Legnica
Legnica -
(Flaga Legnicy) (Herb Legnicy)

Motto: brak
Legnica -
Województwo Dolnośląskie
Organ samorządowy Rada Miasta Legnica
Burmistrz Prezydent Tadeusz Krzakowski
Powierzchnia 56,29 km²
Długość
Szerokość
16°16' E
51°21' N
Wysokość n.p.m. 113-168
Populacja (09.2003)
 - miasto
 - gęstość
 - aglomeracja

106 637
1894/km²
-
Numer kierunkowy (+48) 76
Kod pocztowy 59-220
Tablice rejestracyjne DL 00001 do DL 99999
Miasta partnerskie Wuppertal (Niemcy)
Drohobycz (Ukraina)
Orenburg (Rosja)
Blansko (Czechy)
Strona internetowa Urzędu Miasta
Legnica -
Legnica (dawniej Lignica ) - miasto powiatowe w południowo-zachodniej Polsce w województwie dolnośląskim, położone nad Kaczawą.
Od 1975 do 1999 stolica województwa legnickiego.

Historia

Pierwsze udokumentowane ślady osadnictwa Słowian na terenie Legnicy pochodzą z VIII wieku. Istniał tu już wtedy gród obronny. Nazwa miasta pojawiła się po raz pierwszy w dokumencie pisanym Bolesława Kędzierzawego, zwierzchniego księcia Polski, w 1149 roku. U podnóża piastowskiego zamku dzięki nadanym prawom magdeburskim zaczęło rozwijać się prężnie miasto. Tutaj bowiem krzyżowały się ważne szlaki handlowe średniowiecznej Europy - z Niemiec, poprzez Wrocław i Kraków do Kijowa oraz z Wielkopolski na Południe. Takie usytuowanie sprzyjało osadnictwu oraz rozwojowi handlu i rzemiosła.
W 1241 roku pod Legnicą rozegrała się słynna bitwa z Mongołami, która zdaniem historyków - mimo porażki wojsk chrześcijańskich pod wodzą księcia legnickiego Henryka Pobożnego - uratowała Europę i kulturę zachodnią przed ekspansją Islamu. Legnica była w tym czasie drugim, po Wrocławiu, największym miastem śląskim. W 1329 roku liczyła już ponad 10 tysięcy mieszkańców. Do 1675 roku, do śmierci księcia Jerzego Wilhelma, miasto było siedzibą potomków królewskiej dynastii Piastów. W Legnicy przez wiele wieków ścierały się wpływy polskie, czeskie i niemieckie. Miasto przechodziło kolejno pod panowanie Habsburgów i Hohenzollernów. Po latach zastoju, spowodowanych wojnami śląskimi, pod koniec XVIII wieku nastąpiło ożywienie w życiu ekonomicznym Legnicy. Powstały pierwsze manufaktury. Rozwojowi miasta sprzyjała rozbudowa dróg bitych oraz infrastruktury komunalnej i komunikacyjnej. W 1844 roku połączono Legnicę z Wrocławiem linią kolejową.
Współczesny kształt przestrzenny miasta określony został w końcu XIX wieku i na początku XX wieku. Legnica stała się dużym ośrodkiem gospodarczym i administracyjnym Dolnego Śląska - siedzibą rejencji. Strukturę gospodarczą miasta cechowała duża różnorodność, obok przemysłu istniał dobrze rozwinięty handel i rzemiosło, funkcjonowała sieć banków. Znaczącą rolę w życiu miasta odgrywały ogrodnictwo, hodowla oraz przemysł rolno - spożywczy. Powstałe na początku XIX wieku Legnickie Towarzystwo Rolnicze organizowało coroczne wystawy zwierząt hodowlanych, roślin przemysłowych, maszyn rolniczych, owoców i kwiatów. W granicach miasta znajdowało się dużo terenów zielonych. W Legnicy tworzono liczne parki z egzotyczną roślinnością, ogrody, palmiarnie i wystawy kwiatów.
Dynamiczny rozwój Legnicy przerwany został w XX wieku przez dwie kolejne wojny. Zwłaszcza II wojna światowa odcisnęła na gospodarce miasta negatywne piętno.
W 1945 roku Legnica wróciła do Polski, ale w wyniku narzuconego Polsce układu jałtańskiego stała się do tego czasu siedzibą Północnej Grupy Wojsk Armii Czerwonej. Zadecydował o tym fakt lokalizacji w mieście znacznej liczby obiektów o charakterze wojskowym oraz niezniszczona w wyniku działań wojennych infrastruktura komunalna i mieszkaniowa. Wskutek niesuwerennych decyzji 30 % najkorzystniej zainwestowanych obszarów miasta znalazło się w dyspozycji ZSRR, co w decydujący sposób przyhamowało rozwój miasta. Skutki tego odczuwalne są do dzisiaj.
Swój wielkomiejski charakter Legnica zaczęła odzyskiwać bardzo powoli na początku lat sześćdziesiątych obecnego stulecia w związku z odkryciem w okolicy bogatych złóż miedzi. Zadecydowało to o budowie w mieście Huty Miedzi, zakładów Mechanicznych "Legmet" oraz Fabryki Przewodów Nawojowych "Elpena".
W nowym, wprowadzonym w 1975 roku, podziale administracyjnym kraju Legnica stała się siedzibą władz wojewódzkich i jednym ze znaczących ośrodków administracyjnych Dolnego Śląska. Był to początek odzyskiwania przez Legnicę należnego jej Miejsca na mapie gospodarczej Polski.
W najnowszych dziejach miasta warto odnotować cztery wydarzenia. Pierwsze - to wyznaczenie w marcu 1992 roku Legnicy na stolicę nowo utworzonej Diecezji Legnickiej Kościoła rzymskokatolickiego. Drugie - to opuszczenie we wrześniu 1993 roku Legnicy przez ostatniego żołnierza rosyjskiego. Trzeci i chyba najważniejsze to Wizyta Ojca Świętego w czerwcu 1997 roku i ostatnie czwarte to utrata statutu miasta wojewódzkiego w dniu 1 stycznia 1999 roku

