Kalwieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Węgorzewo. Wieś znajduje się na półwyspie, pomiędzy jeziorami Mamry i Święcajty.
W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Historia

Wieś została założona przez Anzelma von Tettau, który w 1469 roku, ze swym bratem Janem, otrzymał zamek Węgobork wraz z otaczającą puszczą, od namiestnika Henryka Reuss von Plauen. Przywilej lokacyjny wystawił na prośbę Anzelma von Tettau, wielki mistrz Marcin Truchsess von Wetzhausen 8 kwietnia 1478 roku. Nazwa wsi (Kele, Kehlen) przejęta została zapewne od pruskich nazw wodnych. W roku 1540 w Kalu, liczącym 60 włók na prawie magdeburskim, mieszkały 24 rodziny, utrzymujące się z obowiązkowego bartnictwa, rybołówstwa i polowania. Kal był wsią królewską. Mieszkańcy byli ludźmi wolnymi. Nie odbywali służby wojskowej na sposób rycerski oraz nie pracowali przy budowie i naprawie zamków. W 1540 roku po raz pierwszy odnotowano funkcję sołtysa. Mieszały się tu wpływy pruski, litewski, polski, o czym mogą świadczyć napisy w tych językach, na legendarnym słupie w Kalu. Jednak już w XVI wieku, wieś uległa całkowitej polonizacji. W drugiej połowie XVII wieku, kartograf książęcy, Józef Naronowicz-Naroński, odkrył i odnotował na swej mapie ślady staropruskiego grodziska, położonego nad brzegiem jeziora, na południowym krańcu wsi. W późniejszym czasie na ślady te już nie natrafiono. W 1737 roku we wsi funkcjonowała jednoklasowa szkoła. W spisie z roku 1858 odnotowano 58 włók i 10 mórg ziemi oraz 590 mieszkańców. Mieszkańcy Kalu posiadali zagwarantowany przywilej główszczyzny w wysokości ośmiu grzywien („jeśli zabije się człowieka … przyznaje się jego główszczyznę krewnym”. Główszczyzna wymagana była też za naruszenie pokoju, ugody między ludźmi). W roku 1939 mieszkało we wsi 770 osób.

Bibliografia

  • Białuński G.: Kolonizacja „Wielkiej puszczy” (do 1568 roku) - starostwa piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie). Edycja wspólna Towarzystwa Naukowego i OBN im. W.Kętrzyńskiego, Olsztyn 2002,
  • Wakar A., Wilanowski B.: Węgorzewo. Z dziejów miasta i powiatu. Pojezierze, Olsztyn 1968

Linki zewnętrzne

{{Linki do map Polski |stopniN=54 |minutN=10 |sekundN=55 |stopniE=21 |minutE=44 |sekundE=0 |szerokość_dziesiętna=54,181857 |długość_dziesiętna=21,733515 |extra1= |extra2= }}
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.