Krążek linowy, koło linowe, blok, bloczek - element osprzętu wielu urządzeń dźwigowych, w postaci grubego talerza, wykonanego jako odlew (żeliwny lub staliwny) lub jako konstrukcja spawana osadzona na łożyskowanej (tocznie lub ślizgowo) osi; na obwodzie krążka znajduje się rowek linowy zapobiegający ześlizgiwaniu się liny (lub łańcuch).
Krążek linowy służy do prowadzenia liny, zmiany kierunku ruchu liny, oraz jako element wyrównawczy w układach linowych.
Rozróżnia się dwa typy krążków: Krążki linowe zestawione w odpowiedni układ (zwany wielokrążkiem lub talią) połączony liną bądź linami zapewnia odpowiednie przełożenie sił przy podnoszeniu ładunków.

Sprawność krążka linowego
W skutek sztywności lin, występowania w łożyskowaniu sił tarcia ruchowi cięgien rzeczywistych towarzyszą określone straty:
  • wywołane sztywnością lin (zależne od ich konstrukcji i obciążenia), praktycznie przyjmuje się \[\Delta{S}_{1}\approx 0,01S \]
  • wywołane tarciem na łożysku \[\Delta{S}_{2}=\mu\frac{d}{D}W \], gdzie wypadkowa \[W=2S\sin{\beta/2}\; \]
Stąd całkowite straty: \[\Delta{S}=\Delta{S}_{1}+\Delta{S}_{2}\; \]

gdzie: μ - współczynnik tarcia
S - siła w cięgnie
Sprawność krążka określamy jako: \[\eta=\frac{S}{S+\Delta{S}}\; \]
W praktyce przyjmuje się:
  • przy łożyskowaniu tocznym η=0,97
  • przy łożyskowaniu ślizgowym η=0,95

Zastosowania krążka linowego to np.: dźwig, winda, osprzęt żeglarski i wiele innych.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.