Karol Fryderyk Libelt (8 kwietnia 1807 w Poznaniu - 9 czerwca 1875 w Brdowie), filozof, działacz polityczny i społeczny, prezes Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Był synem szewca. Ukończył Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu, w latach 1826-1830 studiował w Berlinie filologię klasyczną, filozofię i nauki matematyczno-przyrodnicze. W 1830 obronił doktorat i odbył krótką podróż poznawczą po Europie. Po powrocie do Polski wziął udział w powstaniu listopadowym, co zamknęło mu na kilka lat drogę do pracy nauczyciela. Postawa w kilku powstańczych bitwach przyniosła mu awans na podporucznika i krzyż Orderu Virtuti Militari.
Ostatecznie w 1840 mógł otworzyć w Poznaniu pensjonat dla uczniów, podjął także pracę nauczyciela w gimnazjum. Zaangażował się w działalność publicystyczną, publikował na łamach pism poznańskich ("Tygodnik Literacki") i warszawskich, zainicjował wydawanie "Dziennika Domowego" i "Roku ... pod względem oświaty, przemysłu i wypadków czasowych" (1843-1846). Działał w kilku organizacjach, m.in. Towarzystwie Pomocy Naukowej (od 1841). Od 1838 należał do komitetu współpracującego z Towarzystwem Demokratycznym Polskim (tzw. Komitet Libelta), zajmującego się przygotowaniami powstania w Wielkopolsce. Był wyznaczony na reprezentanta Poznańskiego w przyszłym Rządzie Narodowym i opracował w związku z tym powstańczą proklamację, będącą później podstawą manifestu krakowskiego. Aresztowany przez władze pruskie i postawiony przed sądem, został w procesie berlińskim skazany na 20 lat twierdzy (1847).
Uwolniony przez wydarzenia rewolucji 1848, powrócił do Poznania i został członkiem Komitetu Narodowego. Początkowo był zwolennikiem porozumienia z Prusami i wojny z Rosją, ale widząc fiasko tej opcji poparł tzw. wojnę ludową. Po niepowodzeniu walki zbrojnej zaangażował się w działalność Ligi Polskiej (1848-1850) oraz reprezentował Poznańskie w parlamencie we Frankfurcie. Brał także udział w zjeździe polskim we Wrocławiu i Kongresie Słowiańskim w Pradze (1848), gdzie wystąpił z koncepcją niepodległej Polski jako państwa federacyjnego oraz był jednym z autorów "Manifestu zboru słowiańskiego do ludów Europy". W 1849 został wybrany do parlamentu pruskiego i kierował Kołem Polskim, ale wkrótce złożył mandat i skoncentrował się na pracy wydawniczej i publicystycznej w "Dzienniku Polskim".
Po 1850 ograniczył działalność, chociaż ponownie pełnił mandat poselski i kierował Kołem Polskim, wielokrotnie występując w sprawach polskich. Aktywność polityczną zastąpił pracą organiczną, był w gronie założycieli Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk i od 1868 pełnił funkcję jego prezesa. Działał także w innych organizacjach. Zmarł w czerwcu 1875 i został pochowany w Czeszewie. Był dwukrotnie żonaty; pierwsza żona Elżbieta z Jaworskich zmarła krótko po ślubie, z drugą, Marią z Szumanów, miał sześcioro dzieci - cztery córki i dwóch synów. Syn Karol zginął w powstaniu styczniowym w 1863.
Jako filozof Libelt dążył do stworzenia systemu "filozofii narodowej". Miała ona stanowić kompilację różnych współczesnych mu kierunków umysłowych, z polskim romantyzmem włącznie. Zajmował się także teorią estetyki. Niektóre prace:
  • O odwadze cywilnej
  • O miłości ojczyzny
  • Kwestia żywotna filozofii
  • System umnictwa czyli filozofii umysłowej
  • Estetyka czyli umnictwo piękne
Bibliografia:
  • Adam Galos, Karol Libelt, w: Wielkopolski Slownik Biograficzny, Warszawa-Poznań 1981
  • Witold Jakóbczyk, Przetrwać na Wartą 1815-1914, 55. część cyklu "Dzieje narodu i państwa polskiego", Warszawa 1989
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.