List Stu Kobiet - list otwarty wystosowany 4 lutego 2002 do Parlamentu Europejskiego, zorganizowany przez Porozumienie Kobiet 8 Marca i OŚKę. W liście znane kobiety nauki, kultury, sztuki, biznesu i polityki domagały się wolnej od zastraszania, demokratycznej debaty na temat sytuacji kobiet w Polsce, uniemożliwianej ich zdaniem przez porozumienie rządu Leszka Millera z Kościołem katolickim, które miało polegać na zaniechaniu przez rząd dyskusji na temat liberalizacji ustawy antyaborcyjnej w zamian za poparcie Episkopatu dla akcesji do Unii Europejskiej podczas referendum integracyjnego.

Treść listu

Do Parlamentu Europejskiego
European Parliament
Plateau du Kircherberg, B.P. 1601, L-2929 Luxemburg

Warszawa, 4 lutego 2002

Pragniemy wyrazić zaniepokojenie charakterem debaty o sytuacji kobiet w Polsce. Na podstawie rozmaitych wypowiedzi publicznych można powziąć domniemanie, że doszło do swoistego porozumienia między Kościołem katolickim a rządem w kwestii przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Kościół mianowicie będzie popierał integrację z Europą w zamian za rezygnację rządu z dyskusji nad nowelizacją ustawy antyaborcyjnej. Polskie prawo dotyczące możliwości przerwania ciąży jest - obok Irlandii i Malty - najbardziej restrykcyjne w Europie. Przy czym w dziedzinie aborcji praktyka jest jeszcze surowsza niż ustawa, gdyż lekarze w szpitalach - powołując się na klauzulę sumienia - odmawiają nawet wykonywania zabiegów przewidzianych w obowiązującej ustawie.

W kuluarach integracji Polski z Unią Europejską odbywa się zatem swoisty handel prawami kobiet, pokrywany charakterystycznym, stronniczym sposobem mówienia. Obrona życia poczętego traktowana jest jako obiektywny dogmat, zaś o aborcji z przyczyn społecznych mówi się w cudzysłowie jako o ideologicznym roszczeniu feministek, usiłujących zalegalizować morderstwo. Doszło do tego, że Izabelę Jarugę-Nowacką, pełnomocniczkę nowego rządu do spraw równego statusu kobiet i mężczyzn, która zastanawia się nad koniecznością wprowadzenia do szkół rzetelnej edukacji seksualnej oraz złagodzeniem ustawy antyaborcyjnej, hierarcha Kościoła biskup Tadeusz Pieronek nazwał "feministycznym betonem, który nie zmieni się nawet pod wpływem kwasu solnego".

Trudno określić to inaczej niż zastraszaniem właśnie ideologicznym. Mimo protestów ze strony środowisk kobiecych biskup podtrzymał swoje wyrażenie, motywując je tym, że ktoś, kto będzie za zabijaniem nienarodzonych, musi się spodziewać ostrych słów. Nie tylko zatem nie będzie jakichkolwiek zmian prawnych, ale nawet mówienie o nich wywołuje agresywną retorykę. Rozumiemy, że Kościół ma prawo bronić swego stanowiska, ale niechże uzna prawo innych do wyrażania odmiennych postaw. Demokracja stosowana nie może obyć się bez nieskrępowanej wymiany zdań. Trzeba powiedzieć jasno, że zamykanie ust jednej ze stron nie może uchodzić za rozumny kompromis.

Integracja europejska to również integracja w dziedzinie równego statusu kobiet i mężczyzn, przywrócenia kobietom prawa do samostanowienia o swoim życiu. Demokratyczna debata na ten tak ważny temat powinna się toczyć w sposób swobodny, bez karcenia i zastraszania.

Do wiadomości 
*Anny Diamantopoulou, Komisarz ds. społecznych i zatrudnienia Unii Europejskiej
*Anny Karamanou, Przewodnicząca Komitetu ds. Praw Kobiet i Równych Szans
*Leszka Millera, Premiera Rządu RP
*Episkopatu Polski
*Ks. Kard. Józefa Glempa, Prymasa Polski
*mediów polskich i zagranicznych

