Początki literatury pisanej z myślą o młodych czytelnikach sięgają XVIII w. Wcześniej taka literatura nie istniała, młodzież czytała te same książki co dorośli, najwyżej rodzice i opiekunowie nadzorowali wybór lektur. Nawet baśnie i bajki pisano dla dorosłych.

XVII wiek

Za pierwszą powieść, która trafiła w sposób szczególny do gustów młodych czytelników można uznać "Don Kichota" (wyd. 1605 i 1615) hiszpańskiego pisarza Miguela Cervantesa. Na polski powieść ta została przetłumaczona dopiero w 1786.

Bajki francuskie

Ogromną popularnością cieszyły się bajki francuskich pisarzy. "Bajki" (wyd. 1668-1694) Jeana de La Fontaine'a, wzorowane na Ezopie zawierają m.in. takie znane pozycje jak: "Kruk i lis", "Lis i winogrona" i "Konik polny i mrówka". W Polsce od wydania w 1699 stały się bardzo popularne. "Baśnie czarodziejskie" (wyd. 1697) Madame d' Aulnoy, zawierają takie pozycje jak: "Błekitny ptak", "Książę Chochlik" i "Biała kotka".
Zbiorek 8 bajek zatytułowany "Bajki Babci Gąski" (wyd. 1697) Charlesa Perraulta zyskał największą sławę w Europie, w jego skład wchodzą m.in.: "Czerwony Kapturek", "Kot w butach", "Kopciuszek", "Śpiąca Królewna" i "Sinobrody". Poczytną pozycją była także "Historia Telemaka" (wyd. 1699) Françoisa Fénelona, która była streszczeniem IV księgi "Odysei" Homera. Fénelon napisał ją dla wnuka Ludwika XIV, gdy był jego wychowawcą. Na polski została przetłumaczona dwa razy, najpierw wierszem w 1726, a w 1750 już jako pełny przekład.

XVIII wiek

Na początku XVIII w. ukazało się francuskie tłumaczenie "Baśni z tysiąca i jednej nocy" (wyd. 1707-1714) i od razu zyskało popularność dzięki takim opowiadaniom jak: "Cudowna lampa Aladyna", "Alibaba i 40 rozbójników", "Sindbad Żeglarz", "Szeherezada". Na polski zostały przetłumaczone częściowo w 1768. Dwaj angielscy pisarze zyskali rozgłos wśród młodzieży dzięki powieściom przygodowym. Daniel Defoe powieścią "Przypadki Robinsona Cruzoe" (wyd. 1719), i Jonathan Swift powieścią "Podróże Guliwera" (wyd. 1726), pierwsza z nich została na polski przetłumaczona w 1769, druga w 1784.
W latach 1750-1770 francuska pisarka i pedagog Jeanne Marie Leprince de Beaumont wydawała "Le Magasin des enfants" (Magazyn dla dzieci). Wyszło 40 numerów, a w jednym z nich ukazała się bajka "Piękna i bestia" (wyd. 1757), która zyskała międzynarodowe uznanie. Niemiecki pisarz Rudolf Erich Raspe w 1785 wydał "Niezwykłe przygody Barona Münchausena".

Powieść przygodowa

W 1787 ukazała się powieść idylliczno-sentymentalna "Paweł i Wirginia" francuskiego pisarza Bernardina de Saint-Pierre'a o miłości dwojga młodych ludzi z egzotyczną naturą Mauritiusu w tle. Stała się popularna w całej Europie, przetłumaczono ją na wiele języków. W Polsce została po raz pierwszy wydana w 1793 pod lekko zmienionym tytułem "Paweł i Maria". Dziś już prawie nikt o niej nie pamięta, pomimo że wywarła silny wpływ na kształtowanie się powieści przygodowej.

