obowiązek udostępnić teczkę osobową osoby pokrzywdzonej, ale tylko i wyłącznie tej osobie. Osoba ta ma prawo przeczytać zawartość tej teczki i skopiować do własnych celów wybrane dokumenty.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.