Lista sygnatariuszek

  • Prof. Maria Janion
  • Wisława Szymborska
  • Magdalena Abakanowicz
  • Agnieszka Holland
  • Prof. Ewa Łętowska
  • Krystyna Janda
  • Prof. Irena Grudzińska-Gross
  • Henryka Bochniarz
  • Kora Jackowska
  • Olga Tokarczuk
  • Anda Rotenberg
  • Olga Lipińska
  • Dr Joanna Tokarska-Bakir
  • Prof. Joanna Regulska
  • Magdalena Łazarkiewicz
  • Prof. Elżbieta Matynia
  • Prof. Ann Snitow
  • Shana Penn
  • Elżbieta Czyżewska
  • Anka Grupińska
  • Prof. Krystyna Kłosińska
  • Prof. Eleonora Zielińska
  • Prof. Renata Siemieńska
  • Dr hab. Małgorzata Fuszara
  • Anna Popowicz
  • Weronika Kostyrko
  • Aneta Górnicka-Boratyńska
  • Prof. Katarzyna Rosner
  • Prof. Jolanta Brach-Czaina
  • Dr hab. Grażyna Borkowska
  • Lady Emma Harris
  • Prof. Halina Filipowicz
  • Prof. Joanna Kurczewska
  • Prof. Magdalena Zaborowska
  • Dr Nina Gładziuk
  • Magdalena Krzyżanowska-Mierzewska
  • Dr Barbara Engelking-Boni
  • Natasza Goerke
  • Maria Bigoszewska
  • Marzanna Kielar
  • Krystyna Sakowicz
  • Anna Janko
  • Manuela Gretkowska
  • Małgorzata Saramonowicz
  • Alicja Żebrowska
  • Dr prawa Monika Płatek
  • Prof. Bożena Chołuj
  • Prof. Beth Holmgren
  • Prof. Mirosława Marody
  • Prof. Megan Dixon
  • Prof. Małgorzata Anna Packalen
  • Danuta Waniek
  • Małgorzata Domagalik
  • Prof. Aldona Jawłowska
  • Prof. Małgorzata Szpakowska
  • Dr hab. Wiesława Kozek
  • Prof. Danuta Sobczyńska
  • Izabela Filipiak
  • Kinga Dunin
  • Dr Elwira Grossman
  • Zofia Kulik
  • Dorota Terakowska
  • Joanna Żółkowska
  • Paulina Holz
  • Agnieszka Lipiec-Wróblewska
  • Elżbieta Kępińska
  • Agnieszka Zawadowska
  • Dr Bożena Umińska (Bożena Keff)
  • Anna Baumgart
  • Dr Krystyna Mazur
  • Dr filozofii Magdalena Środa
  • Krystyna Kofta
  • Magdalena Tulli
  • Dagmara Baraniewska
  • Elżbieta Szawarska
  • Anna Kruszewska-Achmatowicz
  • Ewa Mikina
  • Hanna Samson
  • Justyna M. Pas
  • Beata Williamson
  • Beata Chmiel
  • Joanna Trzeciak
  • Dr Katarzyna Zechenter
  • Marianna Knothe
  • Jagoda Engelbrecht
  • Alicja Kazimierczak
  • Dorota Nieznalska
  • Dorota Podlaska
  • Monika Zielińska
  • Dr filozofii Monika Bakke
  • Dr Dominika Ferens
  • Jowita Wycisk
  • Dr Joanna Mizielińska
  • Dr hab. Elżbieta Pakszys
  • Ann Kamaromi
  • Beata Stasińska
  • Dr Anna Frajlich -Zając
  • Małgorzata Halaba
  • Prof. Anna Cienciala
  • Maja Lavergne
  • Katarzyna Leszczyńska
  • Magdalena Leszczyńska
  • Anna Potapowicz
  • Ewa Kondratowicz
  • Dr Joanna Bator
  • Prof. Bogna Carpenter
  • Prof. Anna Podhajska
  • Urszula Śniegowska
  • Anna Nacher
  • Alina Molisak
  • Elżbieta Janicka
  • Ewa Turyk, Centre For European Studies UJ
  • Anna Suszek
  • Justyna Wyrwich
  • Ośrodek Informacji Środowisk Kobiecych - OŚKa
    • Agnieszka Grzybek
  • Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny
    • Wanda Nowicka, Aleksandra Solik
  • Porozumienie Kobiet 8 Marca
    • Agata Araszkiewicz, Katarzyna Bratkowska, Anna Czerwińska, Agnieszka Graff, Magda Harytończyk, Teresa Oleszczuk, Marta Sapała, Claudia Snochowska-Gonzales, Marta Spychalska, Kazimiera Szczuka, Maja Szulc, Ewa Toniak, Katarzyna Władyka, Agnieszka Zarzycka, Anna Zawadzka
  • Fundacja Kobieca eFKa
    • Dr Sławomira Walczewska, Beata Kozak
  • Stowarzyszenie Wschodnio-Zachodnia Sieć Współpracy Kobiet NEWW - Polska
    • Małgorzata Tarasiewicz
  • Rada Programowa PKK
    • Anna Kamińska, Katarzyna Kądziela
  • Stowarzyszenie Pro Femina
    • Ewa Dąbrowska-Szulc, Małgorzata Księżopolska
  • Towarzystwo Interwencji Kryzysowej
    • Anna Lipowska-Teutsch
  • Stowarzyszenie Kobiet KONSOLA
    • Dr Izabela Kowalczyk, Anna Lejwoda, Monika Serkowska, Agnieszka Frankowska
  • Międzynarodowe Forum Kobiet
    • Dr Ewa Lisowska
  • Fundacja Rodzić po Ludzku
    • Anna Otffinowska, Beata Kołodziejczyk, Agnieszka Wądołowska
  • Fundacja PSF Centrum Kobiet
    • Jolanta Plakwicz, Anna Siwek, Beata Fiszer, Katarzyna Staryk
  • Centrum Praw Kobiet
    • Urszula Nowakowska

