Jan II Dobry (ur. około 1460, zm. 27 marca 1532) – książę opolsko-niemodlińsko-strzelecki, w wyniku podziału w 1476 książę na Opolu, Strzelcach i Namysłowie, w Brzegu w latach 1476-1481, od 1494 Gliwice, od 1495 Toszek, od 1497 Niemodlin, od 1498 Bytom, od 1509 Koźle, od 1521 Racibórz.
Jan II Dobry był synem księcia opolskiego Mikołaja I i Magdaleny Legnickiej. Ostatnim księciem opolsko-raciborskim z dynastii Piastów.
Rządy w księstwie opolskim objął po śmierci ojca i najstarszego brata Ludwika w 1476 roku. Początkowo sprawował władzę wspólnie z młodszym bratem Mikołajem II. Wkrótce jednak zapewne jeszcze w 1476 bracia podzielili się swoją władzą w ten sposób że Jan objął rządy w Opolu, Strzelcach i zastawionym książętom opolskim Brzegu, zaś Mikołaj w Niemodlinie. Podział ten był jednak tylko formalnością gdyż obaj bracia w dalszym ciągu współdecydowali o losach całego dziedzictwa Mikołaja I.
W ciągu swojego długiego ponad siedemdziesięcioletniego życia Jan II doprowadził niewielkie księstwo opolskie do znacznego rozwoju gospodarczego. Nie bez znaczenie były również zakupy coraz to nowych terytoriów na Górnym Śląsku przez co książę stał się władcą niezwykle potężnym.
Pierwsze lata rządów księcia opolskiego nie zapowiadało jednak tak dużego sukcesu. W prawdzie już w 1477 razem z Mikołajem kupili od książąt oleśnickich ziemię prudnicką, lecz cztery lata później w 1481 roku na skutek nacisku książąt legnickich bracia musieli wyrazić zgodę na wykup zastawionego w 1450 roku ich ojcu Brzegu.
W 1497 roku zginął tragicznie – ścięty na rozkaz Kazimierza Cieszyńskiego, Henryka Ziębickiego i biskupa wrocławskiego Jana Rotha brat Jana Mikołaj II Niemodliński. Śmierć Mikołaja bardzo dotknęła Jana, który na wieść o wydarzeniach w Nysie zaczął gromadzić wojska by krwawo pomścić brata. Tylko na skutek zabiegów dyplomatycznych Władysława Jagiellończyka i związku z brakiem poparcia wojny u sąsiadów księcia opolskiego udało się zażegnać wybuch walk zbrojnych.
Kolejne lata Jan II Dobry poświęcił rozwojowi terytorialnemu swojego państewka. Dobre, gospodarne rządy umożliwiły bowiem księciu opolskiemu wykup od zadłużonych najczęściej książąt śląskich części ich dziedzictwa. W ten sposób w ciągu zaledwie kilkudziesięciu lat Jan II stał się właścicielem niemal większości Górnego Śląska. Poza jego władzą pozostał wyłącznie Cieszyn rządzony przez miejscową linię Piastów, oraz przyłączony do Polski Oświęcim. Rozrost księstwa następował niezwykle powoli, ale nieustannie, a zakupy przypadają w większości już po zgonie Mikołaja: w 1494 kupił ziemię gliwicką, rok później księstwo toszeckie, w 1497 po zgonie Mikołaja dołączył do księstwa Niemodlin 1498 kupił Bytom, oraz zamek Świerklaniec z przyległościami, wreszcie w 1509 ziemię kozielską.
