{{Rostab gatunek|Gatunek=Kosodrzewina|łacińska=Pinus mugo |Domena=eukarioty |Królestwo=rośliny |Podkrólestwo=naczyniowe |Nadgromada=nasienne |Gromada=Pinophyta |Klasa=iglaste |Podklasa= |Rząd=sosnowce |Rodzina=sosnowate |Rodzaj=sosna |Obrazek=Gałązka z szyszką}}
Kosodrzewina -
Kosodrzewina (sosna górska, kosówka właściwa) (Pinus mugo Turra syn. P. pumilio Haenke, P. montana Miller) - gatunek drzewa iglastego z rodzaju sosna (Pinus) należącego do rodziny sosnowate. Występuje na terenach pasm górskich Europy Środkowej i Południowej. W Polsce: Tatry, Sudety, Babia Góra i Pilsko.

Charakterystyka

Pokrój
Krzew o masywnych gałęziach, które płożą się po ziemi, wznoszą ku górze lub wyrastają na boki. Pokrój zmienny, silnie zależny od podgatunku i siedliska. U starszych drzew korona luźna.
Pień
niski, płożący, o wysokości do 3,5 m. Kora ciemnoszara, lekko spękana, nie łuszczy się. Pędy nagie, młode zielone, następnie drewnieją przybierając barwę brązową.
Liście
Szpilki wyrastają po 2 z krótkopędu, mają długość 3 - 8 cm i ciemnozielony kolor z połyskiem. Ułożone są gęsto wokół całego obwodu pędu. Pozostają na drzewie średnio 4-6 lat.
Kwiaty
Kwiatostany rozdzielnopłciowe, żeńskie żółto-zielone do purpurowych, męskie cylindryczne, długości 10 mm, żółto-czerwone, pylą od maja do lipca.
Owoce
Szyszki osadzone pojedynczo lub po 2-3 koło siebie. Szyszka ma średnio 5 cm długości i 2,5 cm szerokości. Tarczki szyszek mają cienki kolec i czarne brzegi. Młode szyszki pokryte niebieskawym lub fioletowym nalotem, dojrzałe brązowieją. Dojrzewają wiosną w trzecim sezonie. Nasiona czarne, długości 4 mm z 7-12 mm skrzydełkiem.
Biotop, wymagania
Góry do 2500 m. n.p.m. Powyżej górnej linii lasu tworzy zwartą formację zwaną piętrem kosodrzewiny lub kosówką. W niższych partiach występuje na stanowiskach naturalnych jedynie wzdłuż jałowych urwisk. Ma bardzo małe wymagania glebowe, preferuje stanowiska nasłonecznione. Odporna na mrozy.

Ochrona

Gatunek objęty ścisłą ochroną na mocy Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz. U. z dnia 28 lipca 2004 r.).

Zastosowanie

Wykorzystywana do zalesiania obszarów wydm, w tym nadmorskich, umacniania zboczy nasypów. Zarówno w środowisku naturalnym jak i w miejscach gdzie została sztucznie nasadzona kosodrzewina odgrywa ważną rolę chroniąc glebę przed erozją i zapobiegając osuwaniu się ziemi oraz lawinom.
Chętnie sadzona w ogródkach w celach dekoracyjnych, np. do formowania żywopłotów. Łatwo rozmnaża się z nasion.
Igły są źródłem olejku, w Bułgarii stosowane także jako składnik herbaty ziołowej.

Podgatunki

  • P. mugo subsp. mugo
  • sosna błotna (P. mugo subsp. uncinata syn. P. uncinata) - drzewo uznawane za podgatunek (lub osobny gatunek jedynie blisko spokrewniony z kosodrzewiną)
  • P. mugo subsp. rotundata - krzyżówka kosodrzewiny i sosny błotnej
Krzyżuje się łatwo z sosną zwyczajną (P. sylvestris) rzadziej z sosną bośniacką (P. heldreichii).

Odmiany

Odmiany ogrodowe:
  • 'Aligzeu' - odmiana o gęstym i regularnym pokroju
  • 'Beniamin' - krzewy bardzo zwarte o półkolitej formie
  • 'Frischlinsgold' - odmiana o szybszym wzroście i złotych przyrostach wiosną.
  • 'Gnom' - odmiana o kopulastej formie i jasnych igłach.
  • 'Humpy' - o bardzo wolnym wzroście, kulista forma.
  • 'Mops' - odmiana rosnąca bardzo wolno i gęsto, z czasem przyjmuje formę spłaszczonej półkuli.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.