Kalendarium

ok. 4000 lat p.n.e. - Pierwsze ślady pobytu człowieka.
VIII w. p.n.e. - Osady ludności kultury łużyckiej na Przedmieściu Stare Piekary z warsztatem odlewniczym brązu i nad Czarną Wodą (Garncarska Góra).
VII-X w. - Budowa grodu z umocnieniami ziemno-drewnianymi na miejscu późniejszego zamku; prawdopodobnie ośrodek władzy jednego ze śląskich państewek.
1149 r. - Po raz pierwszy pojawiła się nazwa Legnicy i kaplicy św. Benedykta w dokumencie Bolesława Kędzierzawego, zwierzchniego księcia Polski.
około 1175 r. - Gród legnicki rozwinął się jako znaczący ośrodek administracyjno-wojskowy i gospodarczy. Jego znaczenie potwierdza ilość wsi służebnych: Piekary, Rzeszotary, Szczytniki i Złotniki.
1202 r. - Wzmianka o kasztelanie. Pod osłoną grodu powstały osiedla rzemieślniczo-handlowe z trzema kościołami parafialnymi. Henryk Brodaty kontynuował budowę zamku murowanego z cegły.
1241 r. - Najazd Mongołów, w walce z którymi pojegł 9 IV w bitwie pod Legnicą ks. Henryk II, zwany później Pobożnym.
1252 r. - Wzmianka o wójcie Radwanie, stolniku książęcym zarządzającym miastem. Legnica siedzibą dzielnicowych książąt z rodu Piastów. Istniał dwór biskupów wrocławskich.
1264 r. - Legnica uzyskuje prawa miejskie, wzrasta znaczenie miasta.
schyłek XIII w. - Oprócz kościołów, kaplicy zamkowej, szkoły parafialnej powstały klasztory oo. Dominikanów i oo. Franciszkanów szpital krzyżowców z czerwoną gwiazdą, umocnienia drewniano-ziemne. Na pieczęci miejskiej jako herb postać św. Piotra patrona głównego kościoła parafialnego.
1309 r. - Szkoła parafialna przy kościele św. Piotra podniesiona do wyższego szczebla dzięki Witelonowi, filozofowi i fizykowi o pozycji europejskiej.
1329 r. - Bolesław III, książę legnicko-brzeski uznał zwierzchnictwo Korony Czeskiej; upadek autorytetu władzy książęcej.
XIV w. - Rozkwit handlu i rzemiosła m. in. dzięki położeniu miasta przy głównej drodze łączącej południowe Niemcy z Polską i dalej z Rusią. Budowa nowych monumentalnych kościołów św. Piotra i NM Panny, ratusza murowanego, murów obronnych z 30 basztami, sieci wodociągowej. Zakup od księcia rozległych terenów podmiejskich, kopalnia złota w Mikołajowicach Mennica wybiła pierwsze złote monety.
XV w. - Wojny husyckie, rozbudowa umocnień obronnych. Most murowany na Kaczawie. Powstały nowe klasztory oo. Kartuzów, Bernardynów i Benedyktynek. Żywe stosunki handlowe z Polską. Liczni legniczanie na Uniwersytecie w Krakowie. Wygnanie Żydów.
XVI w. - Ks. Fryderyk II i mieszczaństwo przyjęli naukę Marcina Lutra; sekularyzacja klasztorów, instytucji i majątków kościelnych. Pozostawiono tylko klasztor ss. Benedyktynek. Trzy lata działał uniwersytet luterański; powstała pierwsza drukarnia. Książęta odzyskali przewagę nad miastem. Rozbudowa i modernizacja urządzeń obronnych wobec groźby najazdu tureckiego. Śląsk pod władzą Habsburgów.
1618-1648 r. - Wojna trzydziestoletnia przerwała pasmo rozwoju. Przekształcono miasto w nowoczesną twierdzę. Spadek zaludnienia. Książęta i mieszczanie chronili się w Polsce; ogólne zubożenie. Koniec wojny przyniósł katastrofalny pożar miasta.
