Lew Tołstoj urodził się 9 września (28 sierpnia) 1828 w Jasnej Polanie (majątku rodowym Tołstojów), zmarł 20 listopada (7 listopada) 1910 na stacyjce Astapowo.
Pochodził z rodziny szlacheckiej z tytułem hrabiowskim. Matkę utracił w wieku niemowlęcym, ojca, gdy miał lat 9.
Na Uniwersytecie Kazańskim rozpoczął orientalistykę i prawo, studiów nie ukończył. W 1852 r. Tołstoj zaciągnął się do wojska, w czasie wojny krymskiej walczył na Bałkanach oraz w oblężonym Sewastopolu. Po wojnie zrezygnował ze służby wojskowej, podróżował po Europie Zachodniej, a w 1862 r. ożenił się z Zofą Bers i osiadł na stałe w Jasnej Polanie. W 1859 założył w Jasnej Polanie szkołę dla dzieci, wydawał periodyk pedagogiczny "Jasna Polana".
W następnych latach powstała religijno-społeczno-etyczna koncepcja autorstwa Tołstoja, oparta na dwóch głównych tezach: ciągłym doskonaleniu moralnym jednostki i nieprzeciwstawianiu sie złu. W konsekwencji Tołstoj odrzucił oficjalną, prawosławną religię oraz zanegował prawomocność władzy państwowej, co zbliżyło go do chrześcijańskiego anarchizmu, chociaż do końca życia Tołstoj odżegnywał się od idei Proudhona i jego następców. W 1901 r. Najświętszy Synod (prawosławny) ekskomunikował prozaika.
Pod koniec życia popadł w konflikt z rodziną z powodów majątkowych, chciał rozdać majątek ubogim. Niekonsekwencja pisarza i opór rodziny uniemożliwiły realizację zamierzeń. Do aktu desperacji doprowadziła Tołstoja chęć oczyszczenia się z zarzutów, że głosząc ubóstwo otacza się zbytkiem. Jesienią 1910 r. uciekł z majątku, w czasie drogi zachorował na zapalenie płuc, co stało się bezpośrednią przyczyną jego śmierci.
"We wczesnej twórczości i koncepcjach określających funkcje literatury (...) oparł się na tradycji oświeceniowo - sentymentalnej oraz prozie psychologicznej Lermontowa i Hercena oraz scjentyzmie lat czterdziestych. Przeszedł (...) ponad romantyzmem i klasyczną idealistyczną filozofią niemiecką (...)"
(za: Literatura rosyjska w zarysie)
Tołstoj naprzemiennie angażował się bardziej bądź w beletrystykę, bądź w działalność publicystyczną.
Ostatni etap twórczości Tołstoj rozpoczął moralistyczną rozprawą "Spowiedź". Potępił w niej oficjalną religię prawosławną, swoją postawę życiową oraz ogłosił konieczność powstania nowej religii. Zaatakował wówczas władzę państwową, sądy i aparat biurokratyczny.

Dzieła:

  • Pierwszy okres twórczości
  • trylogia autobiograficzna:
    • Dzieciństwo 1852
    • Lata chłopięce 1854
    • Młodość 1857
  • cykl kaukaski:
    • Wypad 1853
    • Wyrąb lasu 1855
  • nowelistyka 1857-1859:
    • Lucerna
    • Trzy śmierci
    • Albert
    • Szczęście rodzinne
  • pozostałe dzieła okresu:
    • Poranek ziemianina 1856
    • Dwaj huzarzy 1856
    • Kozacy 1862
  • z doświadczeń wojennych:
    • Opowiadania sewastopolskie 1855 - 1856
  • "Szczęśliwe piętnastolecie"
    • Wojna i pokój 1863 - 1869
    • Anna Karenina 1873 - 1877
  • Ostatni okres twórczości
    • Spowiedź, publicystyka 1879
    • Śmierć Iwana Ilicza, nowela 1886
    • Ciemna potęga, tragedia 1886
    • Sonata Kreutzerowska 1889
    • Płody edukacji, komedia 1889
    • Zmartwychwstanie 1899
    • Żywy trup, dramat 1900
    • Po balu, opowiadanie 1903
    • Hadżi-Murat, nowela 1904
    • Za co?, opowiadanie 1906
    • Krytyka teologii dogmatycznej, rozprawa
    • Na czym polega moja wiara?, rozprawa (w Europie wydana pod tytułem Moja wiara lub Moja religia, wersja skrócona)
 '''na podstawie:'''

 Barański Z., Semczuk A., (1976) Literatura rosyjska w zarysie, Warszawa, PWN

 Plechanow J., (1966) Historia rosyjskiej myśli społecznej, Książka i Wiedza


Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.