Japonia (日本 - Nihon lub Nippon; 日本国 - Nihon-koku lub Nippon-koku) – państwo leżące w Azji Wschodniej, na archipelagu Wysp Japońskich – największe z nich to: Honshū, Hokkaidō, Kyūshū i Shikoku. Z mniejszych wysp należy wymienić też Okinawę.

Nazwy Japonii

Zapisane w kanji słowo Japonia (日本) ma dwa odczytania Nihon oraz Nippon. Pierwsze z odczytań jest używane w codziennym języku, natomiast drugie jest raczej wykorzystywane w oficjalnych sytuacjach. Obie te nazwy znaczą dosłownie: "Kraj (Ziemia) Wschodzącego Słońca" (日 – słońce; 本 – pochodzenie, pochodzić). To określenie pochodzi z Chin i odnosi się do położenia geograficznego Japonii względem kontynentalnej Azji. Wcześniejszą nazwa Japonii jeszcze sprzed nawiązaniem kontaktów z Chinami, nadawaną przez ludność zamieszkującą jej ziemie było Yamato (大和). W Chinach natomiast te ziemie w okresie Trzech Królestw zwano Wa (倭).
W językach europejskich nazwa Japonia pojawiła się dzięki podróżnikowi Marco Polo, który zapisał wymowę mandaryńskiego określenia tych ziem: Cipangu. Jednakże dzisiejsza słowo "Japan" pochodzi prawdopodobnie z kantońskiego Jatbun. W języku malajskim kantońskie określenie przybrało postać Japang i tak zostało zaimportowane do Europy przez portugalskich kupców. W 1577 r. zapisano po raz pierwszy to słowo jako Giapan.
Oficjalna japońska nazwa kraju to Nipponkoku lub Nihonkoku (日本国), co dosłownie oznacza "Państwo Japońskie" (国 – kraj, państwo). Mimo, że nazwy Nippon oraz Nihon są najbardziej popularne w Japonii, używa się tam także określeń Japan oraz Jipangu (od Cipangu).

Historia


Japonia ma bardzo długą historię, którą tradycyjnie dzieli się na okresy (ery):
  • Jōmon 縄文 (od XII tysiąclecia p.n.e. do ok. 300 przed naszą erą)
  • Yayoi 弥生 (od ok. 300 przed naszą erą – do ok. 300 naszej ery)
  • Kofun 古墳 (III-VII w.)
  • Nara 奈良 (710-794) – nazwa epoki od ówczesnej stolicy Japonii – Nara
  • Heian 平安 (794-1192) – czas dominacji rodu Fujiwara, pod koniec epoki następuje spadek znaczenia rodu Fujiwara, następuje wojna rodów Minamoto i Taira
  • Kamakura 鎌倉 (1192-1333) – czas rządów shōgunów z rodu Minamoto
  • Muromachi 室町 (1333-1560)
  • Azuchi Momoyama 安土桃山 (1560-1600)
  • Edo 江戸 (1600-1868) – okres rządu shōgunów z rodu Tokugawa w Edo
  • Meiji 明治 (1868-1912) – okres rządów cesarza Meiji
  • Taishō 大正 (1912-1926) – okres rządów cesarza Taishō
  • Shōwa 昭和 (1926-1989) – po II wojnie światowej cesarze ponownie utracili realną władzę w Japonii
  • Heisei 平成 (1989 do dziś) – czas rządów cesarza Akihito

Parlament

Japonia -
Japonia jest monarchią konstytucyjną. Najwyższym organem władzy ustawodawczej jest dwuizbowy parlament (国会 - Kokkai, dosłownie: Zgromadzenie Narodowe), składający się z Izby Reprezentantów (衆議院 - Shūgi-in, izba niższa) oraz Izby Radców (参議院 - Sangi-in, izba wyższa). W izbie niższej zasiada 480 osób, kadencja trwa 4 lata, natomiast w wyższej 242 osób wybieranych na 6 lat. Wybory są powszechne i tajne.
Premier jest wybierany spośród członków rządzącej partii, musi być członkiem parlamentu. Może on powoływać i odwoływać ministrów, których większość także musi być członkami parlamentu. Rząd jest odpowiedzialny przed parlamentem. Partia Liberalno-Demokratyczna (PLD) jest u władzy od 1955 r., oprócz krótkiego okresu rządów koalicji partii będących w opozycji do PLD w 1993 r. Największą partią opozycyjną jest Partia Demokratyczna.