poł. XVII w. - Okres odbudowy ze zniszczeń wojennych i klęsk żywiołowych. Śmierć w 1675 r. młodocianego jeszcze ks. Jerzego Wilhelma ostatniego potomka z męskiego rodu Piastów. Księstwo legnicko-brzeskie przeszło pod bezpośrednią władzę cesarzy niemieckich z dynastii Habsburgów. Budowa Mauzoleum Piastów.
pocz. XVIII w. - Rozmach inwestycyjny. Zbudowano cztery nowe kościoły i dwa klasztory, nowy dwór biskupów wrocławskich; powstało kolegium jezuickie, przebudowano zamek po pożarze; wzniesiono nowy ratusz, gmach Akademii Rycerskiej i dwór opatów lubiąskich. Kontrreformacja, ucisk protestantów.
1741-1805 r. - Miasto przeszło pod panowanie pruskie; przestało być twierdzą. Przeniesienie władz administracyjnych II instancji do Głogowa. Likwidacja samorządu i ucisk fiskalny. Zastój w budownictwie publicznym. Manufaktury konkurowały z rzemiosłem.
1806-1813 r. - Wojny napoleońskie; klęska militarna Prus. Reformy wewnętrzne. Kasata ostatnich zgromadzeń zakonnych Benedyktynek i Bernardynów. Legnica siedzibą władz regencji dolnośląskiej. W dniu 26 sierpnia 1813 r. bitwa z wojskami napoleońskimi nad Kaczawą zwycięska dla wojsk rosyjsko-pruskich. Po 350 latach osiedlają się pierwsi Żydzi.
1822-1848 r. - Rozbudowa dróg bitych sprzyja rozwojowi miasta. W 1844 roku połączono Legnicę z Wrocławiem linią kolejową. Pożar kościoła NM Panny i większej części miasta. Likwidacja cmentarzy parafialnych, stworzenie wspólnego cmentarza. Budowa gmachu teatru.
1849-1871 r. - Ożywienie ruchu inwestycyjnego. Burzenie średniowiecznych murów obronnych; w 1857 r. wprowadzono oświetlenie gazowe. Budowa obiektów szkolnych, szpitala miejskiego. Powstał pierścień zieleni na terenach pofortecznych.
1872-1900 r. - Powiększono obszar miasta. Otwarto nowe połączenia kolejowe; budowa drugiego dworca. Powstała nowa sieć wodociągowo-kanalizacyjna. Nowe siedziby urzędów, koszary wojskowe. Uruchomiono zakład elektryczny i komunikację tramwajową; ulepszono nawierzchnię ulic, powiększono park miejski, powstały nowe mosty na Kaczawie. Otwarto szkołę rolniczą.
1901-1913 r. - Powstała nowa dzielnica mieszkaniowa z dzisiejszym skwerem Orląt Lwowskich. Inwestycje w szkolnictwie. Nowe zakłady opieki społecznej, szpital ss. Elżbietanek. Budowa dalszych koszar wojskowych; rozbudowa przemysłu maszynowego; Budowa dwóch nowych kościołów na Kartuzach. Lotnisko dla sterowców.
1914-1918 r. - I wojna światowa. Zastój w życiu gospodarczym; brak rąk do pracy, trudności aprowizacyjne, dotkliwe straty w ludziach. Nowe lotnisko wojskowe dla płatowców.
1927 r. - Wielka wystawa ogrodniczo-przemysłowa GUGALI .
1919-1934 r. - Zubożenie, inflacja, okres trudności w latach dwudziestych. Władze miejskie rozwinęły budownictwo komunalne, przebudowa węzła kolejowego, powstaje następny dworzec, budynek poczty dworcowej.
1935-1939 r. - Rządy Hitlera; zbrojenia III Rzeszy ożywiły gospodarkę, wybudowano nowe obiekty wojskowe, budynki użyteczności publicznej. Prześladowanie Żydów. Budowa autostrady.
1939-1945 r. - II wojna światowa. Militaryzacja części zakładów przemysłowych, reglamentacja żywności. Napływ robotników z krajów okupowanych i mieszkańców bombardowanych obszarów Niemiec.
