Jan Jakub Kolski (29 stycznia 1956 - urodzony we Wrocławiu) - autor filmów dokumentalnych, fabularnych, sztuk teatralnych, książek, piosenek. Reżyser, scenarzysta, operator, producent.
Syn montażysty Romana Kolskiego, brat montażystki Ewy Pakulskiej. Znaczną część dzieciństwa (cztery lata między 11-tym a a 15-tym rokiem życia) spędził w domu swego dziadka, Jakuba Szewczyka, we wsi Popielawy, niedaleko Tomaszowa Mazowieckiego, w świecie, który stał się źródłem inspiracji i częścią charakteru Kolskiego. Jako istny człowiek renesansu imał się i ima wielu zajęć, nie tylko artystycznych, wymurował między innymi dom jednemu z Popielawian.
Jego profesjonalna droga do filmu rozpoczęła gdy w latach 1976-81 pracował w Ośrodku TVP Wrocław zaczynając jako pomocnik operatora, a kończąc jako główny reżyser. W międzyczasie trafił do wojska, gdzie również filmował reportaże poligonowe dla wojskowego programu telewizyjnego. W latach 1981-85 studiował na Wydziale Operatorskim PWSFTviT w Łodzi. Kolski ma też swój "podziemny" okres, gdy w czasie stanu wojennego współpracował z Kurią Metropolitalną we Wrocławiu
Jako reżyser lub operator zrealizował ponad 20 filmów krótkometrażowych. Zamiłowania do wspinaczki górskiej i speleologii, którą uprawiał przez 12 lat zaowocowały wieloma filmami o górach. (m.in.: Najpiękniejsza jaskinia świata, Idź, Wyprawa pod podszewkę Alp).
W jego dorobku są też filmy o tematyce przyrodniczej (Polskie parki i rezerwaty przyrody); oświatowej i społecznej (m.in.: Jak mnie kochasz, Kolejarze 80); religijnej (m.in.: Zostań z nami, Lourdes miasto nadziei, Jan Paweł II w Lourdes), filmowe portrety (m.in.: Rekwizyty Wiesława Garbolińskiego, Trzy tematy Leszka Rózgi, Pałkiewicz ma rację).
Szczególną wagę mają fabularyzowane filmy powstałe w Popielawach, stanowiąc przedsmak jego późniejszej twórczości. (m. in.: Umieranko, Ładny dzień).
Ostatnie lata przyniosły serię reportaży podróżniczych z wypraw do delty Mekongu, zaginionego miasta Inków i wysp Polinezji organizowanych przez Jacka Pałkiewicza - Zobaczyć jak najwięcej, Gdzie jesteś Paititi?, Między rajem a ziemią.
Debiutem pełnometrażowym był Pogrzeb kartofla nakręcony w Popielawach w 1990 roku. Film oparty na historii dziadka Kolskiego, zachowuje realia popielawskie włącznie z nazwiskami bohaterów, jednocześnie jednak, można w nim dostrzec pierwsze przejawy realizmu magicznego, typowego dla poźniejszych autorskich filmów Kolskiego (Pograbek, Magneto, Jańcio Wodnik, Cudowne miejsce, Grający z talerza, Szabla od komendanta, Historia kina w Popielawach), z nielicznymi wyjątkami, umiejscowionych w archetypicznej wsi polskiej.
Wielokrotnie nagradzany na festiwalach w Polsce i na świecie. Od 2000 roku członek Europejskiej Akademii Filmowej.
Oprócz filmów fabularnych w dorobku Kolskiego są teatry telewizji (m.in.: Diabeł przewrotny - adaptacja i reżyseria, Bajka o bardzo lekkim chlebie - scenariusz i reżyseria, Wyspa róż - reżyseria, Skrzypki - scenariusz i reżyseria, Kamera marzeń - scenariusz i reżyseria).
Jest autorem Jańcia Wodnika i innych nowel, powieści Kulka z chleba, bajki dla dzieci Jadzia i małoludki i opowiadań Mikroświaty, w których kontynuuje rysowanie świata Popielaw i okolic.
Wśród innych produkcji telewizyjnych są reklamy, teledyski do płyty ojDADAna Grzegorza Ciechowskiego, Piosenki polne i okoliczne - recital piosenek Kolskiego zaśpiewanych przez jego żonę Grażynę Błęcką-Kolską oraz Małopole czyli świat - serial telewizyjny, gdzie wraca do wiejskiej tematyki.
Historią kina w Popielawach Kolski podsumował dotychczasowy popielawski etap kina autorskiego w swym dorobku. Zrealizowany w 2000 roku film Daleko od okna oparty na reportażu Hanny Krall i scenariuszu Cezarego Harasimowicza otworzył nowy etap w twórczości Kolskiego, którego kontynuacją jest nakręcona w 2002 r. Pornografia oparta na powieści Witolda Gombrowicza.
Wiejska perspektywa filmów Kolskiego sprawia, że jego twórczość często jest kojarzona z filmem Żywot Mateusza (1968) Witolda Leszczyńskiego, opartym na powieści Tarjea Vesaas; Chłopami Reymonta, a także z wielokrotnie filmowaną twórczością Wiesława Myśliwskiego - m.in. Pałac, Nagi Sad (sfilmowany p.t. Przez dziewięć mostów), Kamień na kamieniu. Sam Kolski doszukuje się swoich korzeni także w malarskiej twórczości Jacka Malczewskiego.
Jan Jakub Kolski pozostaje twórcą niezwykle aktywnym. Spośród kilkunastu scenariuszy czekających na realizację najbliższym produkcji jest Jasminum.

