{{Język| kolor=0000cc| barwa=ffffff| nazwa oryginalna=Italiano| kraj, region1=Włochy, Szwajcaria, Argentyna i inne| liczba=70 milionów| pozycja=21.| rodzina=Języki indoeuropejskie
*Języki romańskie
**Języki zachodnioromańskie
***Język włoski| rodzaj=łaciński| kraj, region2=Włochy, Szwajcaria, San Marino, Watykan, Słowenia, Istria (Chorwacja) jeden z urzędowych w Unii Europejskiej| agencja=?| iso1=it| iso2=ita| sil=ITN| kod=it| przymiotnik=Włoska| język=Włoski|przymiotnik2=włoskiego }}
Język włoski - jeden z języków romańskich. Język urzędowy we Włoszech, San Marino, Watykanie, Szwajcarii oraz na Istrii, należącej do Chorwacji i Słowenii. Używany również we Francji (zwłaszcza na Korsyce), na Malcie oraz w skupiskach bardzo licznej emigracji włoskiej (w takich państwach jak Argentyna, Australia, USA). Ogółem posługuje się nim około 62 mln osób.

Zapis i fonetyka

Do zapisu języka włoskiego używa się alfabetu łacińskiego, przy czym litery j, k, w, x oraz y nie występują w słowach włoskich. Używa się też dwóch rodzajów akcentów nad samogłoskami.
LiteraNazwa literyDźwięk
Aa/a/
Bbi/b/
Cci (/czi/)/k/ lub /cz/
Ddi/d/
Ee/e/, w pozycji akcentowanej występuje w wersji otwartej lub ścieśnionej
Feffe/f/
Ggi (/dżi/)/g/ lub /dż/
Haccazawsze nieme
Ii/i/ lub /j/
Ji lungawystępuje tylko w wyrazach pochodzenia obcego
Kkappawystępuje tylko w wyrazach pochodzenia obcego
Lelle/l/
Memme/m/
Nenne/n/
Oo/o/, w pozycji akcentowanej występuje w wersji otwartej lub ścieśnionej
Ppi/p/
Qqu/k/
Rerre/r/
Sesse/s/ lub /z/
Tti/t/
Uu/u/
Vvu (vi)/w/
Wdoppia vuwystępuje tylko w wyrazach pochodzenia obcego
X/ks/
Yipsilonwystępuje tylko w wyrazach pochodzenia obcego
Zzeta/c/ lub /dz/

Szczegóły:
Znak c przed e oraz i wymawia się /cz/, przed innymi znakami /k/. Jeśli dźwięk /k/ ma wystąpić przed i bądź e, wstawia się między nie nieme h. Jeśli dźwięk /cz/ ma wystąpić przez samogłoską inną niż e czy i wstawia się między nie i, którego się nie wymawia, a które jedynie zmiękcza c.
Analogiczne zasady stosuje się w przypadku:
- znaku g, wymawianego /dż/ przed e oraz i, przed innymi znakami /g/;
- dwuznaku sc, wymawianego /sz/ przed e oraz i, przed innymi znakami /sk/.
Tutaj ortografia nie jest ścisła, ponieważ w języku włoskim występują też połączenia typu c lub g + i + samogłoska, w którym i tworzy osobną sylabę, zwykle ma to miejsce w pozycji akcentowanej.
/k//cz//g//dż//sk//sz/
/a/caciagagiascascia
/e/checeghegeschesce
/i/chicighigischisci
/o/cociogogioscoscio
/u/cu lub quciugugiuscusciu

s i z występują w wersji zarówno dźwięcznej, jak i bezdźwięcznej. Zwykle przyjmują dźwięczność sąsiadujących głosek, w przypadku pozycji między samogłoskami wymowa jest różna w zależności od wyrazu i regionu.
Występują jeszcze dwa dwuznaki - gn odpowiadające polskiemu /ń/, oraz gl odpowiadające miękkiemu /l'/. Miękkie /l'/ nie występuje w języku polskim, występuje np. w hiszpańskim (zapis ll) oraz w niektórych wyrazach zapożyczonych (polskie liana, chociaż występuje też wymowa /ljana/).

Gramatyka

W języku włoskim są 2 rodzaje - męski i żeński oraz 2 liczby - pojedyncza i mnoga. Nie ma odmiany przez przypadki.
Deklinacja rzeczowników i przymiotników jest bardzo regularna, większość z nich ma końcówki:
Liczba pojedynczaLiczba mnoga
Rodzaj męski-o-i
Rodzaj żeński-a-e

Rzeczowniki zakończone na -e przybierają w liczbie mnogiej końcówkę -i.
Liczba pojedynczaLiczba mnoga
Rodzaj męski-e-i
Rodzaj żeński-e-i

Pewna grupa słów ma też rodzaj "sprzeczny z końcówką". Takie rzeczowniki w rodzaju męskim mają jednak liczbe mnogą na -i, nie zaś -e.
Liczba pojedynczaLiczba mnoga
Rodzaj męski-a-i
Rodzaj żeński-o-i

Czasowniki

Istnieją 3 grupy koniugacyjne czasowników, różniące się końcówką bezokolicznika. Są to:
  • grupa -are
  • grupa -ere
  • grupa -ire
Istnieje również pewna liczba czasowników nieregularnych.
We włoskim istnieje 8 czasów trybu indicativo (oznajmującego):
  • futuro semplice - przyszły prosty
  • futuro anteriore - przyszły uprzedni
  • presente - czas teraźniejszy
  • imperfetto - czas przeszły niedokonany
  • passato prossimo - czas przeszły bliski
  • trapassato prossimo - czas zaprzeszły bliski
  • passato remoto - czas przeszły odległy (w dialektach północnych rzadko używany w mowie)
  • trapassato remoto - czas zaprzeszły odległy (rzadko używany w mowie)
Poza tym:
  • grupa czasów trybów congiuntivo (łączącego)i condizionale (warunkowego)
  • tryb imperativo (rozkazujący).
  • infinito (bezokolicznik)
  • gerundio (gerundium, czyli imiesłów przysłówkowy)
  • różne formy służące do tworzenia strony biernej
Publikacja wraz ze zdjęciami jest udostępniona w Encyklopedii "Zgapedia" części portalu zgapa.pl. Treść objęta jest licencją GNU FDL Wolnej Dokumentacji w wersji 1.3 lub dowolnej pózniejszej opublikowanej przez Free Software Foundation i została ona opracowana na podstawie Wikipedii, tutaj możesz znaleźć artykuł źródłowy oraz autorów. Warunki użytkowania Encyklopedii znajdziesz na tej stronie.
Prezentowane filmy poczhodzą z serwisu YouTube, portal zgapa.pl nie jest ich autorem i nie ponosi odpowiedzialności za ich treści.