Klasyfikacja TNM

Definicja

W celu precyzyjnego określenia stopnia zaawansowania nowotworów złośliwych, od którego zależy między innymi określenie metod leczenia i rokowania, stworzono jednolity system oceny zaawansowania anatomicznego choroby (ang. staging). System ten składa się z dwóch części:
  • 1. klasyfikacji TNM, którego nazwa pochodzi od pierwszych liter słów: Tumor - guz (pierwotny), Nodus - węzeł (chłonny), Metastases - przerzuty (odległe). W oparciu o długoletnie badania przeżywalności, na podstawie tych trzech parametrów określanych w skali rangowej dla kilkudziesięciu lokalizacji narządowych i rodzajów histologicznych nowotworów, wyznacza się:
  • 2. ogólny stopień zaawansowania choroby nowotworowej. Wyznaczenie go w sposób globalny określa rokowanie (niezależnie od lokalizacji i rodzaju nowotworu), umożliwia porównawcze badania epidemiologiczne nad skutecznością wczesnego wykrywania nowotworów. Stopnie zaawansowania choroby są cztery.
W oparciu o klasyfikację TNM wyznacza się optymalny sposób leczenia dla poszczegónych typów i lokalizacji nowotworów oraz prowadzi się badania naukowe nad skutecznością nowo wprowadzanych leków, czasem przeżycia pacjenta, częstością wznów itp.
System TNM bywa uzupełniany czwartą literą G (ang. grading) opisujący agresywność (dynamikę) rozwoju nowotworu złośliwego u poszczególnych pacjentów, w oparciu o kryteria złośliwości histologicznej.

TNM

  • TUMOR - wielkośc guza pierwotnego
 * T0 - Brak dowodów na istnienie guza pierwotnego.
 * Tx - Nie można ocenić ogniska pierwotnego.
 * Tis - rak in situ, a zatem taki, który nie mógł spowodować przerzutów.
 * T1, T2, T3, T4 - Kolejne stopnie rozwoju pierwotnego ogniska nowotworu, zazwyczaj im większa liczba, tym guz jest większy i/lub zajmuje więcej okolicznych narządów.

  • NODUS - przerzuty w węzłach chłonnych
 * Nx - Nie można ocenić przerzutów w węzłach chłonnych.
 * N0 - Węzły chłonne bez przezrzutów.
 * N1, N2, N3, N4 - Przerzuty do węzłów chłonnych, coraz odleglejszych od guza pierwotnego.

  • METASTASES - przerzuty odległe (narządowe)
 * M0 - Brak przerzutów odległych.
 * Mx - Nie można ocenić.
 * M1 lub M2- Są przerzuty odległe.

Rozróżnienie przerzutów do węzłów chłonych (N) i przerzutów narządowych (M) wynika z innej biologii rozwoju i rozsiewu choroby nowotworowej, zwłaszcza w odniesieniu do raków.
Niezależnie od tego klasyfikcja TNM zawiera dodatkowe oznaczenia, określające:
  • sposób oceny (metodę diagnostyczną):
 * c (ang. clinical) - ocena metodami klinicznymi
 * (i) (ang. image) - ocena metodami diagnostyki obrazowej
 * s (ang. surgical) - ocena śródoperacyjna
 * p (ang. pathological) - ocena narządu potwierdzona przez patologa
 * a (ang. autopsy) - ocena pośmiertna dokonana przez anatomopatologa
  • wiarygodność oceny (C ang. certainty) w skali od 1 do 4, która zastępuje wyżej podane przedrostki c, s, p, i a.
  • obecność zatorów nowotworowych w naczyniach chłonnych (L ang. lymphatics) lub żyłach (V ang. veins)
  • czy nowotwór został usunięty radykalnie: resekcja w granicach zdrowych tkanek (R ang. resection) w skali od 0 do 2
  • dodatkowa litera y dla przypadków, w których zastosowano leczenie neoadjuwantowe (tzn. przed zabiegiem chirurgicznym zastosowano chemioterapię lub radioterapię).
Przykładowy zapis dla raka sutka pT2 pN1 cM0 oznacza: guz pierwotny o wielkości 2 do 5 cm (oceniony przez patologa), zajęte węzły pachowe (ocenione przez patologa), brak przerzutów odległych (określony metodami klinicznymi). Należy zwrócić uwagę, że dla każdego nowotworu klasyfikacja TNM będzie wyglądała zupełnie inaczej, ze względu na odmienne warunki anatomiczne oraz inną dynamikę rozwoju. Dlatego dla różnych guzów wprowadza się różnego rodzaju modyfikacje, na przykład w czerniaku M1a oznacza przerzuty w skórze, tkance podskórnej lub odległych węzłach chłonnych, a z kolei M1b oznacza obecność przerzutów w narządach wewnętrznych.

Zaawansowanie choroby nowotworowej

Skala rangowa zaawansowania choroby nowotworowej jest czterostopniowa:
  • I - nowotwotwory w najwcześniejszej fazie rozwoju (przeżycie pięcioletnie od 75 do 100 % leczonych chorych)
  • II - nowotwory w początkowej fazie rozwoju (przeżycie pięcioletnie od 50 do 75 % leczonych chorych)
  • III - nowotwory zaawansowane (przeżycie pięcioletnie od 25 do 50 % leczonych chorych)
  • IV - nowotwory bardzo zaawansowane, o złym rokowaniu (przeżycie pięcioletnie do 25 % leczonych chorych)
Sposób przeliczenia parametrów TNM na stopień zaawansowania choroby nowotworowej określają specjalne tabele (inne dla każdej lokalizacji i typu histologicznego guza). Wynika to z faktu, że niektóre rodzaje nowotworów mają odmienną biologię (są mniej lub bardziej agresywne i charakteryzują się różną szybkością rozwoju). Przykładowo, górną granicą dla guza T1 dla sutka jest średnica 2 cm, a dla tzw. guzów tkanek miękkich 5 cm.

Historia systemu TNM i zasady jego opracowywania

Ideę systemu TNM opracował w latach 1943-1952 franc. chirurg Pierre Denoix (1912-1990). W 1950 r. Międzynarodowa Unia Przeciwrakowa (Union Internationale Contre le Cancer - UICC) powołała komitet roboczy ds. statystyki i nazewnictwa nowotwotworów, która zaczęła współdziałać z Międzynarodową Oraganizacją Zdrowia (WHO). Wypracowane zasady klasyfiakcji TNM z zaleceniem ich stosowania na całym świecie opublikowano po raz pierwszy w 1958 r. (początkowo tylko dla raków sutka i krtani). Obecnie ustalaniem klasyfikacji TNM i tabel zaawansowania choroby nowotworowej zajmują się międzynarodowe grupy ekspertów, pracujące pod patronatem: International Union Against Cancer (UICC), American Joint Committee on Cancer (AJCC), World Health Organization (WHO), International Federation of Gynecology and Obstetrics (FIGO) oraz La Société Internationale d'Oncologie Pédiatrique (SIOP). Są one co kilka lat uaktualniane zgodnie z postępami w zakresie diagnostyki i leczenia chorób nowotworowych.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.