Filmografia

Najważniejsze filmy krótkometrażowe i inne produkcje filmowe
  • Najpiękniejsza jaskinia świata (1983 - realizacja, scenariusz, komentarz, zdjęcia)
  • Mały dekalog (1983 - scenariusz, reżyseria, zdjęcia)
  • Umieranko (1984 - scenariusz, reżyseria, zdjęcia)
  • Nie zasmucę serca twego... (1984, scenariusz, reżyseria, zdjęcia)
  • Jak mnie kochasz (1985, scenariusz, reżyseria, zdjęcia)
  • Polskie parki i rezerwaty przyrody (1985, scenariusz, reżyseria, zdjęcia)
  • Słowiański świt. Początki Polski (1986, reżyseria, scenariusz, zdjęcia)
  • Wyprawa pod podszewkę Alp (1987)
  • Ładny dzień (1988, reżyseria, scenariusz, zdjęcia, scenografia)
  • Szkoła przetrwania (1988, reżyseria, scenariusz, zdjęcia)
  • Pałkiewicz ma rację (1988, reżyseria, scenariusz, zdjęcia)
  • Piosenki polne i okoliczne (1996, reżyseria, scenariusz)
  • Teledyski do płyty ojDADAna Grzegorza Ciechowskiego
  • Gdzie jesteś Paitii? (2002, reżyseria, scenariusz, zdjęcia)
  • Między rajem a ziemią (2003, reżyseria, scenariusz, zdjęcia)
Pełnometrażowe filmy fabularne i seriale
  • Pogrzeb kartofla (1990)
  • Pograbek (1992)
  • Magneto (1993)
  • Jańcio Wodnik (1993)
  • Cudowne miejsce (1994)
  • Grający z talerza (1995)
  • Szabla od komendanta (1995)
  • Historia kina w Popielawach (1998)
  • Daleko od okna (2000)
  • Małopole czyli świat (2000) serial telewizyjny
  • Pornografia (2002)
Sztuki teatru TV
  • Diabeł przewrotny - (1997) adaptacja i reżyseria
  • Bajka o bardzo lekkim chlebie - (1997) scenariusz i reżyseria
  • Noga dla Józefa - (1997) scenariusz
  • Wyspa róż - (1998) reżyseria
  • Skrzypki - (1999) scenariusz i reżyseria
  • Kamera marzeń - (2001) scenariusz i reżyseria

