Karol_V_Habsburg -

Karol V (urodzony 24 lutego 1500, zmarł 21 września 1558) - cesarz rzymsko-niemiecki w latach 1519-1558 z dynastii Habsburgów, król Hiszpanii w latach 1516-1556 jako Karol I Hiszpański. Syn Filipa I (syna Maksymiliana I i Marii, księżnej Burgundii) i Joanny Szalonej (córki Ferdynanda II Aragońskiego i Izabeli I Kastylijskiej).
Karol urodził się w Gandawie w Niderlandach, w których mieszkał do 1517. Po śmierci swojego ojca w 1506 odziedziczył Niderlandy i Franche-Comte. Po śmierci dziadka, Ferdynanda I w 1516, został królem Kastylii (oficjalnie rządził z matką) i odziedziczył Aragonię, Nawarrę, Granadę, Neapol, Sycylię, Sardynię i nowo odkryte hiszpańskie posiadłości w Ameryce. Po śmierci drugiego dziadka, Maksymiliana I w 1519, odziedziczył posiadłości austriackich Habsburgów i został wybrany cesarzem Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Takie skupienie władzy nad tak rozległymi terytoriami w rękach jednego człowieka było w Europie bez precedensu od czasów panowania Karola Wielkiego, i nie powtórzyło się aż do stworzenia cesarstwa francuskiego przez Napoleona.
Trudno jest powiedzieć jaka była narodowość Karola. Jego ojciec był Habsburgiem i Niemcem, ale sam Karol za Niemca się nie uważał. Słynne jest jego powiedzenie: "Mówię po hiszpańsku do Boga, po włosku do kobiet, po francusku do mężczyzn, a po niemiecku do mojego konia." Jego pierwszym językiem był francuski, ale on sam spędził niemalże całe życie walcząc z Francją. Jego matka była Hiszpanką i Hiszpania tworzyła jądro jego królestwa, mimo to nie był on też Hiszpanem, choć prawdopodbnie w Hiszpanii czuł się najbardziej w domu ze wszystkich krajów swojego wielojęzykowego imperium.
Karol_V_Habsburg -

Jedynym państwem europejskim które miało potęgę porównywalną do potęgi imperium Karola była Francja. Karol prowadził z nią prawie nieustanne wojny od 1521 aż do zawarcia pokoju w 1559, już po jego abdykacji. Najważniejszym teatrem wojny i punktem sporu były północne Włochy. Najświetniejszym zwycięstwem Karola była bitwa pod Pawią w 1525 podczas której król francuski Franciszek I został wzięty do niewoli.
Kolejnym groźnym przeciwnikiem było Imperium Osmańskie, wtedy rządzone przez Sulejmana Wielkiego, jednego z najwybitniejszych sułtanów. Turecki napór wodami Morza Śródziemnego stanowił poważne zagrożenie dla południowej Europy. W 1535 Karol odniósł ważne zwycięstwo pod Tunisem. W wojnach tych król Francji kilkakrotnie wszedł w sojusz z Turkami przeciwko Karolowi. Wojny przeciwko Turkom były bardzo kosztowne dla imperium Karola a korzyści z działań wojennych były mizerne.
Jako cesarz niemiecki Karol musiał zmagać się z początkiem reformacji w Niemczech. Jako gorliwy katolik Karol podjął intensywne starania by zapobiec postępowi reformacji wśród książąt niemieckich, starania te jednak na dłuższą metę zakończyły się fiaskiem. W 1521 Karol spotkał się z Marcinem Lutrem w Worms, przyrzekając mu nietykalność jeśli przybędzie. Jednakże w tym samym roku napiętnował działania Lutra jako bezprawne ale był zbyt zajęty innymi sprawami swojego rozległego imperium i nie mógł wyegzekwować swoich dekretów w Niemczech. W latach 1524-1526 wybuchło w Niemczech niezwykle krwawe powstanie chłopów. W tym samym czasie władcy księstw niemieckich którzy przeszli na protestantyzm zawiązali między sobą Ligę w mieście Schmalkalden. W tej trudnej sytuacji Karol, zajęty problemami gdzie indziej, oddelegował swoją władzę w Niemczech w ręce brata Ferdynanda.
W 1545 rozpoczął się Sobór Trydencki, częściowo dzięki staraniom Karola. Dzięki kontrreformacji, czyli reformie kościoła, rozpoczętej przez sobór Karol zdołał poprawić swoją pozycję w Niemczech. W 1546 zaatakował Ligę Schmalkaldzką i pokonał elektora Saksonii Jerzego Frederyka, głównego władcę wspierającego Protestantyzm. Wynikiem tych starań było podpisanie Pokoju w Augsburgu w 1555 który wprowadził zasadę Cuius regio, eius religio (Czyja władza, tego religia), tym samym akceptując istnienie księstw protestanckich. Było to ostateczne potwierdzenie że starania Karola w celu wykorzenienia Protestantyzmu w Niemczech zakończyły się fiaskiem.
Rządzenie tak rozległym, zdecentralizowanym imperium, w którym według przypisywanego władcy powiedzenia słońce nigdy nie zachodzi, było niezwykle wyczerpujące. W 1556 Karol abykował i usunął się do klasztoru gdzie prawdopodobnie przeszedł kryzys nerwowy. Abdykując rozdzielił swoje imperium na dwie części, oddając Hiszpanię swojemu synowi Filipowi II, a ziemie austriackich Habsburgów i cesarstwo Niemiec swojemu bratu Ferdynandowi. Karol umarł w 1558.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.