Cesarz Japonii

Japonia -

Głową państwa jest cesarz Japonii, ale jego rola ogranicza się do obowiązków ceremonialnych i nie posiada on realnej władzy.
Cesarz Akihito (明仁) jest stu dwudziestym piątym cesarzem Japonii. Przejął tron po śmierci ojca, cesarza Hirohito 7 stycznia 1989, formalnie zostając cesarzem 12 listopada 1990. Jego syn, książę Naruhito poślubił księżniczkę Masako Owada i z tego związku ma córkę księżniczkę Aiko. Prawa do tronu gwarantowane są jedynie męskim potomkom, ponieważ jednak żaden z synów Hirohito nie posiada takiegoż, narasta więc niepokój wobec ciągłości linii cesarskiej. Podnoszą się głosy o konieczności rewizji japońskiego prawa tak, by kobiety również mogły dziedziczyć tron.

Geografia

Japonia -
Japonia to kraj tysięcy wysp i wysepek ciągnących się wzdłuż wschodnich wybrzeży Azji. Największe wyspy to Hokkaidō, Honshū (główna wyspa), Shikoku oraz Kyūshū. Na Japonię składa się także około 3000 małych wysepek. Powierzchnia kraju wynosi 377 835 km² (włączając w to 3091 km² wód terytorialnych), długość linii brzegowej wynosi 29751 km. Najwyższy szczyt Japonii to Fuji-san (富士山) wznosząca się na 3776 m n.p.m., natomiast najniższy to depresja Hachiro-gata (4 m p.p.m.). Około 73% powierzchni Japonii to góry. Duża część wzniesień wykorzystywana jest pod uprawy.
Japonia -
Japonia znajduje się w obszarze aktywnym sejsmicznie. Częste, niewielkie trzęsienia ziemi oraz sporadyczna aktywność wulkaniczna jest odczuwana na wszystkich wyspach. Zdarzają się także potężne trzęsienia ziemi, które w połączeniu z występującymi po nich falami tsunami powodują znaczne zniszczenia. Ostatnie większe trzęsienia zanotowano w 2004 r. (trzęsienie Chuetsu) oraz w 1995 (Trzęsienie ziemi w Kōbe). Japonia słynie ze swoich niezliczonych wód termalnych (温泉 - onsen).

Klimat

Japonia rozciąga się od chłodnych terenów północnych do subtropikalnych wysp na południu, wobec czego klimat, mimo że w większej części kraju podzielony jest na wyraźne 4 pory roku, inaczej kształtuje się na poszczególnych wyspach. Ogólnie rzecz biorąc, klimat zależy od okresowych wiatrów wiejących zimą od kontynentu w kierunku morza i od oceanu do kontynentu w czasie lata.
Zimą nad terenem Japonii spotykają się zimne, suche masy powietrza z Syberii, oraz cieplejsze i wilgotne prądy znad Pacyfiku, co skutkuje obfitymi opadami śniegu od strony Morza Japońskiego. Latem ciepłe prądy pacyficzne przynoszą wysokie temperatury i dużą wilgotność powietrza. Poza obszarem Hokkaidō, w okresie późnego czerwca i wczesnego lipca panuje pora deszczowa, ze względu na zaleganie nad tym terenem okresowego frontu deszczowego baiu zensen (梅雨前線). W okresie późnego lata i wczesnej jesieni, występują tajfuny, nierzadko występujące wraz z opadami. W pozostałym okresie klimat Japonii jest umiarkowanie łagodny z niewielkimi opadami.
Ze względu na rozciągłość południkową Japonii, wyodrębnić możemy tam sześć głównych stref klimatycznych:
  • Hokkaidō: Charakteryzuje się mroźnymi i śnieżnymi zimami oraz ciepłymi latami.
  • Morze Japońskie: Północno-zachodni wiatr przynosi w zimie obfite opady. Latem, w tym obszarze jest chłodniej niż w obszarach z wpływem ciepłych prądów Oceanu Spokojnego, czasami jednak występują bardzo wysokie temperatury ze względu na występowanie wiatru typu fen.
  • Centralne Wyżyny (Chūō-kochi): Duże różnice temperatur pomiędzy okresami letnim i zimowym oraz pomiędzy dniem a nocą. Niewielkie opady.
  • Wewnętrzne Morze Japońskie (Seto-naikai): Góry regionów Chūgoku oraz Shikoku stanowią barierę dla wiatrów sezonowych, co czyni klimat łagodnym.
  • Ocean Spokojny: Chłodne zimy z niewielkimi opadami. Lata, ze względu na sezonowy wiatr południowozachodni, gorące, bardzo wilgotne.
  • Wyspy Nansei (Wyspy Riukiu): Klimat subtropikalny z ciepłymi zimami i gorącymi latami. Duże opady, szczególnie w czasie pory deszczowej. Często występują tajfuny.
W 2004 r. na głównych wyspach wystąpiła rekordowa liczba dziesięciu tajfunów.