Reakcje

Na list zareagowała głównie prawa część sceny politycznej; prasa centrowa i lewicowa przyjęły pojawienie się listu zaledwie odnotowaniem tego faktu. 7 marca doniesieniom o porozumieniu między rządem a Episkopatem zaprzeczył arcybiskup Józef Życiński. Określił List Stu Kobiet jako "najbardziej niepoważny list protestacyjny, jaki czytałem w ostatnim czasie"; dodał, że gdyby biskupi pozwolili sobie narzucić tę logikę wywodu, którą prezentuje list protestacyjny, najprostszą reakcją Kościoła byłaby rezygnacja z jakichkolwiek form poparcia dla działań zmierzających do integracji europejskiej i ukazanie autorkom, że nie mają racji.
8 marca tekst listu odczytano podczas dorocznej Manify.
Po pewnym czasie głos zabrali również premier i prymas. 18 marca, po posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu, prymas, pytany, czy zawarto jakiś pakt między rządem a Kościołem, zakładający, że Kościół poprze integrację z UE w zamian za nieporuszanie przez rząd kwestii aborcji czy małżeństw homoseksualnych, powiedział, że "są to mity i fakty prasowe" i że nic na ten temat nie wie. Słowa kardynała Glempa potwierdził premier.
Prawicowe Forum Kobiet Polskich wystosowało kontrlist, w którym ubolewało, że "dla niektórych środowisk suwerenność państwa w sferze dotyczącej rodziny oraz ochrony życia od poczęcia do naturalnej śmierci (...) staje się elementem przetargu w procesie integracji RP z Unią Europejską".
SLD-owski marszałek Senatu Longin Pastusiak, zapytany o zmianę ustawy antyaborcyjnej, stwierdził:
To sprawa, która pogłębia podziały, choć nasze prawo antyaborcyjne jest jednym z najbardziej restrykcyjnych. Myślę, że powinniśmy dostosować się do regulacji prawnych obowiązujących w całej Europie, ale na wybór momentu trzeba patrzeć z punktu widzenia stosunków z Kościołem.

Ograniczanie dyskusji światopoglądowej na swych łamach przyznała także - pośrednio - Gazeta Wyborcza. Szef działu krajowego, Rafał Zakrzewski, pisał:
Kościół to mocny sojusznik w naszej drodze do Unii. I jestem przekonany, że to, abyśmy się we wspólnej Europie znaleźli jak najszybciej, jest ważniejsze od wzniecania teraz płomiennego sporu [1]. Nie mam też wrażenia, że podkuty kościelny but tłamsi wolny głos debaty światopoglądowej [2]. Debaty [3] nigdy nie cichną i to także w[4] [5] Francji czy Niemczech. Oni jednak już w Europie są, a my - nie! Nam teraz w pierwszej kolejności potrzeba dobrej debaty o nas i Europie, a temu sprzyja zapewne poprawa stosunków państwo - Kościół.

----- W niektórych drukach, np. w Rzeczpospolitej, list nosi datę 5 lutego.
Agnieszka Kublik, Monika Olejnik, rozmowa z Longinem Pastusiakiem "Miałem swój świat, czułem się świetnie", Gazeta Wyborcza, 14 marca 2002, s. 15.
Rafał Zakrzewski, "Zgoda buduje", Gazeta Wyborcza, 30 września 2002, s. 10e.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.