Ta strona dotyczy pasma Karpat.
Opis znaczenia słowa Karpaty
podaje również następująca strona:
Karpaty (węg.: Kárpátok; rum.: Carpaţi; ukr.: Карпати, czes., and słow.: Karpaty) - łańcuch górski w środkowej Europie, ciągnący się łukiem przez terytoria Austrii, Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy i Rumunii. Jeden z największych pasm górskich Europy. Osiąga wysokość 2655 m n.p.m.

Nazwa

Nazwa Karpaty pochodzi najprawdopodobniej od nazwy dackiego plemienia Karpian, żyjących w pierszym tysiącleciu naszej ery na terenie Karpat Wschodnich, wymienia ją Ptolemeusz w II wieku n.e. (w postaci Karpates Oros). Być może nazwa ta wywodzi się od indoeuropejskiego słowa korpata, które oznacza góra lub skała. W XIII- i XIV-wiecznych oficjalnych dokumentach węgierskich pojawia się pod nazwą Thorchal bądź Tarczal lub rzadziej jako Montes Nivium.

Geografia

Karpaty wchodzą w skład alpejskiego systemu górskiego. Zajmują one powierzchnię 190 tys. km² i tym samym stanowią drugi po Alpach system górski Europy. W granicach Polski powierzchnia Karpat wynosi około 19 600 km², co stanowi około 6,3% powierzchni kraju.
Od Alp odzielone są w okolicach Bratysławy doliną Dunaju. Stąd ciągnie się blisko 1500 km łukiem, który odgina się w kierunku północno-wschódnim otaczając Nizinę Węgierską i Wyżynę Transylwańską. Od Gór Wschodnioserbskich oddzielone są ponownie doliną Dunaju (w okolicach rumuńskiego miasta Orşova) - odcinek ten nosi nazwę Żelaznych Wrót. Bramy Morawskiej w Czechach oddziela Karpaty od Sudetów.
Szerokość łańcucha karpackiego jest zróżnicowana i wynosi od 100 do 500 km. Największa szerokość odpowiada najwyższym szczytom - Gerlachowi (2655 m n.p.m.) w Tatrach słowackich oraz Moldoveanu (2543 m n.p.m.) w Karpatach Południowych.
Karpaty nie stanowią jednego nieprzerwanego łańcucha górskiego, ale raczej składają się z wielu wyróżniających się pod względem geologicznym i orograficznym pasm górskich. Różnorodność krajobrazów jest porównywalna z Alpami. Jednocześnie góry te rzadko osiągają wysokości powyżej 2500 m n.p.m., dlatego nie można tu znaleźć tak wyraźnej polodowcowej rzeźby wysokogórskiej. W Karpatach nie zalega wieczny śnieg.
Pasmo Karpat zajmuje odpowiednio:
  1. na Słowacji 61% powierzchni kraju,
  2. w Rumunii 48,8% powierzchni kraju,
  3. w Czechach 16% powierzchni kraju,
  4. na Węgrzech 9,7% powierzchni kraju,
  5. w Polsce 6,2% powierzchni kraju,
  6. na Ukrainie 3,6% powierzchni kraju,
  7. w Austrii 0,6% powierzchni kraju.
Inaczej wygląda stosunek powierzchni ogólnej Karpat, mianowicie:
  1. Karpaty rumuńskie zajmują 55,5% powierzchni ogólnej Karpat,
  2. Karpaty słowackie zajmują 14,3% powierzchni ogólnej Karpat,
  3. Karpaty ukraińskie zajmują 10,3% powierzchni ogólnej Karpat,
  4. Karpaty polskie zajmują 9,3% powierzchni ogólnej Karpat,
  5. Karpaty czeskie zajmują 6% powierzchni ogólnej Karpat,
  6. Karpaty węgierskie zajmują 4,3% powierzchni ogólnej Karpat,
  7. Karpaty austriackie zajmują 0,2% powierzchni ogólnej Karpat.

Ludność

Tereny Karpat zamieszkuje obecnie około 15,2 mln ludzi.
Karpaty Południowe i Wschodnie są mniej zaludnione od Karpat Zachodnich, ale i tam miejscami występują duże skupienia ludności.

Podział Karpat

Karpaty -
Karpaty -
Karpaty -
Karpaty -
Karpaty -

W podstawowym podziale Karpat wyróżnia się następujące części:

Ważniejsze przełęcze

Ważne przełęcze w Karpatach to m.in.:

Ważniejsze rzeki

Karpaty stanowią dział wodny między zlewiskiem Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego. Na terenie Karpat początek swój mają liczne rzeki m.in.:

Bibliografia

  • Jerzy Kondracki "Geografia regionalna Polski" - Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998
  • Jerzy Kondracki "Karpaty" - WSiP, Warszawa 1989
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.