Kalendarz juliański - kalendarz słoneczny opracowany na życzenie Juliusza Cezara przez astronoma egipskiego Sosigenesa i wprowadzony w życie 1 stycznia roku 45 p.n.e. jako kalendarz obowiązujący w państwie rzymskim.
Kalendarz ten ustalał długość roku na 365 dni plus jeden dzień przestępny co 4 lata. Średnia długość roku wynosiła 365,25 dnia. W wyniku reformy zmianie uległa długość poszczególnych miesięcy:
Dopiero od 8 roku n.e. lata przestępne liczone były co 4 lata. Wcześniej, wbrew woli Cezara, liczono je najprawdopodobniej co 3 lata (zapewne przez pomyłkę albo niedbałość odpowiedzialnego kapłana), dlatego też cesarz Oktawian August zarządził, aby od roku 9 p.n.e. skorygować ten błąd nie wstawiając dni przestępnych - podobno dzięki temu sierpień nazwano jego imieniem, oraz jeszcze raz zmieniono kolejność miesięcy 30- i 31-dniowych, albowiem miesiąc poświęcony Augustowi nie mógł być krótszy niż ten poświęcony Cezarowi; ustalony wtedy układ miesięcy obowiązuje do tej pory (rok religijny wszakże nadal zaczynał się w marcu):
Na temat tego, które lata do 4 roku n.e. włącznie były przestępne, do dziś toczą się dyskusje historyków. Pewne są dopiero lata przestępne od 5 roku n.e. i stąd w Wikipedii dopiero od tego roku umieszczamy kalendarz dni tygodnia.
Kalendarz juliański utrzymał wszystkie zewnętrzne cechy poprzedniego, księżycowo-słonecznego kalendarza rzymskiego, a zwłaszcza wstawianie dodatkowego dnia w roku przestępnym pomiędzy 24 a 25 lutego, oraz podział miesiąca na fazy księżyca (co w czysto słonecznym kalendarzu juliańskim nie miało żadnego odbicia w rzeczywistości i utrzymywało się siłą przyzwyczajenia). Dodatkowo, mimo zmiany długości miesięcy, terminy Non oraz Idów pozostały takie, jak przed reformą Cezara - to znaczy, Idy wypadały 15 dnia tych miesięcy, które w kalendarzu królewskim mają po 31 dni (jest to marzec, maj, lipiec i październik), a w pozostałych trzynastego. Widać po tym, że terminy te straciły w ludzkiej świadomości związek z fazami księżyca na długo przed reformą juliańską.
W IV w. n.e. pod wpływem religii orientalnych zaczęto stosować podział miesiąca na tygodnie. Dni tygodnia nazywały się jak następuje:
  • dies Lunae - (dzień księżyca) - poniedziałek
  • dies Martis - (dzień Marsa) - wtorek
  • dies Mercurii - (dzień Merkurego) - środa
  • dies Iovis - (dzień Jowisza) - czwartek
  • dies Veneris - (dzień Wenus) - piątek
  • dies Saturni albo Sabbatum - (dzień Saturna) - sobota
  • dies Solis - (dzień słońca) - niedziela
Kalendarz juliański opóźniał się (o 1 dzień na 128 lat) w stosunku do astronomicznego, został więc zastąpiony przez obecnie obowiązujący kalendarz gregoriański.

Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.