W ten sposób cała południowa granica oparła się o rządzone przez książąt z dynastii Przemyślidów księstwo raciborskie. Pierwsze umowy o ścisłej współpracy z rządzącym w Raciborzu księciem Janem V zostały zawarte jeszcze w 1478 roku. Do ścisłej współpracy doszło jednak dopiero po śmierci Jana z jego synami Mikołajem VI, Janem VI (zmarłych w 1506 roku), a zwłaszcza z najmłodszym Walentynem. Najważniejszy układ został zawarty w 1511 roku, kiedy bezdzietny Walentyn zgodził się zawrzeć również z bezdzietnym Janem układ o przeżycie. Układ potwierdzony przez króla czeskiego Władysława Jegiellończyka wszedł w życie po śmierci Walentyna w 1521 roku. Dzięki połączeniu księstwa raciborskiego z opolskim państwo Jana II objęło swoim zasięgiem obszar od Ścinawy i Nysy Kłodzkiej na zachodzie, Sudety i Wisłę na południu, i granicę z Polską na wschodzie i północy. Stanowiło to terytorium wielkości 12,000 kilometrów kwadratowych.
Jan II od początku był on orędownikiem polskości i kultury polskiej, utrzymywał stały kontakt z królami polskimi Janem Olbrachtem, Aleksandrem Jagiellończykiem i Zygmuntem Starym. Istnieją nawet przypuszczenia, że książę opolski znał wyłącznie język polski oraz urzędowy na Śląsku czeski.
Książę raczej nie lubił opuszczać terytorium księstwa. Znany jest tylko jeden przypadek, ale za to dość niezwykły, wyjazdu Jana z kraju. Było to w 1476 roku kiedy Jan udał się do króla Apulii Ferdynanda po małżonkę dla króla węgierskiego Macieja Korwina.
Pasją Jana było polowanie w górnośląskich lasach. Na ten cel wydawał zresztą ogromne sumy pieniędzy.
Jan II dbając o gospodarczy rozwój swojego władztwa wydawał liczne przywileje, z których największy rozgłos zyskał zawierający 72 artykuły Ordunek Gorny z 1524 roku. Wydany w Opolu dokument był przywilejem gwareckim mającym na celu rozwój górnictwa kruszcowego, które wydatnie zasilało skarb książęcy. W zamian za przywileje dla miast i gwarków, książę otrzymywał część zysków z kopalni. Wtedy również powstały m.in. Tarnowskie Góry, które dzięki temu przywilejowi stało się jednym z większych miast Górnego Śląska. Na rok przed swoją śmiercią w 1531 Jan II wydaje też przywilej ziemski w którym brał m.in. w obronę chłopów przed uciskiem ze strony szlachty.
Jan II nigdy się nie ożenił i nie miał następców. Powodem według wiarygodnych źródeł była impotencja. W związku z tym dwór książęcy w Opolu na wiele lat przed śmiercią Jana stał się miejscem rywalizacji różnych władców mających nadzieję na intratny spadek. Każda choroba Jana z miejsca powodowała ożywioną korespondencję między zainteresowanymi i ich nerwowe ruchy. Kandydatami do objęcia schedy po bezdzietnym księciu byli królowie czescy (po 1526 roku byli to Habsburgowie), burgrabia Pragi Zdenko Lew, Kazimierz II Cieszyński i Fryderyk II Legnicki. Początkowo najmniejsze szansę dawano jeszcze jednemu kandydatowi – księciu Jerzemu Hohenzollernowi. Potrafił on jednak uzyskać poparcie Ludwika Jagiellończyka, a zwłaszcza wejść w łaski starzejącego się Jana. Sprawa następca pogmatwała się w prawdzie po 1526 roku w związku ze śmiercią Ludwika i objęciem tronu czeskiego przez Ferdynanda Habsburga. Dopiero układ praski z 17 czerwca 1531 roku i 183333 guldenów przekonały króla czeskiego na postawienie na Jerzego Hohenzollerna. Habsburgom chodziło przede wszystkim by cały olbrzymi majątek ruchomy Jana dostał się w ich ręce, co też istotnie Ferdynand zagwarantował sobie w układzie praskim.
Ostatni opolski Piast Jan II Dobry umiera bezpotomnie 27 marca 1532 roku w Raciborzu i został pochowany w kościele św. Krzyża w Opolu.
Po jego śmierci księstwo opolsko-raciborskie dostało się w całości w ręce Jerzego Hohenzollerna. Majątek ruchomy zgodnie ze wcześniejszymi układami został natomiast wywieziony do Wiednia.
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.