XIX wiek

Z początkiem XIX w. pojawili się pisarze, którzy zaczęli kierować swe utwory do młodych czytelników. Rosyjski pisarz Iwan Andiejewicz Kryłow w latach 1809-1843 wydał ponad 200 bajek w 9 tomach. Niemcy, bracia Jakob i Wilhelm Grimm wydali w latach 1812-1815 "Bajki dla dzieci", zbiór około 200 bajek, a wśród nich: "Jaś i Małgosia", "Królewna Śnieżka i 7 krasnoludków" i "Zaczarowana fasola". W 1819 angielski pisarz Walter Scott wydał historyczną powieść „Ivanhoe”. Na polski została przetłumaczona w 1921.
Duński bajkopisarz Hans Christian Andersen stworzył w latach 1835-1872 takie baśnie jak: "Brzydkie kaczątko", "Królowa śniegu", "Calineczka" i "Dziewczynka z zapałkami". W 1826 amerykański pisarz James Fenimore Cooper wydał „Ostatniego Mohikanina”. W Anglii Charles Dickens wydał kilka powieści i opowiadań dla młodzieży, m.in.: "Klub Pickwicka" (wyd. 1837-38), "Nicholasa Nickelby" (wyd. 1838-39), "Opowieści wigilijne" (wyd. 1834-48) i "Dawida Copperfielda" (wyd. 1849-50). Francuski pisarz Alexandre Dumas napisał kilka powieści historycznych, które wśród młodych czytelników zyskały międzynarodową popularność m.in.: "Hrabiego Monte Christo" (wyd. 1844-45), "Trzech muszkieterów" (wyd. 1844-45) i "Dwadzieścia lat później" (wyd. 1845). W 1851 ukazała się wybitna powieść Hermana Melville’a „Moby Dick”, zyskała szybko popularność wśród młodych czytelników.
W 1852 amerykańska pisarka Harriet Beecher Stowe wydała "Chatę wuja Toma", prawdziwy bestseller jak na owe czasy. Tylko w pierwszym roku udało się sprzedać 300.000 egzemplarzy.
W 1865 angielski matematyk Lewis Carroll wydał "Alicję w Krainie Czarów", która od razu odniosła wielki sukces, co sprowokowało autora do napisania kilka lat później drugiej części zatytułowanej "Po drugiej stronie lustra" (wyd. 1871). Do dziś obie książki cieszą się ogromnym powodzeniem, zostały przetłumaczona na wiele języków, a Alicja stała się ulubioną bohaterką milionów dzieci, także dzięki adaptacjom filmowym i teatralnym obu książek.
Francuz Jules Verne napisał z myślą o młodych czytelnikach kilka powieści przygodowych i fantastyczno-naukowych, m.in.: "Wyprawę do wnętrza Ziemi" (wyd. 1864), "Dzieci kapitana Granta" (wyd. 1866), "20000 mil podmorskiej żeglugi" (wyd. 1869), "Tajemniczą wyspę" (wyd. 1874), "W 80 dni dookoła świata" (wyd. 1873) i "Dwa lata wakacji" (wyd. 1888). Także amerykański pisarz Mark Twain zadedykował młodzieży kilka swych powieści, takich jak: "Przygody Tomka Sawyera" (wyd. 1876), "Książę i żebrak" (wyd. 1881), "Amerykanin na dworze króla Artura" (wyd. 1881) i "Huckleberry Finn" (wyd. 1884). W 1880 ukazała się powieść „Ben Hur” amerykańskiego pisarza Lewa Wallace’a. Stała się jednym z pierwszych bestsellerów wydawniczych o tematyce historycznej. W 1881 włoski pisarz Carlo Collodi wydał swoją najsłynniejszą bajkę "Pinokio". Angielski pisarz Robert Louis Stevenson wydał kilka powieści przygodowych dla młodzieży m. in.: "Wyspę skarbów" (wyd. 1883), "Porwanego za młodu" (wyd. 1886), i "Dziwną historię dra Jekylla i Mra Hyde'a" (wyd. 1886).
W 1886 ukazała się powieść amerykańskej pisarki Frances Hodgson Burnett "Mały lord". Tego samego roku włoski pisarz Edmondo de Amicis wydał "Serce". W 1893 ukazała się pierwsza część „Winetou” z serii książek o życiu amerykańskich Indian niemieckiego pisarza Karola Maya. Od 1910, kiedy została przetłumaczona na polski, cieszyła się ogromną popularnością wśród młodzieży. W 1894 ukazała się "Księga dżungli" angielskiego pisarza Rudyarda Kiplinga, a rok później "Druga księga dżungli" tego samego autora.
Polak Henryk Sienkiewicz zyskał międzynarodową sławę dzięki "Quo vadis" (wyd. 1896). W wielu krajach powieść ta jest zaliczana do literatury dla młodzieży. Stała się tak popularna, że Sienkiewicz otrzymał za nią nagrodę Nobla. W 1897 angielski pisarz Herbert George Wells wydał „Niewidzialnego człowieka”.