Prefektury i regiony

Japonia -
Japonia podzielona jest na 47 prefektur:
  • Hokkaidō
  • Aomori
  • Iwate
  • Miyagi
  • Akita
  • Yamagata
  • Fukushima
  • Ibaraki
  • Tochigi
  • Gunma
  • Saitama
  • Chiba
  • Tōkyō
  • Kanagawa
  • Niigata
  • Toyama
  • Ishikawa
  • Fukui
  • Yamanashi
  • Nagano
  • Gifu
  • Shizuoka
  • Aichi
  • Mie
  • Shiga
  • Kyōto
  • Ōsaka
  • Hyōgo
  • Nara
  • Wakayama
  • Tottori
  • Shimane
  • Okayama
  • Hiroshima
  • Yamaguchi
  • Tokushima
  • Kagawa
  • Ehime
  • Kōchi
  • Fukuoka
  • Saga
  • Nagasaki
  • Kumamoto
  • Ōita
  • Miyazaki
  • Kagoshima
  • Okinawa

Japonia jest podzielona także na 8 regionów: Hokkaidō, Tōhoku, Kantō, Chūbu, Kinki (potocznie zwany Kansai), Chūgoku, Shikoku, oraz Kyūshū (włączając w to prefekturę Okinawy).

Spory terytorialne

Japonia prowadzi spory o kilka małych wysepek z Rosją, Koreą Południową, Chinami oraz Tajwanem.

Demografia

W lipcu 2004 r. zarejestrowano w Japonii 127 333 002 ludzi. Jest to kraje o zdecydowanej przewadze ludności etnicznie japońskiej – ok. 99% ludności to rdzenni Japończycy, poza tym jest około 1 miliona Koreańczyków, 1,5 miliona mieszkańców Okinawy, 0,5 miliona Chińczyków, tyle samo Filipińczyków oraz 250 tysięcy Brazylijczyków, a także niewielka ilość rdzennych mieszkańców północnych wysp Japonii – Ajnów. Imigracja do Japonii jest niewielka, jednak dość znaczna liczba cudzoziemców przebywa czasowo w Japonii.
Średnia długość życia wynosi 81,04 lat, z czego mężczyźni 77,74, a kobiety 84,51. Japońskie społeczeństwo gwałtownie się starzeje, co jest efektem powojennego wyżu demograficznego, oraz wzrostu zaludnienia na początku XX w., powodowanego z kolei modernizacją kraju i podniesieniem standardów życia. Przewiduje się, że w 2007 r. zostanie zahamowany przyrost naturalny ludności i ponad 20% populacji będzie miało powyżej 65 lat. Takie zamiany w strukturze demograficznej stwarzają wiele społecznych problemów, głównie potencjalny ubytek siły roboczej oraz wzrost kosztów opieki socjalnej. Trwają dyskusje w jaki sposób temu zaradzić. Z jeden strony stosuje się różnego rodzaju zachęty dla potencjalnych rodziców, z drugiej rozważa się kwestię imigracji, która jednak ze względu na zmniejszające się poczucie bezpieczeństwa nie jest zbyt popularnym środkiem na odmłodzenie japońskiego społeczeństwa.
Dominującym językiem jest japoński, nie stosuje się praktycznie alfabetu łacińskiego, ale pismo kanji, czyli znaki pochodzenia chińskiego używane do zapisu słów oraz dwie formy pisma sylabicznego kana, powstałe poprzez uproszczenie znaków kanji – hiragana – głównie do zapisu form gramatycznych, oraz katakana, głównie do zapisu zapożyczeń i wyrazów dźwiękonaśladowczych.

Religia

Japonia -
Większość Japończyków deklaruje przynależność do jednej z wielu sekt buddyjskich. Mniejszą popularnościa cieszy się oryginalna japońska religia Shintō. Pozostałe, jak chrześcijaństwo czy szamanizm, mają niewielką liczbę wiernych.

Edukacja

Obowiązkowa edukacja obejmuje szkołę podstawową oraz gimnazjum, które trwają łącznie 9 lat (od 6 do 15 roku życia). Prawie wszystkie dzieci kontynuują naukę w trzyletnich szkołach średnich a 96% absolwentów tych szkół rozpoczyna naukę na uniwersytetach, prywatnych kolegiach lub innych szkołach wyższych.

Sztuka

Muzyka współczesna: Specyficzne japońskie dziedziny sztuki:

Literatura


Rzemiosło

Kultura

Japonia posiada bardzo bogatą kulturę, przekazywaną z pokolenia na pokolenie. Charakterystyczne dla tego kraju są takie czynności jak tworzenie origami, sztuka układania kwiatów ikebana, specyficznego formowania drzew bonsai, ceremonia picia herbaty, tradycyjne gry: go i shogi lub też narodowe sporty japońskie – budo.

Sporty japońskie

Bibliografia

  • Frederic Louis "Życie codzienne w Japonii w epoce samurajów"
  • Frederic Louis "Życie codzienne w Japonii u progu nowoczesności: 1868-1912"
  • Tubielewicz Jolanta "Historia Japonii"
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.