Koń domowy
Koń_domowy -
Systematyka
Gromada:ssaki
Podgromada:ssaki żyworodne
Szczep:łożyskowce
Rząd:nieparzystokopytne
Podrząd:koniokształtne
Rodzina:koniowate
Rodzaj:konie
Gatunek:koń domowy
Nazwa systematyczna
Equus caballus
Koń domowy (Equus caballus), ssak nieparzystokopytny z rodziny koniowatych. Koń został udomowiony w Azji ok. 5 tys. lat temu. Przodkiem konia domowego był tarpan i koń Przewalskiego.
Wyhodowano wiele ras koni. Najpopularniejsze to:
  • czystej krwi arabskiej - jego krzyżówki dały początek wielu innym rasom
  • pełnej krwi angielskiej - konie wyścigowe
Polskie rasy koni: Nazwy koni w zależności od wieku:
  • Źrebię - młody koń poniżej 1 roku.
  • Filly - samica konia w wieku 1 - 3 lat.
  • Colt - samiec konia w wieku 1 - 3 lat.
  • Klacz - samica konia powyżej trzeciego roku życia.
  • Ogier - samiec konia powyżej trzeciego roku życia, zazwyczaj hodowany dla rozrodu.
Inne nazwy:
  • Wałach - wykastrowany samiec.
  • Wnętr - samiec konia z wadą rozwojową, polegającą na niewłaściwym umieszczeniu jąder (poza moszną - zob. wnętrostwo).

Umaszczenia koni

Konie charakteryzują się wielką różnorodnością umaszczeń, które w większości przypadków nie jest cechą rasową. Wyjątkami od tej reguły są rasy: haflinger (umaszczenie kasztanowate z konopiastą grzywą i ogonem), appaloosa (umaszczenie tarantowate), koniki polskie (umaszczenie myszate), palomino (umaszczenie izabelowate), fiordingi (umaszczenie bułane) oraz konie fryzyjskie (umaszczenie kare, jesyną mozliwą odmianą jest strzałka).
Wśród umaszczeń koni wyróżnia się:
1. Umaszczenia jednolite (zasadnicze):
  • Maść kasztanowata - żółtaworuda lub rudobrązowa sierść, grzywa i ogon w tym samym odcieniu lub jaśniejsze, kończyny bez czarnego podpalania.
  • Maść gniada - sierść brązowa od jasnej do brunatnej i prawie czarnej, grzywa, ogon i dolne odcinki kończyn - czarne.
  • Maść izabelowata - barwa sierści żółtawa z jasnymi kończynami. Grzywa i ogon jaśniejsze, możliwe białe odmiany.
  • Maść bułana - żółtawa lub popielatobura sierść z czarnymi kończynami. W ogonie i grzywie włosy czarne zmieszane z maścistymi.
  • Maść kara - całkowicie czarna.
  • Maść siwa - występuje tylko wtedy, gdy jedno z rodziców było tej maści. Po urodzeniu koń ma którąś z maści podstawowych i z wiekiem siwieje. Do pełnego osiwienia sierść składa się z włosów białych i maścistych.
  • Maść biała (zwana również "albino") - konie urodzone jako białe mają jasnobrązowe lub jasnoniebieskie oczy, różową niepigmentowaną skórę i jasne kopyta. Natomiast czerwone oczy, jak u prawdziwych albinosów, nie występują.
2. Umaszczenia złożone:
  • Maść srokata (zwana także pstrokatą, łaciatą, krasą) obok plam maści zasadniczej na skórze pigmentowanej występują białe plamy położone na skórze niepigmentowanej. Plamy te są najczęściej duże o nieregularnym kształcie obejmujące również grzywę, ogon oraz kopyta.
  • Maść tarantowata - na całkowicie lub częściowo białej sierści występują nieregularnie rozmieszczone niewielkie, ciemne plamy.
3. Umaszczenia mieszane:
  • Maść dereszowata (pleśniawa) - włosy białe i maściste wymieszane są w proporcji 1:1. Głowa, szyja i kończyny mają przewagę włosów maścistych (gniadych, karych lub kasztanowatych), natomiast tułów białych. W odróżnieniu od maści siwej, dereszowate umaszczenie występuje od urodzenia. W zależności od maści zasadniczej wyróżniamy następujące odmiany: gniadodereszowata, kasztanowatodereszowata, karodereszowata, bułanodereszowata, izabelowatodereszowata. Ciekawostką jest to, że ilość włosów białych zależna jest od pory roku
Wysokość konia mierzy się w kłębie.

Zootechniczna terminologia części ciała konia

  • Głowa na której wyróżnia się:
Część górna (mózgowa):
    • potylicę - za uszami w miejscu gdzy szyja łączy się z głową
    • ciemię - przed i między uszami
    • grzywka (czupryna) - pęk włosów pokrywający ciemię
    • czoło - znajduje się między oczami
    • oczodoły i oczy
    • skronie - między małżowiną uszną i okiem
    • małżowiny uszne z okolicami przyusznymi
Część pyskowa (trzewioczaszka):
    • nos z grzbietem nosa
    • nozdrza
    • chrapy
    • otwory nosowe
    • warga górna
    • warga dolna z bródką
    • szpara pyskowa z kątami pyskowymi
    • lica
    • policzki i okolice łzowe
    • ganasze
    • sanki - czyli dolne i tylne brzegi żuchwy
    • rów międzyszczękowy
  • Szyja na której wyróżnia się:
    • boki szyi (lewy i prawy)
    • kark
    • grzywę - czyli włosień wystający z karku
    • wrąb (przegub karkowy)
    • podgardle - to dolny brzeg szyi
    • przegub gardłowy
    • rowki naczyniowe - znajdują się z obu stron szyi w okolicy podgardla
  • Tułów (kłoda) składa się z:
Przód tułowia:
    • kłąb
    • łopatka
    • występ barkowy
    • staw barkowy
    • łokieć
    • pacha
Środek tułowia (łącznik):
    • grzbiet
    • lędźwie (nerka)
    • ożebrowanie klatki piersiowej
    • mostek
    • brzuch
    • podbrzusze
    • słabizny
    • doły głodowe
Zad:
    • krzyż
    • zewnętrzne guzy biodrowe
    • udo
    • kolano z fałdem kolanowym
    • kulsze
    • pośladki
    • krocze, odbyt i srom (u klaczy)
    • nasada ogona
    • rzep ogona
    • kiść ogona
  • Nogi (część wolna kończyny)
    • podramię (przedramię)
    • nadgarstek (napiąstek)
    • nadpęcie
    • okolica stawu pęcinowego z ostrogą i szczotką pęcinową
    • pęcina
    • korona
    • kopyto
    • kasztany - występują na wewnętrznej stronie przedramienia i stawu skokowego

Pojęcia związane z jeździectwem

jeździectwo: lonża, półsiad, anglezowanie, pomoc, dosiad, bat, ostrogi
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.