XX wiek

W 1900 w Ameryce ukazał się "Czarownik z Oz" Lymana Franka Bauma. Sporą popularnością cieszyły się powieści przygodowe włoskiego pisarza Emilio Salgari: "Tygrys z Mompracem" (wyd. 1901) i "Góra światła (wyd. 1904). W 1901 ukazała się powieść „Pięcioro dzieci i coś” angielskiej pisarki Edith Nesbit. W trzy lata później „Feniks i latający dywan” tej samej autorki. Największą jednak popularnością na początku wieku cieszyły się powieści z Dalekiej Północy amerykańskiego pisarza Jacka Londona: "Zew krwi" (wyd. 1903), "Biały kieł (wyd. 1906) i "Martin Eden" (wyd. 1909).
W Anglii w 1904 ukazał się "Piotruś Pan" szkockiego pisarza Jamesa Matthew Barrie. W 1906 ukazała się "Cudowna podróż" szwedzkiej pisarki Selmy Lagerlöf. W 1907 ukazała się powieść dla młodzieży "Chłopcy z Placu Broni" węgierskiego pisarza Ferenca Molnára. Nadal pisała dla młodych czytelników Frances Hodgson Burnett, w 1905 wyszła "Mała księżniczka", a w [1]] "Tajemniczy ogród".
W 1908 ukazała się powieść dla dziewcząt kanadyjskiej pisarki Lucy Maud Montgomery "Ania z Zielonego Wzgórza". Autorka miała trudności z jej wydaniem, trzech wydawców odrzuciło rękopis jako bezwartościowy. Wreszcie jeden z amerykańskich wydawców nabył go za 500 dolarów. Książka wbrew opiniom specjalistów okazała się wielkim sukcesem. Tysiące czytelników domagało się dalszej części książki. W rok później ukazała się "Anna z Avonlea". Aż do 1936 wychodziły dalsze części historii z tą samą główną bohaterką Anną Shirley. W 1911 amerykański pisarz Edgar Rice Burroughs wydał powieść "Tarzan wśród małp". Niemiecki pisarz Waldemar Bonsels wydał w 1912 "Pszczółkę Maję". Tego samego roku angielski pisarz Dodie Smith wydał „101 dalmatyńczyków”.

Lata po I wojnie światowej

W 1920 ukazał się „Doktor Dolittle” amerykańskiego pisarza Hugha Loftinga. W 1923 ukazał się „Król Maciuś I” polskiego pedagoga Janusza Korczaka, zyskał spory sukces wydawniczy i został przetłumaczony na kilka języków. W 1926 ukazała się jedna z najbardziej znanych i lubianych książek dla dzieci "Kubuś Puchatek" angielskiego pisarza Alana Aleksandra Milne, w dwa lata później "Chatka Puchatka" tego samego autora.
W 1929 ukazała się powieść detektywistyczna "Emil i detektywi" niemieckiego pisarza Ericha Kästner. W 1934 ukazała się powieść „Mary Poppins” angielskiej pisarki Pameli Lindon Travers. W 1936 odbyła się w Moskwie premiera teatralna „Piotrusia i wilka” rosyjskiego kompozytora Sergiusza Prokofiewa, on też był autorem tekstu, który jest wydawany także w postaci książeczki.

Lata po II wojnie światowej

W 1945 w Finlandii Tove Jansson wydała „W dolinie Muminków”. W tym samym roku francuski pisarz Antoine de Saint-Exupéry wydał „Małego księcia” jedno z arcydzieł literatury światowej, a szwedzka pisarka Astrid Lindgren „Fizię Pończoszankę” i „Dzieci z Bullerbyn”. W 1951 amerykański pisarz Jerome David Salinger wydał powieść „Buszujący w zbożu”, która stała się symbolem buntu ówczesnej młodzieży. Na polski została przetłumaczona w 1961.
W 1954 ukazała się słynna powieść Williama Gerarda Goldinga „Władca much”. Na polski została przetłumaczona w 1967. Angielski pisarz John Ronald Reuel Tolkien w latach 1954-55 wydał powieść fantasy „Władca pierścieni”, która stała się bestsellerem wydawniczym na całym świecie. W 1959 Francuzi René Goscinny i Albert Uderzo stworzyli postać Asteriksa.
Jedną z najpoczytniejszych na przełomie wieku XX i XXI serii książek dla dzieci i młodzieży, której bohaterem jest Harry Potter, stworzyła Joanne Kathleen Rowling.

Podstawowy kanon

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.