9 II 1945 r. - Wojska radzieckie nie napotykając na większy opór opanowały miasto. Już po zakończeniu działań wojennych żołnierze armii czerwonej podpalili zamek, szereg budynków w śródmieściu, a także muzeum i dawne seminarium duchowne Jezuitów. Wyludniona Legnica stała się punktem etapowym dla wojsk radzieckich i jednym wielkim szpitalem dla rannych i chorych żołnierzy.
9 IV 1945 r. - Przemarsz II Armii Wojska Polskiego na linię frontu nad Nysę Łużycką.
25 IV 1945 r. - Przybycie pierwszych przedstawicieli cywilnych polskich władz administracyjnych i partyjnych.
1946-1949 - Ruchy migracyjne ludności, wysiedlenie mieszkańców narodowości niemieckiej. Uruchomiono szkoły podstawowe i średnie, muzyczną, 4 kina, Miejską Bibliotekę Publiczną (1946 r.).
1952 r. - Rozpoczęto budowę huty miedzi "Legnica".
1953-1960 - Pojawiło się pismo lokalne pt. "Wiadomości Legnickie" (1954). Powstało: Społeczne Ognisko Muzyczne (1955 r.) i Towarzystwo Przyjaciół Nauk (1959 r.).
1966 r. - Pożar kolegium pojezuickiego i wieży zachodniej kościoła św. Jana.
1968 r. - Zlikwidowano komunikację tramwajową, wprowadzając autobusową; Otwarcie filii Politechniki Wrocławskiej w Legnicy.
1975 r. - Legnica zostaje podniesiona do rangi miasta wojewódzkiego.
1977 r. - Powołanie Teatru Dramatycznego w Legnicy i rozpoczęcie działalności artystycznej legnickiej sceny. Klęska powodzi nawiedza miasto.
VII1979 r. - Przekazanie przez władze radzieckie gmachu Akademii Rycerskiej.
1989 r. - Uruchomiono pierwsze obiekty Szpitala Wojewódzkiego im. Antoniego Falkiewicza.
1990 r. - Rozpoczęła nadawanie programów lokalna stacja radiowa.
1992 r. - Powołano Diecezję Legnicką. Pierwszym legnickim biskupem zostaje Tadeusz Rybak.
5 IX 1993 r. - Ostatnie oddziały Armii Radzieckiej opuszczają Legnicę.
2 VI 1997 r. - Wizyta Ojca Świętego Jana Pawła II w Legnicy.
1997 r. - Miasto zostało obronione przed "wielką wodą", równo 20 lat po ostatniej powodzi Kaczawa wystąpiła ze swoich brzegów, mimo że poziom wody był wyższy niż w 1977 r. udało się ocalić miasto od zalania, głównie dzięki ofiarności ludzi.
1 I 1999 r. - Legnica traci statut miasta wojewódzkiego; zostaje miastem na prawach powiatu i stolicą powiatu ziemskiego w województwie dolnośląskim.
1999 r. - 7 kwietnia lotnisko Legnica wpisane zostało do Państwowego Rejestru Lotnisk Cywilnych.
V 1999 r. - Rada Europy odznaczyła Legnicę Dyplomem Europejskim.
2 IX 2001 r. - wręczenie Honorowej Flagi Rady Europy dla miasta Legnicy.
25 III 2002 r. - obchody 10-lecia Diecezji Legnickiej.
19 IV 2002 r. - obchody 5-lecia istnienia Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
21 V-8 VI 2002 r. - narodowy spis powszechny ludności i mieszkań oraz powszechny spis rolny.
18 XI 2002 r. - złożenie ślubowania przez wybranego w wyborach bezpośrednich prezydenta Tadeusza Krzakowskiego.
4-6 VI 2004 r. - Pierwszy Wielki Zjazd Legniczan.
19 III 2005 r. - Nowym biskupem legnickim zostaje mianowany Stefan Cichy. Swój urząd objął dnia 30 kwietnia 2005 r.