Nagrody filmowe

  • 1983 Najpiękniejsza jaskinia świata Budapeszt (MFF Sportowych) Zdjęcia
  • 1989 Ładny dzień Nagroda Szefa Kinematografii w dziedzinie filmu dokumentalnego za zdjęcia
  • 1992 PograbekGdańsk-Gdynia (FPFF) nagroda Wschodnioeuropejskiego Funduszu Scenariuszowego
  • 1993 Jańcio Wodnik Gdańsk-Gdynia (FPFF) nagroda dziennikarzy
  • 1993 Jańcio Wodnik Gdańsk-Gdynia (FPFF) Nagroda Specjalna Jury
  • 1994 Jańcio Wodnik Łagów (LLF) nagroda im. Juliusza Burskiego
  • 1994 Cudowne miejsce Gdańsk-Gdynia (FPFF) nagroda za dialogi
  • 1994 Cudowne miejsce Gdańsk-Gdynia (FPFF) nagroda za reżyserię
  • 1995 Jańcio Wodnik Moskwa (MFF Słowiańskich i Prawosławnych) nagroda dla najlepszego filmu
  • 1995 Cudowne miejsce Tarnów (Tarnowska Nagroda Filmowa) Maszkaron - Nagroda Publiczności
  • 1995 Grający z talerza Gdańsk-Gdynia (FPFF) nagroda za scenariusz
  • 1995 Grający z talerza Tokio (MFF) nagroda jury
  • 1996 Szabla od komendanta Słupca k. Konina (Przegląd Filmowy "Prowincjonalia") Złoty Jańcio (nagroda główna)
  • 1997 Grający z talerza Tarnów (Tarnowska Nagroda Filmowa) Maszkaron - Nagroda Publiczności II nagroda
  • 1997 Grający z talerza Tarnów (Tarnowska Nagroda Filmowa) Srebrna Statuetka Leliwity - Nagroda Specjalna dla najlepszego reżysera
  • 1998 Historia kina w Popie lawach Gdańsk-Gdynia (FPFF) Grand Prix (nagroda za najlepszy film)
  • 1998 Historia kina w Popielawach Gdańsk-Gdynia (FPFF) nagroda Kin Studyjnych
  • 1999 Historia kina w Popielawach Moskwa (MFF Słowiańskich i Prawosławnych) Srebrny Witeź
  • 1999 Historia kina w Popielawach Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsza reżyseria; za rok 1998
  • 1999 Historia kina w Popielawach Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepszy scenariusz; za rok 1998
  • 1999 Historia kina w Popielawach Tarnów (Tarnowska Nagroda Filmowa) Srebrna Statuetka Leliwity - Nagroda Specjalna
  • 1999 Historia kina w Popielawach Triest (Festiwal Alte Adria Cinema) Grand Prix (Premio Trieste)
  • 1999 Historia kina w Popielawach Złota Kaczka (przyznawana przez pismo "Film") w kategorii: najlepszy film polski; za rok 1998; przyznana 26.04.1999
  • 2000 Daleko od okna Gdańsk-Gdynia (FPFF) nagroda jury młodzieżowego
  • 2001 Daleko od okna Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: najlepsza reżyseria; za rok 2000
  • 2001 Daleko od okna Złota Taśma (przyznawana przez Koło Piśmiennictwa SFP) w kategorii: film polski za rok 2000; ex aequo z filmem "Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową" (przyznane 4.01)
  • 2001 Zobaczyć jak najwięcej - Kambodża i Wietnam Główna nagroda Przeglądu Filmów Turystycznych i Turystyczno-Gospodarczych Tour-Film
2003 Pornografia Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF) nagroda Stowarzyszenia Zagranicznych Organizatorów Polskich Festiwali 2003 Pornografia Gdynia (do 1986 Gdańsk) (FPFF) nagroda Publiczności (od r. 1995 "Złoty Klakier" - nagroda Radia Gdańsk) 2004 Pornografia Orzeł, Polska Nagroda Filmowa (nominacja) w kategorii: reżyser; za rok 2003

Bibliografia

Jan Jakub Kolski. Ekologia duszy, 1994, KINO, /03, 16-18., Sobolewski Tadeusz
Lepsi niż reszta ludzi, 1994, POLITYKA, /12, 11, Urbanek Mariusz
Świat według Jana Jakuba, 1994.12.11, NOWA EUROPA*, /224, 6., Karbowiak Małgorzata,
Jan Jakub Kolski. W potoku kina, 1996, TWÓJ STYL, /06, 94-98, Terlecka - Recknis Małgorzata
Chłopski raj Jana Jakuba, 1996, SYCYNA*, /11, 14, Tatarkiewicz Anna
Własny charakter pisma, 1997, VIDEO CLUB, /06, 22-23, Słodowski Jan
Kaskader wszelkich metraży, 1997.03.10, GAZETA WYBORCZA, 58, -, Armata Jerzy
Filmowy Jańcioland Jana Jakuba Kolskiego, 1998, KINO, /12, 23-26., Stachówna Grażyna
Jan Jakub Kolski, nota biograficzna, 1998.10.27, GAZETA WYBORCZA, /252, 4, Sobolewski Tadeusz
Jestem z kina, 1998.12.07, GAZETA WYBORCZA, 286, -, Armata Jerzy
Dom, okno, próg, las, 2000, FRAZA*, /1/2, 183-193, Mielnik Wiesława
Marquez z kamerą?, 2000, TYGIEL KULTURY, /4/6, 158-163, Bobowski Sławomir,
Cudowność i magiczność w filmach J.J. Kolskiego, 2000, Nowy Test*, 1, -, -
Filmowa piątka XXI wieku, 2000.01.10, GAZETA WYBORCZA, /007, 13, Sobolewski Tadeusz
Antropologia wizualna. Rzecz o twórczości Jana Jakuba Kolskiego, 2001, GŁOSY TRADYCJI*, DiG, rozdział, Sulima Roch
Historia Janka z Popielaw, 2003, KULISY, -, -, Gronkiewicz Ewa
Wciąż w drodze, 2003.10.25, TRYBUNA,99, -, Horoszczak Adam
Sylwetki - Jan Jakub Kolski, 2004.04 Kultura Polska, Nawój Ewa

Linki zewnętrzne :
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.