Kwas azotowy(V) (HNO3) jest jednym z kwasów tlenowych.

Otrzymywanie

Kwas azotowy można otrzymać, łącząc tlenek kwasowy z wodą:
H2O + N2O5 → 2HNO3

Na skalę przemysłową kwas azotowy otrzymuje się w reakcji katalitycznego utleniania amoniaku (w temperaturze 900°C w obecności platyny) według równania:
4NH3 + 5O2 → 4NO + 6H2O

Tak uzyskany tlenek azotu(II) utlenia się do tlenku azotu(IV), który potem reaguje z tlenem i wodą dając kwas azotowy(V). Tę metodę otrzymywania kwasu tlenowego z tlenku azotu opracował Ignacy Mościcki.

Właściwości

Stężony kwas azotowy dymi - można zaobserwować wydzielanie brunatnego tlenku azotu - rozkłada się zgodnie z równaniem:
4HNO3 ↔ 4NO2 + O2 + 2H2O;

Gęstość stężonego kwasu azotowego wynosi 1,41 g/cm3, temperatura wrzenia 83°C. Jest mocnym kwasem - ulega całkowitej dysocjacji po dodaniu minimalnej ilości wody. Kwas azotowy (V) i jego sole są bardzo silnymi utleniaczami - dlatego gwałtownie reaguje nawet z metalami nie wypierającymi wodoru (np. miedź lub srebro). Utlenia także niektóre niemetale:
S + 2HNO3 → H2SO4 + 2NO
3C + 4HNO3 → 3CO2 + 4NO + 2H2O

Przebieg reakcji miedzi z kwasem azotowym (V) przedstawiają równania :
(przy kwasie stężonym) Cu + 4HNO3 → Cu(NO3)2 + 2NO2 + 2H2O
(przy kwasie rozcieńczonym) 3Cu + 8HNO3 → 3Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O

Powstający w reakcji ze stężonym kwasem tlenek azotu jest silnie trującym gazem, o bardzo intensywnym, nieprzyjemnym zapachu i brunatnym zabarwieniu.
W mieszaninie z kwasem solnym tworzy wodę królewską, rozpuszczającą prawie wszystkie metale.

Zastosowanie

Z kwasu azotowego(V) otrzymujemy ważne, łatwe rozpuszczalne sole azotany, estry (np. nitrogliceryna) a także związki nitrowe (np. trinitrotoluen). Wszystkie te związki są utleniaczami i mają tendencję do gwałtownego, mniej lub bardziej wybuchowego rozkładu. Kwas azotowy jest konieczny do reakcji ksantoproteinowej - czyli reakcji charakterystycznej białek. HNO3 jest wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym; służy także do oczyszczania powierzchni metali. W handlu najczęściej spotyka się 65% roztwór kwasu azotowego.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.