Zabytki

  • zamek piastowski, z zachowanymi fragmentami z 1. połowy XIII w. (mury magistralne trzech kondygnacji do wysokości 12 m. z pozostałościami dawnych otworów okiennych i wejściowych), przebudowany
  • barokowy ratusz z lat 1737-41
  • katedra św. Piotra i św. Pawła z XIV w.
  • kościół św. Jana Chrzciciela z XIII w.
  • kościół franciszkanów z XIII w.
  • budynek kolegium jezuickiego z lat 1700-06
  • dawna Szkoła Rycerska z lat 1726-35
  • dawny pałac opatów lubińskich z lat 1734-45
  • kościół NMP z XIV w.
  • dawny zespół klasztorny benedyktynek
  • dawny zespół klasztorny jezuitów
  • Mauzoleum Piastów
  • Akademia Rycerska

Edukacja

SZKOŁY WYŻSZE

Sport

Kultura

Do najważniejszych imprez o zasięgu międzynarodowym należą:
  • Międzynarodowa Wystawa "Satyrykon",
  • Międzynarodowy Przegląd Form Złotniczych - Srebro,
  • Europejskie Spotkania Mniejszości Narodowych i Etnicznych "Pod Kyczerą" (pierwsze edycje pod nazwą "Europa bez granic"),
  • Warsztaty filmu animowanego - Letnia Akademia Filmowa,
  • legnickie wieczory organowe.
Charakter ogólnopolski mają zaś takie oto wydarzenia, jak:
  • Legnica Cantat - ogólnopolski turniej chórów, organizowany każdego roku w maju. Konkursowi towarzyszą liczne imprezy, w tym ogólnopolskie seminarium dla dyrygentów chórów i koncerty plenerowe. Każdorazowo wydawany jest plakat, który ma wyraźną wartość artystyczną. Autorami "kantatowych" plakatów byli m.in. Romuald Socha, Zygmunt Januszewski, Jan Młodożeniec, Rafał Olbiński czy Wojciech Siudmak.
  • Conversatorium organowe - festiwal o unikatowym w skali kraju charakterze, prezentujący najnowszą muzykę organową.
  • Ogólnopolski Przegląd Malarstwa Młodych - Promocje, którego organizatorem jest Galeria Sztuki.
  • Ogólnopolski Festiwal Piosenki Ekologicznej "Ekopiosenka" - organizator Młodzieżowe Centrum Kultury.
  • Ogólnopolski Konkurs Skrzypcowy "Młody Paganini" (od 2003r.).

Znani legniczanie

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.