Kolumna to element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną. Jej dolną część tworzy baza, środkową trzon, a wieńczy głowica. Wspiera się na niej belkowanie, a od czasów rzymskich także łuk. W starożytności stosowane były kolumny następujących porządków architektonicznych: Historia kolumny zaczęła się w Sumerze i sięga VII tysiąclecia p.n.e. Od swych narodzin - to znaczy od wyodrębnienia się z lizeny lub pilastra, polegającego na oderwaniu się od lica ściany - niesie pierwotne znaczenie symboliczne pilastra. Jako element pionowy jest symbolem łączności z Bogiem: to po tej linii Bóg zstępuje na ziemię i po tej linii wierzący wznosi swe modły do Boga.
W starożytnym Egipcie kolumny wywodzą się z drewnianego pnia podpierającego dach domu. Podpora taka wspierana była na kamiennym cokole, (aby nie wgniatała się w ziemię). Pomiędzy poziomą belką dachu a słupem umieszczano dość często dodatkową drewnianą deską, dała ona początek abakusowi. Pierwsze, wykonane w kamieniu naśladują swoim wyglądem roślinność Doliny Nilu. Głowice kolumn egipskich, w swoim założeniu nie są dodanym dla ozdoby elementem, lecz tworzą jedną całość z trzonem kolumny, są jego kontynuacją, podobnie jak kwiat w sposób naturalny wyrastając z łodygi też tworzy z nim całość. W architekturze pojawiają się kolumny:
  • palmowe – o cylindrycznym trzonie i głowicy w kształcie 9 liści palmowych
  • lotosowe – o trzonie naśladującym kilka (4 lub 6) połączonych łodyg lotosu zakończonych zamkniętym lub otwartym kwiatem
  • papirusowe – o trzonie zbudowanym z pęku (6 lub 8) łodyg i kapitelu naśladującym zamknięty lub otwarty kwiat papirusu.
W czasach Nowego Państwa trzon kolumn został zastąpiony pojedynczą łodygą a kwiat odwrócony tworząc tzw. porządek dzwonkowaty. Część kolumn została jeszcze bardziej uproszczona przez zastąpienie pęku kwiatów pojedynczym wałkiem. W tym okresie pojawia się także nowy typ kolumn kompozytowych zwanych też hatoryckimi lub sistorowymi (od sistrum, jest to rodzaj instrumentu muzycznego związanego z kultem bogini Hathor). Kolumny te miały kapitele w kształcie tego instrumentu a jego ozdobą były wizerunki twarzy bogini zwrócone na cztery strony świata. W Lagidów (Ptolemejskich) pojawił się jeszcze inny typ głowic kompozytowych, łączący w jedną całość trzy występujące wcześniej typy kolumn "roślinnych". Oprócz wymienionych w Egipcie występowały tzw. "kolumny prodoryckie". Złożone były z trzonu o cylindrycznych bębnach kanelurowanych lub gładkich. Czasem zdobione były w górnej części dwoma podłużnymi liśćmi opadającymi w dół. Na trzonach kolumn egipskich umieszczano zazwyczaj napisy z hieroglifów biegnącymi wzdłuż kanelur lub łodyg, zdobiono je reliefami i polichromią o żywych barwach.
Kolumna_(architektura) -
Kolumna_(architektura) -
Kolumna_(architektura) -

Kolumny wykonywano zazwyczaj z kamienia lub drewna (zdarzały się też kolumny kamienno-drewniane). Bardzo często zdobiono je żłobkami, które biegły wzdłuż całego członu (tzw. kanelury). Trzony kolumn zazwyczaj nie były jedną bryłą, ale składały się z połączonych czopami bębnów. Kolumny były stosowane masowo w architekturze greckiej, rzymskiej oraz późniejszych epokach.
Kolumny stosowano między innymi w następujących budowlach:
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.